Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Barış Dönmez; Mustafa Yıldırım

doi:10.54733/smar.1476107

TR EN

Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

Bu çalışma, stratejik düşünce kavramını bilişsel açıdan ele alan çalışmalarla literatürün gelişimini görmeyi ve yapılan çalışmaların haritasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Scopus veri tabanında 1989-2023 yılları arasında yayınlanmış makaleler taranmış, 238 makale elde edilmiştir. Dahil etme kriterleri (işletme ve yönetim alanındaki yayınlar, makale ve kitap bölümleri, ingilizce dilindeki yayınlar) ve hariç tutma kriterleri (stratejik düşünme ve stratejik biliş kapsamı dışındaki makaleler) sonucunda 44 makale bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Bibliyometrik analizin iki temel prosedürü bulunmaktadır. Bu kapsamda veri setindeki yayınların genel durumunu ortaya koymak üzere performans analizi, alanın entellektüel ve kavramsal yapısını ortaya koymak üzere bilimsel haritalama tekniği kullanılmıştır. Atıf sayısına göre en etkili ülkeler sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Çin olmuştur. En çok atıf alan dergiler ise Journal of Management Science ve Organization Science’dir. Alandaki çalışmalar 6 küme etrafında toplanmıştır. Bu kümeler; yönetsel bilişin stratejik eylemi nasıl şekillendirdiğini, stratejinin davranışsal temellerini, stratejinin felsefi kökenini, stratejideki bilişsel bakış açısını, stratejik bilişin sosyal bağlamını ve stratejik araçların faydasını araştırmaya yönelik çalışmalardan oluşmaktadır. Bu çalışmalarda en sık kullanılan anahtar kelimeler sırasıyla “managerial cognition” ve “cognition” olmuştur. Son birkaç yıldır ise bu alanda daha çok “strategic cognition” ve “learning” kavramları ön plana çıkmaya başlamıştır. Çalışmanın bu kapsamdaki beklenen katkısı stratejik düşünme kavramını bilişsel açıdan ele alan literatürü genişletmek için geçmiş araştırmaların faydalı bir envanterini sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler

stratejik düşünme, stratejik biliş, bibliyometrik analiz, bilimsel haritalama

Bibliometric Analysis of Studies on Strategic Thinking from a Cognitive Perspective

Öz

This study aims to see the development of the literature on strategic thinking concept from a cognitive perspective and to map the existing studies. Articles published between 1989 and 2023 in the Scopus database were examined and 238 articles were obtained. The inclusion criteria (publications related to business and management, articles and book chapters, and those published in English) and exclusion criteria (articles not focused on strategic thinking and strategic cognition) were applied and finally 44 articles were chosen for bibliometric analysis. Two main procedures of bibliometric analysis followed; performance analysis to reveal the general state of the publications and scientific mapping techniques to uncover the intellectual and conceptual structure of the field. The results showed that the United States, Australia, and China were the most influential countries based on citation counts. The journals with the highest number of citations were the Journal of Management Science and Organization Science. According to the results, the studies in the field clustered around six themes; how managerial cognition shapes strategic action, behavioral foundations of strategy, philosophical origins of strategy, cognitive perspective on strategy, the social context of strategic cognition and the utility of strategic tools. In recent years, the concepts of “strategic cognition” and “learning” have gained increased prominence in the literature. The expected contribution of the research is to offer a comprehensive inventory of existing research, thereby enhancing the literature on strategic thinking from a cognitive perspective.

Anahtar Kelimeler

strategic thinking, strategic cognition, bibliometric analysis, science mapping

Kaynakça

Aronson, E. (2011). The social animal. Worth Publishers.
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-Tool for comprehensive science mapping. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
Barca, M. (2022). Bilim alanı olarak stratejik yönetimin değerlendirilmesi. M. Barca, & M. S. Döven (Eds.), Stratejik yönetim araştırmaları içinde (ss. 25-97). Efe Akademi Yayınları.
Bonn, I. (2001). Developing strategic thinking as a core competency. Management Decision, 39(1), 63-70.
Bonn, I. (2005). Improving strategic thinking: A multilevel approach. Leadership & Organization Development Journal, 26(5), 336-354.
Calabrese, A., & Costa, R. (2015). Strategic thinking and business innovation: Abduction as cognitive element of leaders’ strategizing. Jornal of Engineering and Technology Management, 38, 24-36.
Calori, R. (1998). Essai philosophizing on strategic management models. Organizatin Studies, 19(2), 281-306.
Calori, R. (2018). Essai philosophizing on strategic management models. In A. E. Singer (Ed.), Business ethihcs and strategy, volumes 1 and 2 (pp. 433-458). Routledge.
Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). Science mapping software tools: Review, analysis and cooperative study among tools. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(7), 1382-1402.
Cofrancesco, S. R. (2022). A social context view of strategic cognition: Strategists are highly emotional and interactive homo sapiens!. In A. Zubac, D. Tucker, O. Zwikael, K. Hughes, & S. Kirkpatrick (Eds.), Effective implementation of transformation strategies: How to navigate the strategy and changge interface successfully (pp. 31-64). Palgrave Macmillan.

