KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ’NDE OSMANLI DÖNEMİ BALDAKEN TÜRBELER
Öz
Çalışmamız Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırlarında yer alan Osmanlı dönemi baldaken planlı türbelerin, mimari özellikleri bakımından incelemeyi ve Osmanlı türbe mimarisi içerisindeki yerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında tespit edilen dört türbe (Mustafa Zühtü Efendi Türbesi, Gazi Mağusa Şehir Mezarlığındaki I. ve II. Türbe, Girne Baldöken Mezarlığı) plan, malzeme-teknik ve süsleme özellikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Mustafa Zühtü Efendi’nin mezar kitabesinde yer alan bilgiler doğrultusunda türbesinin 20. yüzyılın başlarına tarihlendirmek mümkündür. Fakat kitabesine ulaşılmayan diğer baldaken türbeler mimari üslubuna dayalı bilgiler dâhilinde tarihlendirilmiştir. İncelenen yapıların Osmanlı türbe mimarisinin Anadolu’da gelişen baldaken geleneğinin Kıbrıs’ta da devamlılığını yansıtan örnekler olduğu anlaşılmaktadır. Çalışmanın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki Osmanlı dönemi baldaken planlı türbelerin mimari gelişiminin belirlenmesine ve kültürel miras içerisindeki öneminin ortaya konulmasına katkı sağlaması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arseven, C. E. (1941). Sanat Ansİklopedisi, C.l (1. baskı). MEB.
- Atalay, T. (2003). Geçmişten Günümüze Kıbrıs İdari Yapılanma ve Din Eğitimi. (1. baskı). Mehir Vakfı Yayınları.
- Bağışkan, T. (2019). Kıbrıs’ta Osmanlı, İslam ve İslamlaştırılan Eserler. (1. baskı). Kıbrıs Türk Eğitim Vakfı Yayınları.
- Çelik, Ş. (2003). Türk Fethi Sonrasında Kıbrıs Adasına Yönelik İskân Çalışmaları. Türk Bilgisi Araştırmaları 27/1. Şinasi Tekin-Gönül Alpay Tekin (Ed.). Harvard Üniversitesi Yakındoğu Dilleri ve Medeniyetleri Bölümü Yayını, 263-304
- Çetin, O. (2019). Osmanlı Mezar Taşları Etrafında Gelişen Kültür ve Medeniyet Dünyası Üzerine Bir İnceleme (Eyüp Örneği), Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1/1, 113-122.
- Eliüşük, M. (2016). Anadolu’daki Roma Dönemi Baldaken Tipli Mezar Anıtları, [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi
- Erzen, A. (1971). Kıbrıs Tarihine Bir Bakış. Milletler Arası Birinci Kıbrıs Tetkikleri Kongresi (14-19 Nisan), Türk Heyeti Tebliğleri. (1. baskı). Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. 79-83.
- Hasol, D. (2002). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü (8.Baskı), Yem Yayınları.
- Kılcı, A. (2007). Erken Osmanlı (1299-1451) Baldaken Türbeleri (1. baskı), Vakıflar Dergisi (29), 255-286.
- Özcan, H.Ö. (2004). Kiborion Tipin Mimari Forma Dönüşümü, Gelişimi ve Bizans’taki Formasyonu, Sanat Tarihi Dergisi, 13/1, 83-94.