Araştırma Makalesi

Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”

Cilt: 8 Sayı: 17 11 Kasım 2022
PDF İndir
EN TR

Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”

Öz

Türkiye’deki gönüllülük çalışmalarının çoğunda, gönüllülüğün gelişmediği veya katılım düzeyinin düşük olduğu iddiası vardır. Ancak hem bunun nedenlerine dair derinlemesine çalışmalar az hem de gönüllülük ya yapı-merkezli ya da özne-merkezli bir yaklaşımla dikotomik olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmada, gönüllülüğün ilişkisel veya bütüncül olarak araştırılması gerektiği düşüncesinden hareketle “ilişkisel gönüllülük” kavramı geliştirilmiştir. Bununla birlikte, Avrupa veya Batı ülkelerine kıyasla, Türkiye’de hem kültürel değerlere bağlılık hem de aile bağlarına bağ(ım)lılık yüksek düzeyde olmasına rağmen, literatürde gönüllülük katılımlarında ebeveynlerin veya ailenin nasıl bir rolü olduğu da az çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışmada “Türkiye’de gençlerin gönüllülük faaliyetlerine katılımlarında, ebeveynlerin destekleme(me) eğilimleri nedir?” sorusuna odaklanılarak, “gençlerin gönüllülük faaliyetlerine katılımlarıyla ilgili, ebeveynlerin destekleme(me) eğilimlerini ve bu eğilimlerin arkasındaki fenomenleri veya üretici yapı mekanizmaları, eleştirel realizm ve ilişkisel sosyoloji yaklaşımıyla araştırmak” amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi ile tasarlanan çalışmada, Balıkesir’de amaçlı örneklemeyle belirlenen, 16 yaş üstü çocukları olan 30 beyaz yakalı ebeveynle, mülakatlar yapılarak veriler toplanmıştır. Toplanan veriler, hem fenomenolojik yaklaşım hem de eleştirel realizmdeki abdüksiyon ve retrodüksiyon çıkarım yöntemleri birlikte kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre; ebeveynlerin, çocuklarının gönüllülük faaliyetlerine katılımlarına yönelik eğilimleri, gerçekliğin üç (mikro, mezo, makro) farklı düzeyi ile ilişkili olmaktadır. Ebeveynler, STK, din ve siyaset konuları ile STK, cemaat/vakıf ve siyasi parti ortamlarında çocuklarının gönüllülük katılımlarından korkmakta veya riskli olarak görmektedir. Bu düzeylerin etkileşimlerine veya ilişkilerine bütüncül bakıldığında, korku veya risk durumunun arkasındaki fenomenlere veya üretici yapı mekanizmalara odaklanıldığında, ebeveynlerin korku veya risk olarak gördükleri durumlara atıf için “korkulu veya riskli gönüllülük” kavramı geliştirilmiştir. Atılacak adımlar, bu korku veya risk durumlarının giderilmesine yönelik olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Gönüllülük, Ebeveynlik ve Gönüllülük, Genç Gönüllülüğü, İlişkisel Gönüllülük, Korkulu veya Riskli Gönüllülük, Eleştirel Realizm, Volunteering, Parenting and Volunteering, Youth Volunteering, Relational Volunteering, Fearful or Risky Volunteering, Critical Realism.

Destekleyen Kurum

Balıkesir Üniversitesi

Proje Numarası

2018/132

Teşekkür

Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğüne proje kapsamındaki desteklerinden dolayı teşekkür ederim. Her zaman yanımda olan ve beni destekleyen bu çalışmada öneri ve eleştirileriyle yol gösteren Prof. Dr. Fahri ÇAKI hocama teşekkürü bir borç bilirim.

