Kamu - Özel Sektör İşbirliğinin Kentsel Mekâna Yansıması: Kentsel Dönüşüm Örneği ve Yeni Aktörler

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

KAMU-ÖZEL SEKTÖR İŞBİRLİĞİNİN KENTSEL MEKÂNA YANSIMASI: KENTSEL DÖNÜŞÜM ÖRNEĞİ VE YENİ AKTÖRLER

Öz

Kentlerimiz aşırı nüfus yığılmaları, sosyo-ekonomik şartlar, sosyal bilinçsizlik ve arz-talep eğilimleri gibi birçok nedene bağlı olarak 1950’li yıllardan itibaren bir çöküş süreci içine girmiştir. Bugün ülkemizde daha şiddetli hissedilen bu çöküş tüm dünyada etkisini göstermektedir. Sağlıksız, plansız ve aşırı kentleşmenin yanında doğal afetler gibi çevre şartları da kentlerimizi tehdit etmektedir. Kentlerin çeşitli faktörler sonucu tehdit altına girmesi, ilgili çevreleri çözüm arayışlarına zorlamıştır. Kentsel dönüşüm kavramı bu zorlamaların bir sonucu ve sorunların bir çözümü olarak ortaya çıkmıştır. Kentsel dönüşüm; değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı çözümler getirmeye çalışma ya da kentsel sorunların çözümünü sağlamaya yönelik eylemler olarak tanımlanmaktadır. Esasen, kentsel dönüşümü, mekânsal boyutu ile değil; sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik yansımaları ile de dikkate almak gerekecektir. Türkiye'de kentsel dönüşümde ön plana çıkarılan konu daha ziyade gecekondu alanlarının dönüşümüdür. 1990 sonrasından günümüze kentsel dönüşümde kullanılan en yaygın müdahale biçimi, kentsel yenileşme ya da kentsel canlandırma olmuştur. Bu dönemde çok aktörlü ve çok sektörlü işbirliklerine dayalı kentsel dönüşüm süreçlerinin gerekliliği çeşitli şekillerde ifade edilmiştir. Ancak uygulamada farklı aktörler, özellikle özel sektör göz ardı edilmiştir. Yerel yönetimler, kentsel dönüşümü yeterince sahiplenememektedir. İlgili mevzuat da bu konuda yerel yönetimlerin yükümlülüklerini doğrudan ve kapsamlı bir şekilde tanımlamamaktadır. Dolayısıyla kentsel dönüşümde aktörler arası eşgüdüm ve katılımı sağlayacak örgütlenme ve organizasyon modelleri üretilememektedir. Ancak Batı’da durum farklıdır. Örneğin İngiltere’de kentsel dönüşümde özel sektör gerek danışmanlıkta gerek uygulamada ön plana çıkarılmıştır. Yine kentsel dönüşümde özel sektör kuruluşları, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri ve farklı toplumsal kesimlerle ortaklıkların kurulmasına öncülük eden, finansal kaynak sağlayan kuruluşlar mevcuttur. Bu anlamda ülkemizde de kentsel dönüşüm problemlerine cevap verebilecek özel sektör yapılanması teşvik edilmelidir. Çünkü kentsel dönüşüm politikalarında; rekabetçi, işbirlikçi, girişimci yönetim anlayışıyla hareket eden özel sektöre ihtiyaç duyulmaktadır

Anahtar Kelimeler

• Kentsel Dönüşüm, Özel Sektör, Yeni Aktörler

Kaynakça

1. Acar, Ali. “Türkiye’de Kentsel Dönüşüm Projeleri”,Yerel Siyaset Dergisi, Yıl 3, Sayı 31, Temmuz, 2008, ss. 13-15.
2. Aydın, Hamdi A. “Kentsel Dönüşüm Projeleri ve Kahramanmaraş”,Yerel Siyaset Dergisi, Yıl 3, Sayı 31, Temmuz, 2008, ss. 5-8.
3. Balamir, Murat. “Türkiye’de Kentsel İyileştirme ve Dönüşüme İlişkin Güncel Öneri ve Modeller”,Mimarlık, Sayı 322, 2005, ss.28-35.
4. Gürsel, Yücel. “Yoksulluk-Varsıllık Karşıtlığı ve Mimarlık”,Mimarlık Dergisi, Sayı 14, 2005, ss. 12-30.
5. İnce, Esra K. Kentsel Dönüşümde Yeni Politika, Yasa ve Eğilimlerin Değerlendirilmesi, “Kuzey Ankara Girişi (Protokol Yolu) Kentsel Dönüşüm Projesi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, FBE Şehir ve Bölge Planlama, 2006.
6. Köktürk, Erdal & Köktürk, Erol. “Türkiye’de Kentsel Dönşüm ve Almanya Deneyimi”,11. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, Ankara, 2007.
7. Kuzu, Salih. “Özel Sektör Perspektifinden Kentsel Dönüşüm”, Küçükçekmece Kentsel Dönüşüm Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Küçükçekmece Belediyesi Yayınları, İstanbul, 2004, ss. 267-269.
8. Özdemir, Dilek & Özden Pınar & Turgut, Sırma. “Kentsel Dönüşümde Avrupa Deneyimi: Kuram ve Uygulamaya İlişkin Bir Değerlendirme”,Ege Mimarlık Dergisi, Sayı 1-53, 2005, ss. 22-26.

9. Şahin, Savaş Z. “İmar Planı Değişiklikleri ve İmar Hakları Aracılığıyla Yanıltıcı (Pseuda) Kentsel Dönüşüm Senaryoları: Ankara Altındağ İlçesi Örneği”,Kentsel Dönüşüm Sempozyumu, İstanbul, 2003. Tekeli, İlhan. “Kentleri Dönüşüm Mekânı Olarak Düşünmek”, Kentsel Dönüşüm Sempozyumu, TMMOB İstanbul Şubesi Yayınları, İstanbul, 2003.
10. Toprak, Zerrin. Yerel Yönetimler, Birleşik Matbaacılık, İzmir, 2010.
11. Torlak, Ömer & Özdemir Şuayip. “Yerel Hizmetler, Yerel Yönetimler ve Etkinlik”,Erciyes Üniversitesi, İİBF Dergisi, Sayı 15, 1999, ss. 111-120.
12. Turok, Ivan N. “Urban Regeneration: What Can Be Done & What Should be Avoided”,Küçükçekmece Kentsel Dönüşüm Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Küçükçekmece Belediyesi Yayınları, İstanbul, 2004, ss. 57-62.
13. 07.2005 tarih ve 5393 sayılı “Belediye Kanunu”, Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 13.07.2005, Sayı: 25874.
14. 07.2004 tarih ve 5216 sayılı “Büyükşehir Belediye Kanunu” Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 23.07.2004, Sayı: 25531. 22.05.2005 tarih ve 5302 sayılı “İl Özel İdaresi Kanunu”, Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 04.03.2005, Sayı: 25745. http://kentseldonusum.info/index.php?option=com_content&view=article&id=24 &Itemid=13
15. http://www.kentseldonusum.com.tr/
16. http://www.kentselyenileme.org/index.php/hakkinda
17. http://www.ugurkentseldonusum.com.tr/tr/