Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Geçiş Ekonomileri için Panel Simetrik ve Asimetrik Nedensellik Yaklaşımı

Çalışmanın amacı geçiş ekonomilerinde doğrudan yabancı yatırımlar ile işsizlik arasındaki nedensellik ilişkisinin simetrik ve asimetrik açıdan incelenmesidir. Geçiş ekonomilerinde, yatırımlar için yeterli tasarrufun sağlanamaması sebebiyle doğrudan yabancı yatırım girişleri yeni yatırımların artması ve işsizliğin azalmasında önem arz etmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar ile işsizlik arasındaki nedensellik ilişkisinin varlığı Dumitrescu ve Hurlin panel simetrik ve asimetrik nedensellik testi yardımı ile 1995-2019 dönemi için yıllık veriler kullanılarak araştırılmıştır. Panel simetrik nedensellik test sonuçları işsizlikten doğrudan yabancı yatırımlara doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığını ortaya koymuştur. Diğer yandan panel asimetrik nedensellik test sonuçları ise işsizlik ve doğrudan yabancı yatırımların pozitif ve negatif bileşenleri arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisini belirlemiştir. Diğer bir ifadeyle pozitif bileşen işsizlik ile pozitif bileşen doğrudan yabancı yatırım arasında ve negatif bileşen işsizlik ile negatif bileşen doğrudan yabancı yatırım arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulguların önemini, değişkenlerin ham halleri ile yakalanamayan ilişkilerin saklı ilişkide ortaya konması ve geçiş ekonomileri için işsizlik ve doğrudan yabancı yatırımların karşılıklı ilişkisinin belirlenmesi oluşturmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve işsizlik arasındaki geri besleme sürecinin belirlenmesi görünür ilişkiden daha büyük bir ilişkinin varlığına işaret etmektedir. Böylece ülke ekonomisine katkı sunan doğrudan yabancı yatırım girişleri işsizliği azaltma politikalarını destekleyecek ve geri besleme sürecinin işlerliği ile doğrudan yabancı yatırım girişlerine yönelik olumlu ekonomik durumu ortaya koymuş olacaktır.

The study's goal is to investigate the symmetrical and asymmetrical causation link between foreign direct investment and unemployment in transition economies. Foreign direct investment inflows are critical in growing new investments and lowering unemployment in transition economies. Dumitrescu and Hurlin panel symmetric and asymmetric causality tests using yearly data from 1995 to 2019 are used to determine the presence of a causal link between foreign direct investment and unemployment. According to the results of panel symmetric causality test, it is found that there is an existence of a unidirectional causality relationship from unemployment to foreign direct investment. On the other hand, panel asymmetric causality test results determined a bidirectional causality relationship between the positive and negative components of unemployment and foreign direct investments. In other words, a bidirectional causality relationship is discovered between the positive components unemployment and foreign direct investment, and the negative component unemployment and foreign direct investment. The empirical results are important because they indicate linkages that cannot be represented using the raw forms of the variables in the hidden relationship, as well as determining the reciprocal relationship between unemployment and foreign direct investment in transition countries. The determination of the feedback mechanism between foreign direct investments and unemployment indicates that the existence of a larger relationship than the apparent relationship. Thus, foreign direct investment inflows that contribute to the country's economy will support unemployment reduction policies and will reveal the operability of the feedback process and the positive economic situation for foreign direct investment inflows.