Yıl 2020, Cilt 21 , Sayı 47, Sayfalar 226 - 251 2020-12-31

II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)

Seyithan ALTAŞ [1]


Parti müfettişliği kavramı CHP’nin mevcut nizamnamesi çerçevesinde oluşturulmuş, hem parti örgütü üzerindeki denetimini sağlamak, hem de partinin halk ile olan ilişkilerinin değerlendirilmesi amacıyla oluşturulmuş bir müessesedir. 1931 yılında kaldırılmış, ancak 1935 yılında yeniden kurulmuşlardır. Parti müfettişlerine en çok üç vilayet bölgesi sorumluluğu verilmektedir. Müfettişler, görev yapacakları yerin dışındaki milletvekillerinden seçilmişlerdir. Yıda iki kez bölgeleri ile ilgili siyasi, sosyal, ekonomik ve benzeri durumlarla ilgili parti genel merkezine raporlar hazırlamışlardır. Muğla Mebusu M. Cemal Karamuğla 1940 yılında Artvin, daha sonra da Çoruh Bölgesi Parti müfettişi olarak görevlendirilmiştir. CHP’nin taşra teşkilatlarının denetlenmesi maksadıyla yaptığı teftişleri birer rapor halinde CHP’nin genel merkezine göndermiştir. Rize vilayeti ile ilgili teftiş raporlarında bölge insanının ve sosyo-ekonomik yapısıyla ilgili bilgiler de verilmiş, 1940-1944 yılları arasında Rize’deki siyasi, sosyal ve kültürel yaşam hakkında değerlendirmeler yapmıştır. Bu çalışmada Tek Parti dönemi müfettişlerinden Muğla Mebusu Cemal Karamuğla’nın Çoruh bölgesi teftiş raporları ışığında 1940-1944 yılları arasında hazırlanan raporlar ışığında Rize vilayetinin durumu değerlendirilecektir.
Müfettişlik, Halkevi, Çoruh Bölgesi
  • Arşiv: Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  • BCA. 490.01.5.22.10
  • BCA.490-1.0.0.269.1075-2
  • BCA.490.01. 269. 1075-2-1
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-1
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-2
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-2
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-2
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-2
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-3
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-49
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-4
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-5
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-8-9
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-51-52
  • BCA.490.1.0.0.269-1075-2-17
  • BCA.490-1.0.0.269.1075-2-5
  • BCA.490-1.0.0.269.1075-2-47
  • BCA.490-1.0.0.269.1075-2-54
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-48
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-45
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-42
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-43-44
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-40
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-39
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-26 BCA.490.1.0.0.269.1075-2-25
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-16
  • BCA.490.1.0.0-2691.075-2-1
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-27
  • BCA.490.1.0.0.269.1075-2-5
  • BCA.490-1.0.0.269.1075.2-1
  • BCA.490-1.0.0-269.1075.2-6
  • BCA. 030.01. 42.249.13. 1.
  • BCA. 030. 01. 42.249.13,9
  • BCA. 030. 01. 42.249.13
  • BCA. 030. 01. 42.249. 4-9
  • BCA. 030. 01. 42.249.13.2
  • BCA. 030. 01. 42.249.13.3
  • BCA, 490.01.1002.870.2
  • BCA. 030. 01. 42.249.13
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-13
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-14
  • BCA.490.1.0.0-269.1075.2-15
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-16
  • BCA.490.1.0.0-269.1075.2-16
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-33
  • BCA, 490.1.1002.870.2.
  • BCA, 490.1.1002.870.2.
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-35
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-36
  • BCA.490.1.0.0-269.1075.2-35
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-35
  • BCA.490.1.0.0.269.1075.2-37-38
  • BCA. 490.1.0.0.1002.870.1
  • BCA. 490.1.0.0.1002.870.1
  • Resmi Yayınlar.
  • Halk Fırkası Nizamnamesi, Ankara, 1342-1339. (Cemil Koçak, (1999), Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması.(1923-1931), TVY yayını, İst, , s,375-384
  • Cumhuriyet Halk Fırkası Nizamnamesi ve Programı, TBMM Matbaası, Ankara, 1931
  • CHP Teftiş Talimatnamesi, Ulus Basımevi, Ankara, 1939
  • TBMM Albümü, 23 Nisan 1920-14 Ekim 1973, Hazırlayan Kazım Öztürk, Önder Matbaa. Ank,1973
  • Binark, İsmet. (2004), Türk Parlamento Tarihi, TBMM VI. Dönem. 3 Nisan 1939-15 Ocak 1943, I. Cilt, http://hdl.handle.net/11543/1270, (İlk erişim. 02.03.2020)
  • Kitap ve Makaleler
  • Cemil Koçak, (2007), Türkiye’de Milli Şef Dönemi. 1938-1945, İst. 3.basım, 2. cilt,
  • ------------, Umumi Müfettişlikler(1927-1952), İletişim Yay. İstanbul, 2010
  • ------------, (2011), “Geçmişiniz İtinayla Temizlenir, İstanbul, İletişim Yayınları, 6.Baskı,
  • Çağdaş, Bulut, Engin, (2015), “Devletin Taşradaki Eli: Umumi Müfettişlikler,” CTAD, Yıl 11, Sayı 21, Bahar
  • Çakmak, Fevzi, (2017), “Çok Partili Siyasi Hayata Geçiş Sürecinde CHP Kurultay Görüşmeleri Ve Müfettiş Raporlarına Göre Parti Teşkilatının Karşılaştığı Sorunlar (1945-1950)” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi Journal Of Modern Turkish History Studies XVII/34 (-Bahar/Spring), ss. 319-348.
  • Çapa, Mesut, (2001), “Cumhuriyetin İlk Yıllarında Rize”, Toplumsal Tarih, Sayı: 85, Ocak
  • ---------------, (2016), “Rize’nin Yakın Tarihine Bir Bakış. (1923-1950)” Karadeniz İncelemeleri Dergisi, S. 20, https://www.academia.edu/29726661/R%C4%B0ZEN%C4%B0N_YAKIN_TAR%C4%B0H%C4%B0NE_B%C4%B0R_BAKI%C5%9E İlk Erişim.02.03.2016
  • Çetin, Hüseyin, (2015), CHP Parti Müfettişlik Raporlarına Göre Tek Parti Döneminde Aydın, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Helvacı, Pelin, Kandil, İsmail. (2016), “CHP Parti Müfettişliği Raporları Işığında Erzincan (1940-1941)” Uluslararası Erzincan Sempozyumu Bildiri Kitabı,
  • Karayaman, Mehmet, (2017), “Chp Parti Müfettişleri Raporlarına Göre Uşak (1935-1950)” Uşak Accordıng to the Party Inspectıon Reports of the Republıcan People's Party (1935-1950) Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi/UUSBD 10/3,s, 465
  • Keskin, Nuray Ertürk, (2009),Türkiye’de Devletin Toprak Üzerinde Örgütlenmesi, Tan Kitabevi Yayınları, Ankara,
  • Özdoğan, İsmail. (2004), Rize (Merkez İlçe) Sosyal, Siyasal Ve Ekonomik Yapısı (1923-1960) Yüksek Lisans Tezi. Haziran, Muğla,
  • Öz, Esat, (1992), Tek Parti Yönetimi ve Siyasal Katılım (1923-1945), Ankara,
  • Şahin, Güneş, (2016), “CHP Parti Müfettişlik Raporlarına Göre Kırşehir’de Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Hayat 1936-1947), Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, S.21, s. 82.
  • Uyar, Hakkı, (1998), Türkiye’de Tek Parti Döneminde İktidar ve Muhalefet. 1923-1950, İzmir, s,76-77
  • Koyuncu, Recep, Recep Usta, (2019), Geçmişten Günümüze Rize Belediye Başkanları. 1923-2019, Rize belediyesi Kültür Yayını. Rize,
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-4418-0069
Yazar: Seyithan ALTAŞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 4 Mart 2020
Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2020

