YÖK Ulusal Tez Merkezi Verilerine Göre Türkiye'de Mali Sosyoloji Temalarının Gelişimi (2010-2025)

Öz

Bu araştırmanın amacı, YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişilebilir durumda bulunan ve başlık veya anahtar kelimelerinde “mali sosyoloji” ifadesi geçen lisansüstü tezlerin tematik yapısını ve gelişim eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Belirlenen ölçütler doğrultusunda erişime açık 18 lisansüstü tez incelenmiş ve veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, tezlerin kuramsal mali sosyoloji, mali devlet ve vergi devleti tartışmaları, vergi kültürü ve vergi bilinci, vergi uyumu ve mükellef davranışları ile mali sosyolojinin yeni araştırma alanları olmak üzere beş temel tema altında toplandığını göstermektedir. Son yıllarda konu çeşitliliğinin arttığı ve erişilebilir tez literatürünün daha disiplinlerarası bir görünüm kazandığı belirlenmiştir. Çalışma, mali sosyoloji araştırmalarının tematik gelişimine ilişkin bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mali Sosyoloji
• Vergi Kültürü
• Mali Devlet
• Tematik Analiz

Destekleyen Kurum

Çalışma herhangi bir kurum, kişi veya projeden destek almamıştır

Etik Beyan

Etik kurul raporu gerekmemektedir.

Teşekkür

Teşekkür edilecek herhangi bir kurum, kişi veya proje yoktur.

Development of Themes in Fiscal Sociology in Türkiye According to YÖK National Thesis Center Data (2010-2025)

Öz

This research reveals the thematic structure and development trends of postgraduate theses in the YÖK National Thesis Center with "fiscal sociology" in their titles or keywords. The study uses a qualitative approach, with document analysis as the data collection method. It examines eighteen postgraduate theses that meet the criteria and analyzes the data with thematic analysis. The findings group the theses into five main themes: theoretical fiscal sociology; fiscal state and tax state discussions; tax culture and tax awareness; tax compliance and taxpayer behavior; and new research areas in fiscal sociology. In recent years, topic diversity has increased, and the accessible thesis literature has become more interdisciplinary. The study offers a holistic framework for the thematic development of fiscal sociology research.

Anahtar Kelimeler

• Fiscal Sociology
• Tax Culture
• Fiscal State
• Thematic Analysis

Destekleyen Kurum

The study did not receive support from any institution, person or project

Etik Beyan

It does not require ethics committee permission.

Teşekkür

There is no acknowledgement

Kaynakça

1. Alakuş, B. (2024). Kamusal alan ve vergi devleti: Habermas ve Schumpeter üzerine karşılaştırmalı bir analiz (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
2. Aybay, S. (2021). Mali sosyolojik yaklaşıma göre vergi bilincinin vergi uyumuna etkisi: Antalya ili örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
3. Aydınbaş, Y. E. (2024). Türkiye'de zekâtın mali sosyolojik analizi (Yayınlanmamış doktora tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
4. Beckert, J. (2010). How do fields change? The interrelations of institutions, networks, and cognition in the dynamics of markets. Organization Studies, 31(5), 605–627. https://doi.org/10.1177/0170840610372184
5. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
6. Braithwaite, V. (2003). Dancing with tax authorities: Motivational postures and non-compliant actions. In V. Braithwaite (Ed.), Taxing democracy: Understanding tax avoidance and evasion (pp. 15–39). Ashgate.
7. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Campbell, J. L. (1993). The state and fiscal sociology. Annual Review of Sociology, 19, 163–185. https://doi.org/10.1146/annurev.so.19.080193.001115

9. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE.
10. Coşkun, Z. (2024). Sürdürülebilir kalkınmanın kültürel boyutu: İzmir Kültür Sanat Fabrikası örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
11. Daunton, M. (2002). Trusting Leviathan: The politics of taxation in Britain, 1799–1914. Cambridge University Press.
12. Dayıoğlu, M. R. (2018). Mali sosyolojide vergi uyumu çerçevesinde vergi sistemlerinde yapısal unsurların etkisinin analizi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
13. Demir, H. İ. (2018). Kültürün vergi mükelleflerinin tutumları üzerindeki etkisi: Batı Akdeniz örneği (Yayınlanmamış doktora tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
14. Demir, O. M. (2025). Kamu mali araçları ve mutluluk ilişkisi: OECD ülkeleri örneği [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
15. Ersoy, G. (2025). Kamu harcamaları ve mutluluk arasındaki ilişki: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere yönelik bir araştırma (Yayınlanmamış doktora tezi). Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
16. Ertuğrul Kanacı, H. G. (2018). Mali sosyolojiye Veblen ile bakmak. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
17. Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.
18. Goldscheid, R. (1958). A sociological approach to problems of public finance. In R. A. Musgrave & A. T. Peacock (Eds.), Classics in the theory of public finance (pp. 202–213). Macmillan. (Original work published 1925)
19. Gürer, G., & Teyyare, E. (2023). Mali sosyoloji ve vergi psikolojisi alanında yazılmış tezlerin bibliyometrik analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(3), 15–24.
20. Gürkan, C. (2010). Towards a critical sociology and political economy of public finance [Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Habermas, J. (1975). Legitimation crisis (T. McCarthy, Trans.). Beacon Press.
22. Haydanlı, M. L. (2015). Sosyolojik yaklaşımla vergi yükü üzerindeki kültürel ve politik etmenler: Tarihselliği bağlamında Türkiye analizi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
23. Karaca, R. (2015). Vergi bilinci ve vergi algısı: Kütahya ilinde ilköğretim öğrencileri üzerine bir araştırma (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
24. Karal Önder, Z. (2026). Mali sosyoloji tartışmaları: Betimsel bir tarama. International Journal of Public Finance, 11(1), 275–296. https://doi.org/10.30927/ijpf.1743701
25. Kaya, Ş. M. (2021). Türkiye'de kamu sosyal harcamalarının suç üzerindeki etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
26. Korpi, W. (1983). The democratic class struggle. Routledge & Kegan Paul.
27. Leroy, M. (2002). La sociologie de l’impôt. Presses Universitaires de France.
28. Levi, M. (1988). Of rule and revenue. University of California Press.
29. Marshall, T. H. (1950). Citizenship and social class and other essays. Cambridge University Press.
30. Martin, I. W., Mehrotra, A. K., & Prasad, M. (Eds.). (2009). The new fiscal sociology: Taxation in comparative and historical perspective. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511627071
31. Mehrotra, A. K., & Prasad, M. (2017). The history, development, and future of fiscal sociology. In M. Morgan & C. J. Nolan (Eds.), The Oxford handbook of historical sociology. Oxford University Press.
32. Musgrave, R. A. (1959). The theory of public finance: A study in public economy. McGraw-Hill.
33. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
34. O’Connor, J. (1973). The fiscal crisis of the state. St. Martin’s Press.
35. Özgün, Z. (2017). Maliye disiplininde alternatif bir yöntem olarak “mali sosyoloji”: Vergi algısı ve bilinci üzerine sosyolojik bir analiz. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
36. Prasad, M. (2012). The land of too much: American abundance and the paradox of poverty. Harvard University Press.
37. Schumpeter, J. A. (1918). Die Krise des Steuerstaats. Leuschner & Lubensky.
38. Sert, M. (2010). Ulus devlet ve vergiler: Karşılaştırmalı tarihsel bir analiz (Yayınlanmamış doktora lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
39. Steinmo, S. (1993). Taxation and democracy: Swedish, British and American approaches to financing the modern state. Yale University Press.
40. Swedberg, R. (2003). Principles of economic sociology. Princeton University Press.
41. Swedberg, R. (2018). How to use Max Weber’s ideal type in sociological analysis. Journal of Classical Sociology, 18(3), 181–196. https://doi.org/10.1177/1468795X17743643
42. Tekin, S. N. (2020). Bourdieu ve Bauman'ın sosyoloji teorilerinin kamu maliyesi açısından değerlendirilmesi: Mali sosyolojiye eleştirel bir katkı (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
43. Titmuss, R. M. (1974). Social policy: An introduction. Allen & Unwin.
44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
45. Yöney, E. (2019). Türkiye'de vergi kültürü: Değerler ve vergi davranışı açısından bir modelleme (Yayınlanmamış doktora lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
46. Yükseköğretim Kurulu. (2025). YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/