Dhami, M. K., & Harries, C. (2009). Information search in heuristic decision making. Applied Cognitive Psychology, 24(4), 571-586.
Eisenhardt, K. M., & Zbaracki, M. J. (1992). Strategic decision making. Strategic Management Journal, 13(S2), 17-37.
Farajian, F., & Paju, L. (2018). What do the best strategic thinkers do? A managerial case study of cognitive elements in strategic thinking at an energy company in Sweden [Unpublished Master’s Dissertation]. Lund University.
Gavetti, G. (2012). Toward a behavioral theory of strategy. Organization Science, 23(1), 267-285.
Goldman, E., Cahill, Terrence., & Filho, R. P. (2009). Experiences that develop the ability to think strategically. Journal of Healthcare Management, 54(6), 403-417.
Gowda, M. V. R. (1999). Heuristics, biases and the regulation of risk. Policy Sciences, 32(1), 59-78.
Gross, R. (2016). Towards an understanding of the relationship between leadership styles and strategic thinking: A small and medium enterprise perspective. Journal of Business Studies Quarterly, 8(2), 23-38.
Gutiérrez-Salcedo, M., Martínez, M. Á., Moral-Munoz, J. A., Herrera-Viedma, E., & Cobo, M. J. (2018). Some bibliometric procedures for analyzing and evaluating research fields. Applied Intelligence, 48, 1275-1287.
Haycock, K., Cheadle, A., & Bluestone, S. (2012). Strategic thinking. Library Leadership & Management, 26(3), 1-23.
Heracleous, L. (1998). Strategic thinking or strategic planning?. Long Range Planning, 31(3), 481-487.
Hodgkinson, G. P., & Sadler-Smith, E. (2018). The dynamics of intuition and analysis in managerial and organizational decision making. Academy of Management Perspectives, 32(4), 473-492.
Jenkins, M. (1996). Making sense of customers: An evaluation of the role of the customer in the subjective strategies of senior managers. Journal of Strategic Marketing, 4(2), 95-115.
Johnson, G., Scholes, K., & Whittington, R. (2005). Exploring corporate strategy (7th Edition). Pearson Education Limited.
Lichtarski, J. M., Piorkowska, K., Witek-Crabb, A., & Wrona, S. (2022). Strategic thinking and strategic thinkers: Research in progress on the typology identification. In S. Soliman Khalid (Eds.), Vision 2025: Education excellence and management of innovations through sustainable economic competitive advantage. Proceedings of the 34th international business information management association conference (IBIMA) 2019, (pp. 10185-10191). International Business Information Management Association.
Liedtka, J. M. (1998). Strategic thinking: Can it be taught. Long Range Planning, 31(1),120-129.
Maitland, E., & Sammartino, A. (2014). Re-thinking a MNC: The role of cognitive interventions in organizational design. Advances in International Management, 27, 149-190.
Maitland, E., & Sammartino, A. (2015). Managerial cognition and internationalization. Journal of International Business Studies, 46, 733-760.
Mintzberg, H. (1978). Patterns in strategy formation. Management Science, 24(9), 934-948.
Mintzberg, H. (1994). The fall and rise of strategic planning. Harvard Business Review, 72(1), 107-114.
Murtha, T. P., Lenway, S. A., & Bagozzi, R. P. (1998). Global mind-sets and cognitive shift in a complex multinational corporation. Strategic Management Journal, 19(2), 97-114.
Nadkarni, S., & Barr, P. S. (2008). Environmental context, managerial cognition, and strategic action: An integrated view. Strategic Management Journal, 29(13), 1395-1427.
Nofsinger, J. R. (2001). Investment madness: How psychology affects your investing…and what to do about it. Prentice Hall.
Narayan, V. K., Zane, L. J., & Kemmerer, B. (2011) The cognitive perspective in strategy: An integrative review. Journal of Management, 37(1), 305-351.
Ott, T. E., Eisenhardt, K. M., & Bingham, C. B. (2017). Strategy formation in entrepreneurial settings: Past insights and future directions. Strategic Entrepreneurship Journal, 11(3), 306-325.
Pisapia, J., Reyes-Guerra, D., & Coukos-Semmel, E. (2005). Developing the leader’s strategic mindset: Establishing the measures. Leadership Review, 5(1), 41-68.
Porac, J. F., & Thomas, H. (2002). Managing cognition and strategy: Issues, trends and future directions. In A. Pettigrew, H. Thomas, & R. Whittington (Eds.), Handbook of strategy and management (pp. 165-181). SAGE.
Porter, M. (1980). Competitive strategy: Techniques for analyzing industries and competitors. The Free Press.
Powell, T. C., Lovallo, D., & Fox, C. R. (2011). Behavioral strategy. Strategic Management Journal, 32(13), 1369-1386.
Rahmandad, H., Denrell, J., & Prelece. D. (2021). What makes dynamic strategic problems difficult? Evidence from an experimental study. Strategic Management Journal, 42(5), 865-897.
Sandelands, L., & Singh, H. (2017). Strategic thinking: Theory & practice [Unpublished Master’s Dissertation]. Lund University.
Schwenk, C. R. (1988). The cognitive perspective on strategic decision making. Journal of Management Studies, 25(1), 41-55.
Schwenk, C. R. (1995). Strategic decision making. Journal of Management, 2(3), 471-493.
Steptoe-Warren, G., Howat, D., & Hume, I. (2011). Strategic thinkings and decision making: Literature review. Journal of Strategy and Management, 4(3), 238-250.
Stubbart, C. I. (1989). Managerial cognition: A missing link in strategic management research. Journal of Management Studies, 26(4), 325-347.
Tan, F. B., & Gallupe, B. (2006). Aligning business and information systems thinking: A cognitive approach. IEEE Transactiions on Engineering Management, 53(2), 223-237.
Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2014). Visualizing bibliometric networks. In Y. Ding, R. Rousseau, & D. Wolfram (Eds.), Measuring scholarly impact: Methods and practice (pp. 285-320). Springer.
Walsh, J. P. (1995). Managerial and organizational cognition: Notes from a trip down memory lane. Organization Science, 6(3), 280-321.
Wright, R. P., Paroutis, S. E., & Blettner, D. P. (2013). How useful are the strategic tools we teach in business schools?. Journal of Management Studies, 50(1), 1467-6489.
Yıldırım, M. (2023). Stratejik düşünme üzerine düşünmek. U. Koç, & M. S. Döven (Eds.), Stratejiye dair seçki yazılar III içinde (ss. 1-16). Gazi Kitabevi.
Zupic, I., & Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429-472.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Strateji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Barış Dönmez ^*
0000-0002-4443-1836
Türkiye

