MÂVERDÎ’NİN EDEBÜ’D-DÜNYÂ VE’D-DÎN ADLI ESERİNDE DÜNYA DÜZENİNİN ISLAHI İÇİN ZORUNLU GÖRDÜĞÜ KAİDELER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

İnsan siyasi ve sosyal yönü güçlü olan bir varlıktır. Sosyal bir varlık olması hasebiyle hayatını idame ve ikame ettirebilmek için kendinden farklı varlıklarla ilişki kurmak durumundadır. İnsan kendine karşı vazifeleri olan bir canlı olmasının yanında çevresindeki varlıklara -insan başta olmak üzere- karşı da sorumluluklar taşıyan akıllı ve iradeli bir varlıktır. Bu özellikleri taşıyan bireylerin bir araya gelerek gerek geniş gerekse dar kapsamlı olsun oluşturduğu toplulukların bir düzen ve intizam içerisinde, mutlu bir şekilde yaşayabilmeleri için bir öndere, bir yöneticiye ve bu yönetimin nasıl olacağını belirleyen kurallara ihtiyaç olduğu insani ve siyasi bir gerçekliktir. Bu çalışmamızda Mâverdî’nin “Edebü’d-Dünyâ ve’d-Dîn” adlı eserinde insanoğlunun en temel siyasi, sosyal ve ahlâki sorunu olan dünyanın düzeni için belirlemiş olduğu temel kaideleri değerlendirmeye çalışacağız. Mâverdî’nin söz konusu eserini inceleyince dinin, güçlü bir liderin ve herkesi kucaklayan adalet anlayışının ne kadar gerekli unsurlar olduğunu müşahede etmekteyiz. Yine Mâverdî’nin gerekli gördüğü kaideler arasında güvenlik, bolluk, bereket ve ufuk derinliği, engin bakış açısı gibi temel değerleri görmekteyiz.