Öz
Bu çalışma, üniversite kampüsü içerisinde oluşan geri dönüştürülebilir atıkların etkin yönetimini sağlamak amacıyla atık toplama sisteminin optimizasyonunu incelemektedir. Çalışma kapsamında, plastik, kâğıt ve cam gibi geri dönüştürülebilir atıklar için toplama noktalarının konumlandırılması ve toplama rotalarının planlanması, maliyet minimizasyonu perspektifinden ele alınmıştır. Yönetim sistemi çerçevesinde, kampüs içindeki farklı kullanım alanlarından (fakülteler, yemekhane, kütüphane, kafeteryalar, yurtlar, restoranlar ve sosyal alanlar) elde edilen alan bazlı kullanıcı sayıları ve geri dönüştürülebilir atık üretim miktarlarına ilişkin veriler kullanılmıştır. Bu doğrultuda, GAMS (General Algebraic Modeling System) yazılımı kullanılarak; toplama noktaları ile atık işleme tesisleri arasındaki mesafeler, araç kapasite kısıtları ve taşıma maliyetlerini dikkate alan bir matematiksel model geliştirilmiş ve çözülmüştür. Modelin uygulanabilirliği incelenmiş; birden farklı senaryo analizleri kapsamında toplama rotalarının kampüs genelindeki kullanım yoğunluğuna bağlı olarak oluşan doluluk oranları, taşıma mesafeleri ve toplam maliyetler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlardan önerilen optimizasyon yaklaşımının toplam taşıma maliyetlerini düşürdüğünü ve kampüs içi atık toplama faaliyetlerinin daha etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine fayda sağladığını göstermektedir. Bu bağlamda, geliştirilen ve önerilen modelin üniversite kampüslerinde sürdürülebilir geri dönüşüm sistemlerinin planlanması ve yönetilmesi amacıyla etkin bir karar destek aracı olarak kullanılabileceği ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Atık Yönetimi Matematiksel modelleme Rota Optimizasyonu P-Medyan
Kaynakça
- Alavi, S., Esmaeili, M., & Nahiduzzaman, M. (2023). Sustainable solid waste collection using p-median and fuzzy optimization approaches. Journal of Environmental Management, 329, 120440, https://doi.org/10,1016/j.jenvman.2023.120440
- Alshuwaikhat, H. M., & Abubakar, I. (2008). An integrated approach to achieving campus sustainability: Assessment of the current campus environmental management practices. Journal of Cleaner Production, 16(16), 1777–1785. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2007.12.002
- Amani, H., & Geroliminis, N. (2022). Optimizing recycling collection services in dense public venues. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 140, 103496. https://doi.org/10,1016/j.trc.2022.103496
- Anagnostopoulos, T., Zaslavsky, A., Kolomvatsos, K., Medvedev, A., Amirian, P., Morley, J., & Hadjiefthymiades, S. (2013). Challenges and opportunities of waste management in IoT-enabled smart cities: A survey. IEEE Transactions on Sustainable Computing, 2(3), 275–289. https://doi.org/10.1109/TSUSC.2017.2691049
- Buhrkal, V., Larsen, A., & Ropke, S. (2019). The waste collection vehicle routing problem with time windows. Transportation Research Part B: Methodological, 122, 1–20, https://doi.org/10,1016/j.trb.2019.02.009
- Cheng, K. W., & Lam, S. F. (2015). Optimization of waste collection bin locations in a university campus. Sustainable Cities and Society, 14, 80–89.
- Daskin, M. S. (2013). Network and discrete location: Models, algorithms, and applications (2nd ed.). Wiley. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2600828
- Erkut, E., & Neuman, S. (1989). Analytical models for locating undesirable facilities. European Journal of Operational Research, 40(3), 275–291.https://doi.org/10.1016/0377-2217(89)90420-7
- Farahani, R. Z., SteadieSeifi, M., & Asgari, N. (2010). Multiple criteria facility location problems: A survey. Applied Mathematical Modelling, 34(7), 1689–1709.https://doi.org/10.1016/j.apm.2009.10.005
- Fernández, J., & Ruiz, R. (2024). Comparative analysis of facility location methods for waste systems. European Journal of Operational Research, 315, 112–128. https://doi.org/10,1016/j.ejor.2024.01.007
- Francis, R. L., McGinnis, L. F., & White, J. A. (1992). Facility layout and location: An analytical approach. Prentice Hall.
- Gündüzalp, A. A., & Güven, S. (2016). Atık, çeşitleri, atık yönetimi, geri dönüşüm ve tüketici: Çankaya belediyesi ve semt tüketicileri örneği. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 9(1), 1–19.
