Afet Yönetişiminde Sivil Toplum ve Güven Algıları
Öz
Türkiye’de mevcut literatür, “güçlü ve ceberut devlet geleneği” ile “zayıf sivil toplum” ilişkisinden kaynaklanan “merkeziyetçi ve başarısız afet yönetimi pratiklerinin” afetlere karşı güvenlik açıkları yarattığını ileri sürer ve çözüm olarak, afet yönetişimi kavramı çerçevesinde, devlet ve sivil toplum kuruluşlarının afet riskini azaltmak için sorumlulukları paylaşmalarını önerir. Literatür aynı zamanda 1999 Marmara depremleri sırasında ve sonrasında oynadıkları pozitif rollerle STK’ların toplumsal tabanda büyük bir güven kazanmasına karşın merkezi devletin güven kaybına uğradığı görüşünde birleşmektedir.
Bu makale, afet yönetişiminde aktif rol almaları beklenen aktörler arasındaki güven algılarının güncel durumunu incelemeyi, bu suretle “güçlü devlet” ve “zayıf sivil toplum” kavramları çerçevesindeki kuramsal önermelerin doğruluğunu güncel görgül verilerle sınamayı ve 2020 yılı itibariyle Türkiye’de afet yönetişimi aktörlerinin birbirlerine güven ve işbirliği hususunda fiili durumun ne olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır.
Makale, afet yönetişiminin Türkiye’deki özel durumunu, Balıkesir örnek olayı çerçevesinde nicel ve nitel yöntemleri birlikte kullanarak incelemektedir. Ana bulgular, sivil topluma güvenin devlet kurumlarına güvenin gerisinde olduğu, AFAD’ın yönetişim ilkelerine daha açık olmasına karşın toplumsal tabanın güvenini en çok belediyelerin kazandığıdır. Makale, yerel yönetimlerin ve merkezi devlet kurumlarının kendini kanıtlamış, siyaset üstü STK’larla daha fazla iletişim ve işbirliği geliştirmesi, afet yönetimine katkı sunmak isteyen STK’ların da güven tazelemesi gerekli sonucuna ulaşmaktadır.
Anahtar Kelimeler
afet yönetişimi,sivil toplum,yerel yönetimler,merkezi devlet
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
116K208
Teşekkür
Yazar, bu makaleye kaynaklık eden “Balıkesir’de Aile, Yerel Yönetimler ve Doğal Afetler: Farkındalık, Hazırlık, Güven ve Sosyal Sermaye Açılarından Sosyolojik Bir İnceleme” başlıklı ve 116K208 numaralı projeyi desteklediği için TÜBİTAK’a, projede rol alan araştırmacılar, Alper Uzun, Abdurrahman Özkan ve Barış Şentuna’ya ve katkı sunan diğer tüm öğrenci ve dostlara teşekkür eder.
Kaynakça
- AKGÜNGÖR, Ç. (2010). “Toplumbilim Perspektifinden Afeti Düşünmek” LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1:1, Ss.3-22.
- ALEXANDER, D. (2005). "An Interpretation of Disaster in Terms of Changes in Culture, Society and International Relations", iç. Ronald W. Perry, E.L. Quarantelli (Eds), What Is A Dısaster? New Answers To Old Questions, USA.
- AMMANN, W. J., DANNENMANN, S. & VULLIET, L. ed. (2006). RISK21 - Coping with Risks due to Natural Hazards in the 21st Century: Proceedings of the RISK21 Workshop, Monte Verità, Ascona, Switzerland, 28 November - 3 December 2004. London: CRC Press.
- AYDINER, T. ve ÖZGÜR, H. 2014. "Yönetişim ve Doğal Afetler: Türkiye’de Doğal Afet Yönetişimi Ne Kadar ve Hangi Biçimde Mümkün?", iç. Kamu Yönetiminde Değişim Kayfor XII Bildiriler Kitabı, Fatma Neval Genç (Ed.) ISBN: 978-975-8254-538.
- BAYRAKTAR, N. ve DALYILMAZ, N. (2018). “Vulnerability of Elderly People in Dısasters: A Systematic Review”, Turkish Journal of Geriatrics DOI: 10.31086/tjgeri.2018344062. 2018; 21(3):467-482.
- BERATAN, K. K. (2007). A cognition-based view of decision processes in complex social–ecological systems. Ecology and Society, 12(1), 27.
- BODSTEIN, A. ve BARROS, A. M. A.(2014). “The vulnerability of the elderly in disasters: The need for an effective resilience policy,” Ambiente & sociedade 17(2):157-174.
- COLEMAN, J. S. (1988). “Social Capital in the Creation of Human Capital.” American Journal of Sociology, 94: 95–120.
- DAHIYA, B. (2012). "Cities in Asia, 2012: Demographics, economics, poverty, environment and governance." Cities 29: S44-S61. doi: 10.1016/j.cities.2012.06.013.
- DYNES, R. R. (2002). “The Importance of Social Capital in Disaster Response” University of Delaware Disaster Research Center, Preliminary Paper #327.
