Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz

Cilt: 9 Sayı: 1 3 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz

Öz

Yapay zekâ (YZ), dijitalleşmeyi hızlandırarak veri odaklı inovasyonu güçlendirmiş; ancak çevresel sürdürülebilirlik tartışmalarında sıklıkla göz ardı edilen enerji ve su tüketimi gibi dışsallıkları gündeme getirmiştir. Özellikle son on yılda hızla yaygınlaşan YZ teknolojileri, veri merkezlerinin yüksek enerji ihtiyacı, yoğun su kullanımı ve fosil yakıt bağımlılığı yoluyla doğal kaynaklar üzerinde önemli baskılar oluşturmakta ve sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. Bu çalışma, YZ veri merkezlerinde su tüketimi ve enerji kullanımına bağlı çevresel etkileri bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Veriler, 2015–2026 yılları arasında Web of Science ve Scopus veri tabanlarından elde edilmiştir. Tarama sonucunda belirlenen 198 kayıttan, konu dışı ve tekrar eden çalışmalar çıkarılarak 51 makale analiz kapsamına alınmıştır. Bulgular, alanın yeni ve hızlı büyüyen bir araştırma alanı olduğunu göstermektedir; yayınların %86’sı 2025–2026 yıllarında gerçekleştirilmiştir. En fazla yayın yapan ülke Çin olup, öne çıkan anahtar kelimeler “veri merkezi”, “yapay zekâ”, “enerji verimliliği” ve “sürdürülebilirlik “dir. Sonuç olarak, YZ veri merkezlerinin özellikle su tüketimi açısından önemli çevresel riskler barındırdığı, ancak literatürde suyun doğrudan ve dolaylı kullanımına ilişkin çalışmaların sınırlı olduğu; araştırmaların daha çok enerji tüketimi ve sürdürülebilirlik ekseninde yoğunlaştığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Hayır

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Yazarlar, bu makalenin hazırlanması ve yayımlanması sürecinde herhangi bir etik ihlal bulunmadığını beyan eder.

Teşekkür

Yoktur

Kaynakça

  1. Al Kez, D., Foley, A. M., Laverty, D., Del Rio, D. F., & Sovacool, B. (2022). Exploring the sustainability challenges facing digitalization and internet data centers. Journal of Cleaner Production, 371, 1–4
  2. Arman, S., Alex, N., Sarah, J. S., Alex, H., Nuoa, L., Bakar, S. M., Billie, H., Jonathan, K., Eric, M., & Dale, S. (2024). 2024 United States Data Center Energy Usage Report (LBNL-2001637). Lawrence Berkeley National Laboratory.
  3. Barnuevo, M. Y. (2026, June 6). Data centers and water consumption. Environmental and Energy Study Institute (EESI).
  4. Berman, J. D., Ramirez, M. R., Bell, J. E., Bilotta, R., Gerr, F., & Fethke, N. B. (2021). The association between drought conditions and increased occupational psychosocial stress among U.S. farmers: An occupational cohort study. Science of The Total Environment, 798(1).
  5. Chang, Q., Huang, Y., Liu, K., Xu, X., Zhao, Y., & Pan, S. (2024). Optimization control strategies and evaluation metrics of cooling systems in data centers: a review. Sustainability, 16(16), 7222.w
  6. Chen, L., & Wemhoff, A. P. (2022). Assessing the impact of electricity consumption on water resources in the U.S. Conservation and Recycling, 178, 1–5.
  7. Cohen, A. J., Brauer, M., Burnett, R., Anderson, H. R., Frostad, K., Estep, K., & Forouzanfar, M. H. (2017). Estimates and 25-year trends of the global burden of disease attributable to ambient air pollution: An analysis of data from the Global Burden of Diseases Study 2015. The Lancet, 1907–1918.
  8. Conforti, A., Mascia, M., Cioffi, G., De Angelis, C., Coppola, G., De Rosa, P., & De Placido, G. (2018). Air pollution and female fertility: A systematic review of literature. Reproductive Biology and Endocrinology, 16(1), Article 117.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Kirliliği ve Önlenmesi, Çevresel Olarak Sürdürülebilir Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

2 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Urnek, S., Sayan, G., & Akalın, B. (2026). Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, 9(1). https://doi.org/10.51764/smutgd.2004236
AMA
1.Urnek S, Sayan G, Akalın B. Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz. SMUTGD. 2026;9(1). doi:10.51764/smutgd.2004236
Chicago
Urnek, Sema, Gülser Sayan, ve Betül Akalın. 2026. “Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz”. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 9 (1). https://doi.org/10.51764/smutgd.2004236.
EndNote
Urnek S, Sayan G, Akalın B (01 Eylül 2026) Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 9 1
IEEE
[1]S. Urnek, G. Sayan, ve B. Akalın, “Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz”, SMUTGD, c. 9, sy 1, Eyl. 2026, doi: 10.51764/smutgd.2004236.
ISNAD
Urnek, Sema - Sayan, Gülser - Akalın, Betül. “Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz”. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 9/1 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.51764/smutgd.2004236.
JAMA
1.Urnek S, Sayan G, Akalın B. Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz. SMUTGD. 2026;9. doi:10.51764/smutgd.2004236.
MLA
Urnek, Sema, vd. “Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz”. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, c. 9, sy 1, Eylül 2026, doi:10.51764/smutgd.2004236.
Vancouver
1.Sema Urnek, Gülser Sayan, Betül Akalın. Yapay Zekâ Veri Merkezlerinde Su Tüketimi ve Sürdürülebilirlik: Bibliyometrik Analiz. SMUTGD. 01 Eylül 2026;9(1). doi:10.51764/smutgd.2004236