- Hakimi, S. L. (1964). Optimum locations of switching centers and the absolute centers and medians of a graph. Operations Research, 12(3), 450–459.https://doi.org/10.1287/opre.12.3.450
- Hıdıroğlu, A. G. Ç., & Bukova Güzel, D. D. E. (2013). Matematiksel modelleme sürecini açıklayan farklı yaklaşımlar. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 127–145.https://izlik.org/JA93CU59HR
- López-Sánchez, A., García-Sánchez, P., & Riquelme-Santos, J. M. (2021). Location of recycling collection points in urban areas: A p-median based approach. Sustainable Cities and Society, 69, 102876. https://doi.org/10,1016/j.scs.2021.102876
- Mohsen, M., & Reddy, K. (2020). GIS-based solid waste collection optimization using vehicle routing problem. Journal of Environmental Management, 259, 111243. https://doi.org/10,1016/j.jenvman.2020,111243
- Read, A. D. (1999). Integrated solid waste management: A lifecycle inventory. Blackwell Science.
- ReVelle, C. S., & Swain, R. W. (1970). Central facilities location. Geographical Analysis, 2(1), 30–42.
- Sampaio, A., Barbosa, J., & Oliveira, R. (2021). Integrated location–routing model for solid waste collection. Waste Management, 123, 73–85. https://doi.org/10,1016/j.wasman.2021.05.031
- Teixeira, J., Antunes, A. P., & de Sousa, J. P. (2004). Recyclable waste collection planning: A case study. European Journal of Operational Research, 158(3), 543–554.https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00379-5
- Tchobanoglous, G., & Kreith, F. (2015). Handbook of solid waste management (2nd ed.). McGraw-Hill Education.
- Wang, L., & Chen, H. (2022). Green vehicle routing problem for minimizing carbon emissions in waste collection. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 109, 103082. https://doi.org/10,1016/j.trd.2022.103082
- Xu, X., Li, Y., & Chen, Z. (2020). A multi-objective optimization model for municipal waste collection. Journal of Cleaner Production, 258, 121553. https://doi.org/10,1016/j.jclepro.2020,121553
- Yaman, K., & Gül, M. (2021). Türkiye’de atık yönetimi ve sıfır atık projesinin değerlendirilmesi: Ankara örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İari Bilimler Dergisi, 35(4), 1267–1296. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.870434
- Zhang, P., Li, J., & Luo, X. (2024). AI-based dynamic optimization of waste collection systems using deep learning. Waste Management, 158, 105123. https://doi.org/10,1016/j.wasman.2024.105123
- Zsigraiová, Z., Semiao, V., & Beijoco, F. (2013). Operation costs and pollutant emissions reduction by definition of new collection scheduling and optimization of MSW collection routes. Waste Management, 33(4), 793–806.https://doi.org/10.1016/j.wasman.2012.11.015
Sustainable Waste Management on University Campuses: A P-Median Approach Based on Vehicle and Walking Models
Öz
This study examines the optimization of the waste collection system to ensure the efficient management of recyclable wastes generated within a university campus. Within the scope of the study, the positioning of collection points and the planning of collection routes for recyclable wastes such as plastic, paper, and glass are addressed from a cost minimization perspective. Within the framework of the management system, data on area-based user numbers and recyclable waste production amounts obtained from different usage areas within the campus (faculties, cafeteria, library, cafes, dormitories, restaurants, and social areas) were utilized. Accordingly, using GAMS (General Algebraic Modeling System) software, a mathematical model was developed and solved, taking into account the distances between collection points and waste processing facilities, vehicle capacity constraints, and transportation costs. The applicability of the model was examined; the effects of collection routes on occupancy rates, transportation distances, and total costs depending on the intensity of use throughout the campus were evaluated within the framework of different scenario analyses. The results obtained show that the proposed optimization approach reduces total transportation costs and contributes to more effective and efficient execution of campus waste collection activities. In this context, it has been demonstrated that the developed and proposed model can be used as an effective decision support tool for planning and managing sustainable recycling systems in university campuses.
Anahtar Kelimeler
Waste Management Mathematical Modelling Route Optimization P-Median
Kaynakça
- Alavi, S., Esmaeili, M., & Nahiduzzaman, M. (2023). Sustainable solid waste collection using p-median and fuzzy optimization approaches. Journal of Environmental Management, 329, 120440, https://doi.org/10,1016/j.jenvman.2023.120440
- Alshuwaikhat, H. M., & Abubakar, I. (2008). An integrated approach to achieving campus sustainability: Assessment of the current campus environmental management practices. Journal of Cleaner Production, 16(16), 1777–1785. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2007.12.002
- Amani, H., & Geroliminis, N. (2022). Optimizing recycling collection services in dense public venues. Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 140, 103496. https://doi.org/10,1016/j.trc.2022.103496
- Anagnostopoulos, T., Zaslavsky, A., Kolomvatsos, K., Medvedev, A., Amirian, P., Morley, J., & Hadjiefthymiades, S. (2013). Challenges and opportunities of waste management in IoT-enabled smart cities: A survey. IEEE Transactions on Sustainable Computing, 2(3), 275–289. https://doi.org/10.1109/TSUSC.2017.2691049
- Buhrkal, V., Larsen, A., & Ropke, S. (2019). The waste collection vehicle routing problem with time windows. Transportation Research Part B: Methodological, 122, 1–20, https://doi.org/10,1016/j.trb.2019.02.009
- Cheng, K. W., & Lam, S. F. (2015). Optimization of waste collection bin locations in a university campus. Sustainable Cities and Society, 14, 80–89.
