TÛR-İ SİNÂ KISSASINI İSRAİLOĞULLARININ TEŞBİHÎ VE TECSİMÎ TANRI TASAVVURU ZEMİNİNDE OKUMAK
Öz
Bu makalede Tur-i Sina kıssasında yer alan Tanrı’nın insan yahut doğa varlıkları biçiminde algılanmasını ifade eden teşbihî (antropomorfik) yahut Tanrının tecelli ve tezahürünü, kendisini açma ve ifşasını bildiren tecsimî (teofanik) mahiyetteki İsrailoğulları itikatları, Tanrı tasavvur ve tahayyülleri hem senkronik (eş zamanlı) hem de nüzul dönemi Yahudi Tanrı tasavvurlarıyla ilişkili olarak diakronik (art zamanlı) okunmaya ve irdelenmeye tabi tutulmuştur. Bu irdeleme yapılırken metinlerin kronolojisi esas alınarak öncelikli olarak Tanah’ta yer alan Tur-i Sina kıssası ile ilgili Tanrı anlatı ve tasvirlerine, vahiy-dağ kültü ilişkisine yer verilmiş, ardından Kur’an’da yer alan aynı kıssada benzeri Tanrı tasavvur ve algılarının yer alıp almadığı, almış ise kıssanın anlatımıyla verilmek istenen asıl mesajın ne olduğu, İbrani-Kenan Tanrı tasavvurlarında, kadim toplumların vahiy ve dağ kültünde Kur’an’ın bir dönüşüm gerçekleştirip gerçekleştirmediği, ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu minval üzere Tanah, Kur’an, Tefsir ve modern çalışmalardan kıssa ile ilgili verilerin toplanıp, analizlerinin yapılıp ve bir senteze varmanın hedeflendiği bu çalışma neticesinde, Kur’an’da hikâye edilen Tur-i Sina kıssasında yer alan teşbihî (antropomorfik) ve onun tecellisi ve tezahürünü ifade eden tecsimî (teofanik) Tanrı betimlemeleri, İslam’ın Allah imajını mı yansıttığı yoksa İsrailoğulları dilinden tahkiye edilen Tanrı algılarının bir hikâyesi mi olduğu problemi aydınlığa kavuşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed, Müsned, (Tah. Şuayb el-Arnavût-Âdil Mürşid vd.), Müessesetu’r-Risâle, yy., 2001.
- Ahmet Mithat, Tedrisi Tarihi Edyan, Dersaâdet Hukuk Matbaası, İstanbul 1330-1332.
- Albayrak, Kadir, “İsrailoğulları’nın “Altın Buzağı”sı ve “Kızıl İnek”i,” Bilimname, 2004, Cilt: V, Sayı: 2, s. 91-103.
- Anati, Emmanuel, Is Har Karkom The Biblical Mount Sinai? Atelıer, İtaly 2013.
- Arzy, Shahar, Moshe Idel, Theodor Landis, Olaf Blanke, “Vahiyler Niçin Hep Dağlarda Geldi? Mistik Tecrübelerin Bilişsel Nörobilim ile İlişkisi,” (Çev. Ali Kuşat-M. Müca-hid Atik-Yasin Yaylagül-Selma Mert), ERUIFD, 2012, Cilt: I, Sayı: 14, ss. 89-99.
- Asad, Muhammed, The Message of The Qur’ân, Dar al-Andalus, Gibraltar 1984.
- Aydemir, Abdullah, “Hz. Musa, (çocukluk ve gençlik çağı -I-),” Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi III, 1986, ss. 65-88.
- Aydemir, Abdullah, “Hz. Musa, (Çocukluk ve Gençlik çağı -II-),” Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi IV (Prof. Dr. Ömer Yigitbaşı’na Armagan), 1987, ss. 1-33.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Emrah Dindi
*
0000-0002-6664-7590
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
25 Kasım 2019
Kabul Tarihi
27 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 2
Cited By
Sinemada Teofani: Hıristiyanlık Bağlamında Tanrı’nın Filmlerdeki Tasviri
Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.21054/deuifd.1628309