Türk Edebiyatında Habîb-i Neccâr

At the beginning of the elements that are the source of Turkish Islamic literature are the stories mentioned in the Qur’an. One of these examples is the story about Habîb-i Neccâr and ashâbu’l-karye in the Yâsîn Surah. In Folk literature Habîb-i Neccâr who is mentioned in the legends of the severed head takes place in other epic stories and a dolabname. In the Classical Turkish literature, it is seen that Habîb-i Neccâr who located in the poetical and prose tafsir of Surah Yasin is mentioned on it in the masnavis. In this study, after mentioning the meaning of the relevant verses and giving information about the story, it is discussed how Habîb-i Neccâr is included in both Folk literature and Classical Turkish literature. Both the poetical and prose works written within the framework of Classical Turkish literature and the stories and legends of Folk literature were scanned and the relevant sections were determined, and their natures were tried to be explained. In addition to these, it has been tried to determine what kind of place this person has in today’s literature, with the poems in the anthologies.

Türk İslam edebiyatına kaynaklık eden unsurların başında Kur’an-ı Kerim’de bahsi geçen kıssalar gelmektedir. Yâsîn Sûresi’nde yer alan Habîb-i Neccâr ve ashâbu’l-karyenin konu edildiği kıssa bu örneklerden biridir. Halk edebiyatında, uğradığı zulüm neticesinde şehit edilip başının kesilmesi sebebiyle kesik baş efsanelerinde adına rastlanılan Habîb-i Neccâr ile ilgili şöhret bulmuş başka efsanevî hikâyeler ve bir dolabnâme örneği mevcuttur. Klasik Türk edebiyatında ise manzum ve mensur Yâsîn Sûresi tefsirlerinde ilgili ayete atıfla adından söz edilen Habîb-i Neccâr’ın sınırlı sayıda olmakla birlikte mesnevilerde de anıldığı görülmektedir. Bu çalışmada ilgili ayetlerin meali zikredilip kıssa hakkında bilgi verildikten sonra gerek Halk edebiyatında gerekse Klasik Türk edebiyatında Habîb-i Neccâr’a nasıl yer verildiği ele alınmıştır. Hem Klasik Türk edebiyatı çerçevesinde kaleme alınan manzum ve mensur eserler hem de Halk edebiyatına ait hikâye ve menkıbeler taranıp ilgili bölümler tespit edilerek mahiyetleri izah edilmeye çalışılmıştır. Halk edebiyatı ve Klasik Türk edebiyatı sahasında yer alan eserlerin yanı sıra günümüz edebiyatında bu şahsın nasıl bir yere sahip olduğu, antolojilerde yer alan şiirlerle tespit edilmeye çalışılmıştır.