- Daskin, M. S. (2013). Network and discrete location: Models, algorithms, and applications (2nd ed.). Wiley. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2600828
- Erkut, E., & Neuman, S. (1989). Analytical models for locating undesirable facilities. European Journal of Operational Research, 40(3), 275–291.https://doi.org/10.1016/0377-2217(89)90420-7
- Farahani, R. Z., SteadieSeifi, M., & Asgari, N. (2010). Multiple criteria facility location problems: A survey. Applied Mathematical Modelling, 34(7), 1689–1709.https://doi.org/10.1016/j.apm.2009.10.005
- Fernández, J., & Ruiz, R. (2024). Comparative analysis of facility location methods for waste systems. European Journal of Operational Research, 315, 112–128. https://doi.org/10,1016/j.ejor.2024.01.007
- Francis, R. L., McGinnis, L. F., & White, J. A. (1992). Facility layout and location: An analytical approach. Prentice Hall.
- Gündüzalp, A. A., & Güven, S. (2016). Atık, çeşitleri, atık yönetimi, geri dönüşüm ve tüketici: Çankaya belediyesi ve semt tüketicileri örneği. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 9(1), 1–19.
- Hakimi, S. L. (1964). Optimum locations of switching centers and the absolute centers and medians of a graph. Operations Research, 12(3), 450–459.https://doi.org/10.1287/opre.12.3.450
- Hıdıroğlu, A. G. Ç., & Bukova Güzel, D. D. E. (2013). Matematiksel modelleme sürecini açıklayan farklı yaklaşımlar. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 127–145.https://izlik.org/JA93CU59HR
- López-Sánchez, A., García-Sánchez, P., & Riquelme-Santos, J. M. (2021). Location of recycling collection points in urban areas: A p-median based approach. Sustainable Cities and Society, 69, 102876. https://doi.org/10,1016/j.scs.2021.102876
- Mohsen, M., & Reddy, K. (2020). GIS-based solid waste collection optimization using vehicle routing problem. Journal of Environmental Management, 259, 111243. https://doi.org/10,1016/j.jenvman.2020,111243
- Read, A. D. (1999). Integrated solid waste management: A lifecycle inventory. Blackwell Science.
- ReVelle, C. S., & Swain, R. W. (1970). Central facilities location. Geographical Analysis, 2(1), 30–42.
- Sampaio, A., Barbosa, J., & Oliveira, R. (2021). Integrated location–routing model for solid waste collection. Waste Management, 123, 73–85. https://doi.org/10,1016/j.wasman.2021.05.031
- Teixeira, J., Antunes, A. P., & de Sousa, J. P. (2004). Recyclable waste collection planning: A case study. European Journal of Operational Research, 158(3), 543–554.https://doi.org/10.1016/S0377-2217(03)00379-5
- Tchobanoglous, G., & Kreith, F. (2015). Handbook of solid waste management (2nd ed.). McGraw-Hill Education.
- Wang, L., & Chen, H. (2022). Green vehicle routing problem for minimizing carbon emissions in waste collection. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 109, 103082. https://doi.org/10,1016/j.trd.2022.103082
- Xu, X., Li, Y., & Chen, Z. (2020). A multi-objective optimization model for municipal waste collection. Journal of Cleaner Production, 258, 121553. https://doi.org/10,1016/j.jclepro.2020,121553
- Yaman, K., & Gül, M. (2021). Türkiye’de atık yönetimi ve sıfır atık projesinin değerlendirilmesi: Ankara örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İari Bilimler Dergisi, 35(4), 1267–1296. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.870434
- Zhang, P., Li, J., & Luo, X. (2024). AI-based dynamic optimization of waste collection systems using deep learning. Waste Management, 158, 105123. https://doi.org/10,1016/j.wasman.2024.105123
- Zsigraiová, Z., Semiao, V., & Beijoco, F. (2013). Operation costs and pollutant emissions reduction by definition of new collection scheduling and optimization of MSW collection routes. Waste Management, 33(4), 793–806.https://doi.org/10.1016/j.wasman.2012.11.015
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Endüstri Mühendisliği |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 27 Şubat 2026 |
| Kabul Tarihi | 24 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 25 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.51764/smutgd.1898592 |
| IZ | https://izlik.org/JA73UD45XJ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
2018 yılından itibaren yayın hayatına başlayan Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi Mühendislik ve Mimarlık konu alanında özgün çalışmaları içeren uluslararası hakemli bir dergidir.
Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi sürdürülebilir dünya ve disiplinler arası çalışmalar kapsayan, mühendisliğin hem deneysel hem de kuramsal çalışmalarını konu edinen bir dergidir. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi Mühendislik ve Mimarlık alanındaki gelişmelerin takip edilmesi, bireylerin ulusal ve uluslararası gelişimlerine katkıda bulunulması, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin bilimsel yayına dönüştürülmesi ve bilimsel alanında akademik bir kaynak oluşturulması amacıyla yayımlanmaktadır.
Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisinde bilimsel ve özgün araştırma makaleler yayınlanır. Dergi bilimsel ve hakemli bir dergi olup, Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez elektronik ortamda yayınlanır. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi Türkçe ve İngilizce dillerinde yazılmış makaleleri kabul etmektedir. Dergimizde yayımlanan makaleler izin alınmaksızın başka bir yerde yayımlanamaz veya bildiri olarak sunulamaz. Makalelerin bir kısmı veya tamamı dergimiz kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi’nde Mühendislik ve Mimarlık alanları veya disiplinler arası konularda daha önce başka bir yerde yayımlanmamış ve eş zamanlı olarak başka bir dergiye gönderilmemiş makaleler kabul edilmektedir. Dergiye gönderilen makaleler ilk olarak editörler ve/veya yayın kurulu tarafından ön değerlendirmeye alınır. Ön değerlendirme sürecini geçen makaleler daha sonra yazar isim ve adresleri olmaksızın hakemlere gönderilmekte ve en az iki hakem değerlendirmesinin sonuçlarına göre makalenin dergide basılıp basılmamasına karar verilmektedir. Hakem sonuçlarına göre yazarlardan düzeltme istenebilir ya da makale koşulsuz olarak ret edilebilir. Basıma kabul edilmiş makale basılmadan önce sorumlu yazara son defa kontrol edilmek üzere gönderilir. Sorumlu yazar son kontrol için gönderilen makaleyi 10 gün içinde kontrol ederek geri göndermek zorundadır. Makale yollama, değerlendirme ve yayınlama süreçleri Dergi Park sistemi üzerinden yürütülür. Yazar(lar)dan ücret talep etmez.
Yazım Kuralları
Dergi şablonuna ulaşmak için Dergi Şablonu
Dergi YAZIM KURALLARI
BAŞLIK VE YAZAR BİLGİLERİ
Türkçe Başlık: 14 punto, Times New Roman, kalın, her kelimenin sadece ilk harfi büyük harfle, ortalanmış olarak yazılmalıdır.
İngilizce Başlık: 14 punto, Times New Roman, kalın, her kelimenin sadece ilk harfi büyük harfle, ortalanmış olarak yazılmalıdır.
Yazar İsimleri: 10 punto, Times New Roman, kalın, alt alta yazılmalıdır. Yazar isimlerinden sonra “,” konularak kurum bilgisi (italik) ve yine “,” konularak, e-posta adresi (italik) yazılmalıdır.
ÖZETLER
Türkçe Özet: 10 punto, Times New Roman olmalıdır. “ÖZET” kelimesi büyük harflerle, sola yaslı yazılmalıdır. Bu bölüm araştırmanın amacı, yöntemi, bulguları, sonuç ve önerilerini kapsayacak şekilde 100-250 kelime arasında olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: 10 punto, Times New Roman olmalıdır. Özet’in altında boşluk bırakılmadan yer almalıdır. Özet içerisinde kaynak verilmemelidir. Çalışmayı betimleyen 3-5 anahtar kelime olmalıdır.
İngilizce Özet: 10 punto, Times New Roman olmalıdır. “ABSTRACT” kelimesi büyük harflerle, sola yaslı yazılmalıdır. Bu bölüm araştırmanın amacı, yöntemi, bulguları, sonuç ve önerilerini kapsayacak şekilde 100-250 kelime arasında olmalıdır.
Keywords: 10 punto, Times New Roman olmalıdır. Abstract altında boşluk bırakılmadan yer almalıdır. Abstract içerisinde kaynak verilmemelidir. Çalışmayı betimleyen 3-5 anahtar kelime olmalıdır. (Key Words yazılmamalıdır).
BÖLÜMLER VE ALT BÖLÜMLER
Tüm metnin içeriği 12 punto, Times New Roman, tek satır aralıklı, iki yana yaslı ve çift sütun olarak yazılmalıdır. Paragraflar 1 tab girinti ile başlamalı, paragraflar arası boşluk içermemelidir. Ana bölüm başlıkları ortalı, 12 punto, kalın ve büyük harfle yazılmalıdır. Alt bölüm başlıkları (İkinci düzey başlıklar) sola yaslı, ilk harfleri büyük, 12 punto ve kalın olarak yazılmalıdır. Üçüncü düzey başlıklar ise sola yaslı, sadece ilk kelimenin ilk harfi büyük olacak biçimde, 12 punto, kalın ve italik yazılmalıdır. İngilizce özetin dil bilgisi hatası içermemesi için alanda uzmanı tarafından kontrolüne özen gösterilmelidir.
Makalenin bölümleri genel olarak şu başlıkları içermelidir:
GİRİŞ
YÖNTEM
BULGULAR
TARTIŞMA, SONUÇ VE ÖNERİLER
KAYNAKLAR
Tablo: Tablo ismi tablonun üstünde, sola dayalı olarak yazılmalıdır. “Tablo 1.” kalın olarak belirtilmeli, tablo adı ise italik yazılmalıdır. Tablo içeriği 10 punto olarak hazırlanmalı ve düzenlenmesinde APA dikkate alınmalıdır (Dikey çizgiler içermemeli ve önemli başlıklar yatay çizgilerle ayrılmalıdır).