Bibtex @araştırma makalesi { sobbiad698663, journal = {Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi}, issn = {2149-5858}, eissn = {2667-7296}, address = {Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 48170 Kötekli Merkez Muğla}, publisher = {Mugla Sitki Kocman University}, year = {2020}, volume = {21}, pages = {226 - 251}, doi = {}, title = {II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)}, key = {cite}, author = {Altaş, Seyithan} }
APA Altaş, S . (2020). II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları) . Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi , 21 (47) , 226-251 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobbiad/issue/59138/698663
MLA Altaş, S . "II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)" . Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (2020 ): 226-251 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobbiad/issue/59138/698663>
Chicago Altaş, S . "II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)". Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 (2020 ): 226-251
RIS TY - JOUR T1 - II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları) AU - Seyithan Altaş Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 226 EP - 251 VL - 21 IS - 47 SN - 2149-5858-2667-7296 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları) %A Seyithan Altaş %T II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları) %D 2020 %J Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi %P 2149-5858-2667-7296 %V 21 %N 47 %R %U
ISNAD Altaş, Seyithan . "II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)". Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi 21 / 47 (Aralık 2020): 226-251 .
AMA Altaş S . II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları). SOBBİAD. 2020; 21(47): 226-251.
Vancouver Altaş S . II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları). Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2020; 21(47): 226-251.
IEEE S. Altaş , "II. Dünya Savaşı Yıllarında Müfettişlik Raporlarında Rize (1940-1943) (Çoruh Bölge Müfettişi Cemal Karamuğla’nın Rize ile İlgili Raporları)", Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, c. 21, sayı. 47, ss. 226-251, Ara. 2021