Mustafa Yıldırım
0000-0002-3461-6351
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2024

Kabul Tarihi

31 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 5 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.54733/smar.1476107

IZ

https://izlik.org/JA99WE82RS

APA

Dönmez, B., & Yıldırım, M. (2024). Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Sosyal Mucit Academic Review, 5(2), 172-194. https://doi.org/10.54733/smar.1476107

AMA

1.Dönmez B, Yıldırım M. Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. SMAR. 2024;5(2):172-194. doi:10.54733/smar.1476107

Chicago

Dönmez, Barış, ve Mustafa Yıldırım. 2024. “Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi”. Sosyal Mucit Academic Review 5 (2): 172-94. https://doi.org/10.54733/smar.1476107.

EndNote

Dönmez B, Yıldırım M (01 Temmuz 2024) Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Sosyal Mucit Academic Review 5 2 172–194.

IEEE

[1]B. Dönmez ve M. Yıldırım, “Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi”, SMAR, c. 5, sy 2, ss. 172–194, Tem. 2024, doi: 10.54733/smar.1476107.

ISNAD

Dönmez, Barış - Yıldırım, Mustafa. “Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi”. Sosyal Mucit Academic Review 5/2 (01 Temmuz 2024): 172-194. https://doi.org/10.54733/smar.1476107.

JAMA

1.Dönmez B, Yıldırım M. Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. SMAR. 2024;5:172–194.

MLA

Dönmez, Barış, ve Mustafa Yıldırım. “Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi”. Sosyal Mucit Academic Review, c. 5, sy 2, Temmuz 2024, ss. 172-94, doi:10.54733/smar.1476107.

Vancouver

1.Barış Dönmez, Mustafa Yıldırım. Stratejik Düşünme Kavramını Bilişsel Açıdan Ele Alan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. SMAR. 01 Temmuz 2024;5(2):172-94. doi:10.54733/smar.1476107