Şekil: Şekil ismi şeklin altında bulunmalıdır. “Şekil 1.” kalın olarak yazılmalı, şekil ismi ise italik olarak belirtilmelidir.
KAYNAKLARIN BELİRTİLMESİ
1. Metin İçerisinde
Metin içinde uygun yerde yazarın soyadı ve arkasından eserin yayın yılı verilir:
1.1. Tek Yazarlı
“... (Nelson, 1976)”; “Nelson’a (1976) göre ...”; “Nelson (1976) ...”
Ayrıca alıntılar için mutlaka sayfa numarası verilmelidir. Bu durumda sayfa için “s.” ve bölüm için “böl.” kullanılır.
Örnek: (Centers for Disease Control and Prevention, 2005, s. 10)
(Shimamura, 1989, böl. 3)
1.2. İki Yazarlı
Metin içinde birden fazla yazarlı bir esere gönderme yapılırken yazar isimleri arasında “ve” bağlacını kullanılır. Ayraç içinde, tablolarda, şekil açıklamalarında ve kaynakçada yazar isimlerini “ve imiyle (&)” bağlanır.
”... (Mather & Knight, 2006).”; “Mather ve Knight (2006) ...”; “Mather ve Knight’a (2006) göre...”
1.3. Üç, Dört, Beş Yazarlı
“... (Charles, Mather, & Carstensen, 2003).”; “Charles, Mather, ve Carstensen (2003) ...”; “Charles, Mather, ve Carstensen’ye (2003) göre...”
Aynı çalışmaya ikinci kez gönderme yapmak gerekiyorsa, sadece ilk yazarın soyadı yazılıp arkasından “ve diğerleri” anlamında “vd.” ifadesi kullanılır.
Örnek: “Charles vd. (2003)”
1.4. Altı ve/veya Daha Fazla Yazarlı
Sadece ilk yazarın soyadını yazıp arkasından vd. (italik olmamalı) yazılır.
Örnek: “Rosler vd. (2005)”
1.5. Yazar Olarak Grup İsimleri
Yazar olarak belirtilen grup isimleri (öm. kuruluşlar, dernekler, devlet daireleri ve çalışma grupları) metin içinde kaynak gösterilirken her seferinde kısaltılmadan yazılmalıdır. Grup şeklinde kimi yazarların isimleri, kaynağa ilk kez gönderme yapılırken kısaltılmadan yazılır, daha sonra aynı kaynağa gönderme yapılırken kısaltılır.
İsim çok uzunsa ve metin içerisinde yer kaplıyorsa, eğer kısaltma sıklıkla biliniyor ya da kolayca anlaşılabiliyorsa, ikinci ve sonraki göndermelerde kısaltma kullanılabilir. İsim kısaysa ya da kısaltma kolay anlaşılmıyorsa, ismin her geçişinde kısaltma yazılmalıdır.
Örnek:
İsim 1: National Institute of Mental Health (1999)
Metinde kaynağa ilk göndermede: (National Institute of Mental Health [NIMH], 1999)
Metinde kaynağa yapılan daha sonraki göndermelerde: (NIMH, 1999)
İsim 2: University of Pittsburgh (1993)
Metin içinde kaynağa yapılan tüm göndermelerde: (University of Pittsburgh, 1993)
1.6. Aynı Yazara Ait Birden Fazla Eseri Belirme
1.6.1. Farklı Yıllarda Basılan Eserler
Aynı yazar(lar) tarafından yazılmış iki ya da daha fazla esere gönderme yaparken yazar soyadları bir kez yazılır ve baskı yılları göz önünde bulundurulur. Şu an baskıda olan eserlere yapılacak göndermeler en sona bırakılır.
Örnek: (Gogel, 1990, 2006, baskıda)
1.6.2. Aynı Yıl İçerisinde Basılan Eserler
Aynı yazar(lar) tarafından aynı yılda basılmış eserlere gönderme yaparken yıl gösterilip ardından a, b, c, ... şeklinde harflendirme kullanılır. Kaynakça kısmında da bu harflendirme belirtilir.
Örnek: Birçok çalışmada (Derryberry & Reed, 2005a, 2005b, baskıda-a; Rothbart, 2003a, 2003b)
1.7. Aynı Ayraç İçerisinde Farklı Yazarların Eserlerini Belirtme
Aynı ayraç içinde farklı yazarların eserleri belirtilirken alfabetik sıraya göre yazarların soyadları sıralanarak verilir ve araya noktalı virgül koyulur.
Örnek: Birçok çalışmada (Miller, 1999; Shafranske & Mahoney, 1998)
1.8. İkincil Kaynaktan Alıntı
Özgün çalışmanın baskısı yoksa ya da İngilizce olarak ulaşılamıyorsa, metin içerisinde orijinal eserin ismi verilip, ikinci kaynağa gönderme yapılır.
Örnek: Allport’un günlüğünden Nicholson’un eserinde aktarım yapılmışsa ve gönderme yapılan çalışma okunmadıysa, metin içerisinde “Allport'un günlüğü (as cited in Nicholson, 2003)” şeklinde belirtilmelidir.