Kaynakça

  1. Afşar, S. T. (2019). Gönüllülük Olgusunu Sosyolojik Teorilerle Anlama Denemesi, Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7 (191), 27-58.
  2. Aydınlıgil, S. (2013). Sosyal Politika Geliştirmede Yeni Bir Alan: Gönüllülük, UNV ve GSM (Ed.), Türkiye’de Gönüllülük: Gönüllülüğün Rolünün ve Katkılarının Keşfedilmesi içinde (32-39), İstanbul: Tasarımhane.
  3. Beck, U. (2014). Risk Toplumu, (K. Özdoğan ve B. Doğan, Çev.), İstanbul: İthaki Yayınları.
  4. Berger, P., Luckmann, T. (2020). Gerçekliğin Sosyal İnşası, (V. S. Öğütle, Çev.), Ankara: Atıf Yayınları.
  5. Betil, İ. (2013). Etkin Bir Sivil Toplum Yansıması Olarak Gönüllülük: Karşılaştığı Zorluklar ve Fırsatlar, UNV ve GSM (Ed.), Türkiye’de Gönüllülük: Gönüllülüğün Rolünün ve Katkılarının Keşfedilmesi içinde (16-18), İstanbul: Tasarımhane.
  6. Bhaskar, R. (2017). İnsan Bilimlerinin Felsefi Eleştirisi Natüralizmin Olanaklılığı, (V. S. Öğütle, Çev.), Ankara: Nika Yayınları.
  7. Coşkun, İ. ve Erkilet, A. (2011). Kapıya Geleni Geri Çevirmeme: İstanbul Esnafının Dilencilik Olgusuna Bakış Açısı, İstanbul University Journal of Sociology, 3 (20), 1-21.
  8. Çakı, F. (2014). Türk Sosyolojisinde Yeni Bir Alan: Gönüllülük araştırmaları, Sosyoloji Dergisi, 3 (29), 185-202.
  9. Çakı, F. (2021). Gençlik Politikalarında Güçlendirme, Katılım ve Kalkınma Söylemleri, F. Çakı, Ş. Öner, A. Uzun vd. (Ed.), 21. Yüzyılda Kalkınmaya Yeniden Bakış içinde (167-191), Ankara: Nobel bilimsel Yayıncılık.
  10. Danermark, B., Ekström, M., Jakobsen, L. vd. (2018). Toplumu Açıklamak: Sosyal Bilimlerde Eleştirel Realizm, (Ü. Tatlıcan, Çev.), Ankara, Phoeix Yayınları.

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, A. (2022). Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 8(17), 296-327. https://doi.org/10.25306/skad.1185738
AMA
1.Korkmaz A. Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”. SKAD. 2022;8(17):296-327. doi:10.25306/skad.1185738
Chicago
Korkmaz, Abdurrahim. 2022. “Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve ‘İlişkisel Gönüllülük’”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 8 (17): 296-327. https://doi.org/10.25306/skad.1185738.
EndNote
Korkmaz A (01 Kasım 2022) Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 8 17 296–327.
IEEE
[1]A. Korkmaz, “Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve ‘İlişkisel Gönüllülük’”, SKAD, c. 8, sy 17, ss. 296–327, Kas. 2022, doi: 10.25306/skad.1185738.
ISNAD
Korkmaz, Abdurrahim. “Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve ‘İlişkisel Gönüllülük’”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 8/17 (01 Kasım 2022): 296-327. https://doi.org/10.25306/skad.1185738.
JAMA
1.Korkmaz A. Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”. SKAD. 2022;8:296–327.
MLA
Korkmaz, Abdurrahim. “Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve ‘İlişkisel Gönüllülük’”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), c. 8, sy 17, Kasım 2022, ss. 296-27, doi:10.25306/skad.1185738.
Vancouver
1.Abdurrahim Korkmaz. Eleştirel Realizm Yaklaşımıyla Ebeveynlerin Genç Gönüllülüğünü Destekleme(me) Eğilimleri ve “İlişkisel Gönüllülük”. SKAD. 01 Kasım 2022;8(17):296-327. doi:10.25306/skad.1185738