2. Kaynakça Bölümünde
Makalenin sonunda, varsa ek(ler)den önce, yazar veya kurum ismine ilişkin kaynaklar ilk yazarın soyadının baş harfi ve kurumların isimleri göz önünde bulundurularak, alfabetik bir düzen içerisinde verilmelidir.
Kaynaklar 10 punto ile aralık bırakılmadan ardı ardına yazılmalıdır.
Süreli yayın başlık ve alt başlıkların sadece ilk kelimelerine ve varsa özel isimleri büyük harfle başlamalıdır.
Süreli yayın başlığı veya noktalama işaretleri kesinlikle italik yazılmamalıdır.
Sayfa sayısı verilirken “s.32-50” olarak değil “32-50” olarak gösterilmelidir.
Kaynakçada yer alan kaynakların ikinci satırları 1,5 cm içeriden başlanabilir.
Örnek Kaynaklar
2.1. Tek Yazarlı Makale
Genel referans düzeni:
Yazar, A. A., (yıl). Makalenin başlığı. Dergi adı, Cilt(Sayı), sayfa aralığı.
Anderson, A. K. (2005). Affective influences on the attentional dynamics supporting awareness. Journal of Experimental Psychology: General, 154, 258-281
2.2. İki Yazarlı Makale
Light, M. A, & Light, I. H. (2008). The geographic expansion of Mexican immigration in the United States and its implications for local law enforcement. Law Enforcement Executive Forum Journal, 8(1), 73-82.
2.3. Üç-Altı Yazarlı Makale
Carretie, L. Hinojosa, J. A, Martin-Loeches, M., Mecado, F., & Tapia, M. (2004). Automatic attention to emotional stimuli: Neural correlates. Human Brain Mapping, 22,290-299.
2.4. Basımda Olan Dergi Makaleleri
Briscoe, R. (in press). Egocentric spatial representation in action and perception. Philosophy and Phenomenological Research. Retrieved from http://cogprints.org/5780/1/ECSRAP.F07.pdf
2.5. Kitaplar
2.5.1. Tek Yazarlı Kitap
Yazar, A. A. (yıl). Kitabın ismi. Yayın yeri: Yayın evi.
Çepni, S. (2012). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
2.5.2. Çeviri Kitap
Jenson, E. (2006). Beyin uyumlu öğrenme (A. Doğanay, Çev.). Adana: Nobel Yayınevi. (Orijinal baskı, 1999).
2.5.3. Editörlü Bir Kitapta Yer Alan Makale veya Bölümler
Yücel, C. ve Gülveren, H. (2006). Sınıfta öğrencilerin motivasyonu. M. Şişman ve S. Turan (Ed.), Sınıf yönetimi içinde (s. 74-88). Ankara: Pegema.
2.6. İndirilmiş Çalışmalar
MEB, (2005). PISA 2003 projesi: Ulusal nihai rapor. http://earged.meb.gov.tr/pisa/dokuman/2003/ rapor/PISA_RAPOR_2003.pdf adresinden 9 Temmuz 2009 tarihinde indirilmiştir.
2.7. Toplantı/Sempozyum/Kongre/Konferans Bildirileri
2.7.1. Sunulmuş Çalışmalar
Genel referans düzeni:
Yazar, A. A., Yazar, B. B., Yazar, C. C., & Yazar, D. D. (Yıl, Ay). Çalışmanın adı. E. E. Chairperson (Oturum Başkanı) içinde, Sempozyumun adı. Sempozyum düzenleme kurulu ismi, Yer.
Muellbauer, J. (2007, September). Housing, credit, and consumer expenditure. In S. C. Ludvigson (Chair), Housing and consumer behavior. Symposium conducted at the meeting of the Federal Reserve Bank of Kansas City, Jackson Hole, WY.
2.7.2. Bildiri Kitabında Yer Alan Çalışmalar
Herculano-Houzel, S., Collins, C. E., Wong, P., Kaas, J. H., & Lent, R. (2008). The basic nonuniformity of the cerebral cortex. Proceedings of the National Academy of Sciences 105, 12593-12598. doi: 1 0.1 073/pnas.08054171 05
2.8. Tezler
Kopyası kaynak olarak kullanılan yüksek lisans ve doktora tezleri için genel referans düzeni:
Yazar, A. A. (yıl). Doktora ya da yüksek lisans tezinin başlığı (Doktora tezi/Master tezi). Ulaşılan veri tabanı, DAI numarası.
Yayınlanmamış tezler için genel referans düzeni:
Yazar, A. A. (yıl). Doktora ya da yüksek lisans tezinin başlığı (Yayınlanmamış Doktora tezi/Master tezi). Kurum İsmi, Yer.
Güneş, G. (2010). Öğretmen adaylarının temel astronomi konularında bilgi seviyeleri ile bilimin doğası ve astronomi öz yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi(Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi’ne gönderilen bilimsel yazılarda, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği yönergesi ve COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için belirlediği esaslar dikkate alınmalıdır.
Yazarların görevleri
Orijinal araştırma makalesinin yazarları, yapılan çalışmanın önemini sunmalıdır. Temel veriler makalede doğru şekilde gösterilmelidir. Makale, başkalarının çalışmayı çoğaltmasına izin vermek için yeterli ayrıntı ve referansları içermelidir. Sahtekarlık veya bilerek yanlış ifadeler,etik olmayan davranışlar oluşturur ve kabul edilemez.
Yazarlardan çalışmalarının ham verilerini editör incelemesi için makale ile birlikte sağlamaları istenebilir ve uygulanabilirse verilerin herkese açık olması için hazırlanmaları gerekir.
Yazarlar yalnızca tamamen orijinal eserler sunacak ve başka çalışmalardan uygun şekilde alıntı yapacaklardır. Makalenin niteliğini belirlemede etkili olan yayınlara da değinilmelidir.
Genel olarak, aynı araştırmayı tanımlayan makaleler birden fazla dergide yayınlanmamalıdır. Aynı makaleyi birden fazla dergiye göndermek etik olmayan yayıncılık davranışını teşkil eder ve kabul edilemez. Başka bir yerde telif hakkıyla korunan materyal olarak yayınlanmış makaleler gönderilemez.
Önemli katkılarda bulunan herkes ortak yazar olarak listelenmelidir. İlgili yazar, katkıda bulunan tüm ortak yazarların bulunmasını ve yazar listesine hiç katılmamış kişilerin eklenmemesini sağlar. İlgili yazar aynı zamanda tüm ortak yazarların makalenin son halini onayladığını ve yayın için sunulmasını kabul ettiğini doğrular.
Yazar yayınlanmış eserinde önemli bir hata veya yanlışlık olduğunu keşfettiğinde, dergi editörünü veya yayıncısını derhal haberdar etmek ve makaleyi geri çekmek veya düzeltmek için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Yazarların Sorumlulukları
Gönderim sürecinden önce ve / veya gönderim sürecinde yazar (lar);
Gönderilen tüm araştırmanın orijinal, tam referanslı ve tüm yazarların doğru bir şekilde temsil edildiğinden emin olunuz. Gönderme özel olmalı ve başka bir yerde değerlendirilmemelidir.
Yayıncının ve editörün, makalenin yazarlığından ve makalenin ahlaki durumu ve orijinalliği ile ilgili tüm iletişimlerden tamamen sorumlu olduğu kabul edilen belirlenmiş bir yazar için doğru iletişim bilgilerini sağlayınız.
Yazarlar tarafından daha önce yayınlanmamış olan çalışmaları da dahil olmak üzere, tüm verilerin ve üçüncü şahıs materyallerinin kaynağını veriniz. Sunumun orijinalliğini tehlikeye atabilecek herhangi bir unsur, ilk etapta editör ofisi ile açıkça önlenmeli ve / veya tartışılmalıdır.
Makalelerinde yer almayı düşündükleri herhangi bir üçüncü kişinin makaleye katkısını tanımlayın ve her bir durumda yeniden kullanım için ilgili telif hakkı sahiplerinden yazılı izin alın. Bu izinler, makale kabul edildiğinde veya küçük değişikliklerin kabul edilmesini gerektirdiğinde gönderilmelidir.
Gönderim sürecinde şeffaflık, verimlilik ve yayıncıdan ve editörden saygı bekleyiniz. Hem yayıncı hem de editör ile iyi iletişimde kalınız.
Etik olmayan, yanıltıcı veya zararlı olduğu tespit edilen makalelerin geri çekilmesiyle birlikte, hatalı yayınlanması durumunda işbirliği yapınız. Editör (ler), yayıncı ve diğer yazarlarla iyi iletişim halinde kalınız. Ayrıca aşağıda belirtilen ilkeleri de dikkate alınız.
1. Dergi ulusal ve uluslararası düzeyde bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarında orijinal bir araştırmayı bulgu ve sonuçlarıyla yansıtan ve bilime katkısı olan araştırma makalelerini, yeterli sayıda (en az 50 kaynak ve 10.000 kelime) bilimsel makaleyi tarayıp, konuyu bugünkü bilgi ve teknoloji düzeyinde özetleyen, değerlendirme yapan ve bulguları karşılaştırarak yorumlayan derleme makalelerini, olgu sunumlarını ve teknik notlarını (en fazla 2000 kelime ve en fazla 4 görsel/tablo) kabul etmektedir.
2. Dergimizde, editöre mektup, tartışma türündeki yayınlara yer verilmez.
3. Yazım ve yayın ilkeleri açısından değerlendirilmeye uygun bulunan yazılar hakemlere yönlendirilir. Editör onayından geçen her yazının değerlendirilmesi için en az iki hakem görevlendirilir.
4. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır.
5. Hakemlere gönderilen makalelerin 15 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 15 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.
6. Makale değerlendirmesinden en az iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, iki hakeme daha gönderilir. Makale hakkında nihai karar, editörler tarafından verilir.
7. Makale hakkında kabul-ret kararı editörler tarafından verilir. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör(değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör(düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.
8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra, hakemlerce istenilen değişikliklerin " değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması gerekir. Aksi takdirde, makale reddedilir.
9. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur.
10. Makalelerin tüm sorumluluğu ilgili yazarlara aittir. Makaleler, gönderilmeden önce orijinalliğini kontrol etmek için intihal tespit yazılımı ile kontrol edilerek uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır. Gerekli hallerde, Etik Kurul Raporu'nun bir kopyası eklenmelidir.
11. Dergimizde yayınlanmak üzere gönderilen makaleler, dergi makale yazım formatına göre hazırlanmalıdır. Aksi takdirde, makale reddedilir.
12. Değerlendirilmek üzere gönderilen makaleler dergi makale yazım formatına göre hazırlanmalı ve 10 sayfayı geçmemesi önerilir. Makale özeti en fazla 400 kelime içermeli, anahtar kelime sayısı ise en az 3 en fazla 6 olmalıdır.
13. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi'ne yayınlanmak için gönderilen makalelerden herhangi bir değerlendirme ve başvuru ücreti alınmamaktadır.
14. Makale gönderme aşamasında yazarlar öncelikle kör hakemlik için gerekli dosyaları yükleyeceklerdir. Hakemlik süreci sonrasında KABUL olan makaleler, ilk yüklemede boş bırakılması istenilen yazar isimleri, mail, kurum bilgisi, ORCID vb. boş bırakılan bilgiler doldurulup, hakemlerin kabul ettiği düzenlenmiş son hali ile yayına hazır formatta yazar tarafından sisteme tekrar yüklenecektir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra makaleler yayın için sıraya alınacaktır.
Editörlerin sorumlulukları
Editör, dergiye gönderilen makalelerin hangilerinin yayınlanacağına karar vermekten sorumludur. Editör makaleleri yazarların ırkları, cinsiyetleri, cinsel yönelimleri, dini inançları, etnik kökenleri, vatandaşlıkları veya politik felsefeleri dikkate almadan değerlendirir. Karar, makalenin önemi, özgünlüğü ve açıklığı ile çalışmanın geçerliliği ve derginin kapsamıyla olan ilgisine dayanacaktır. Hakaret, telif hakkı ihlali ve intihal ile ilgili mevcut yasal gereklilikler de dikkate alınmalıdır.
Editör ve herhangi bir editör çalışanı, gönderilen bir el yazmasıyla ilgili hiçbir bilgiyi, ilgili yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editoryal danışmanlar ve yayıncı dışındaki kimseye ifşa etmemelidir.
Gönderilen bir makalede açıklanan yayınlanmamış materyaller, yazarın açık yazılı izni olmadan editör veya yayın kurulu üyeleri tarafından kendi araştırma amaçları için kullanılmayacaktır.
Hakemlerin sorumlulukları
Hakem değerlendirmesi süreci editöre ve editör kuruluna editör kararları vermede yardımcı olur ve aynı zamanda makalenin geliştirilmesinde yazara da hizmet edebilir.
Bir makalede bildirilen araştırmayı gözden geçirmek için nitelikli olmayan ya da derhal gözden geçirilmesinin imkansız olacağını bilen herhangi bir hakem editöre bildirmeli ve inceleme sürecinden çekilmelidir.
İnceleme için gönderilen makaleler gizli belgeler olarak değerlendirilmelidir. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarıyla paylaşılmamalı veya tartışılmamalıdır.
Yorumlar objektif olarak yapılmalıdır. Hakemler görüşlerini destekleyici argümanlarla açıkça ifade etmelidir.
Hakemler, makalede belirtilen ilgili yayınlanmış eserin referans bölümünde belirtilmediği durumları belirlemelidir. Diğer yayınlardan elde edilen gözlemlerin veya tartışmaların ilgili kaynaklara eşlik edip etmediğini belirtmeleri gerekir. Hakemler, editöre, değerlendirilen yazı ile kişisel bilgileri olan diğer yayınlanmış makaleler arasında önemli bir benzerlik veya örtüşme olduğunu bildireceklerdir.
Hakem değerlendirmesi yoluyla elde edilen ayrıcalıklı bilgi veya fikirler gizli tutulmalı ve kişisel avantaj için kullanılmamalıdır. Hakemler, rekabetçi, işbirlikçi veya diğer yazarlarla, gazetelerle bağlantılı kurumlarla veya kurumlarla olan ilişkilerinden kaynaklanan çıkar çatışmalarına sahip oldukları yazıları dikkate almamalıdır.
Kaynaklar
Committee on Publication Ethics (COPE). http://publicationethics.org/files/Code_of_conduct_for_journal_editors_Mar11.pdf
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Yönergesi: https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx
Ücret Politikası
Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi yazar/yazarlardan hiçbir şekilde MAKALE BASIM ÜCRETİ vb. şeyler İSTENMEMEKTEDİR
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
Teknik Editör
Editör Kurulu
Editör Kurulu
Vahid Arab maleki holds a Master’s and Ph.D. degree in Mechanical Engineering with a specialization in Dynamics and Vibrations from the University of Tabriz. Additionally, a postdoctoral fellowship was completed in the field of renewable energy at the same institution. Research interests include vibration system analysis, dynamics, nanocomposites, shape memory alloys, and the finite element method.
Dil Editörü
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.