BİR NEGATİF İŞ DAVRANIŞI OLARAK ÜRETKENLİĞE AYKIRI DAVRANIŞLARIN İŞYERİNDE ÖRGÜTSEL ADALETSİZLİK VE AGRESİF DAVRANIŞ ALGILARI İLE İLİŞKİSİNDE PSİKOLOJİK GÜÇLENDİRME, BENLİK DEĞERİ VE SOSYAL BÜTÜNLEŞMENİN DÜZENLEYİCİ ROLÜNÜN İNCELENMESİ: OTİZM TANISI ALMIŞ ÇOCUK SAHİBİ ÇALIŞANLAR ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA

Öz

This research has been conducted on the sample of consisting families of children with autism disorder and families of normal status children. The results have revealed that there are positive and moderate significant relationships between organizational injustice, aggressive behavior and counterproductive work behaviors. Moreover, it was seen that psychological empowerment and self- esteem had significant moderating roles and social integration didn’t have significant moderating role on the relationship between aggressive behavior perception and counterproductive work behavior. Finally, it was found that the re were significant differences between the sample groups in terms of the perceptions of organizational injustice, aggressive behavior, and counterproductive work behavior

Anahtar Kelimeler

• Counterproductive work behavior, Organizational injustice, Aggressive behavior, Psychological empowerment, Self-esteem, Social integration, Autism Disorder

BİR NEGATİF İŞ DAVRANIŞI OLARAK ÜRETKENLİĞE AYKIRI DAVRANIŞLARIN İŞYERİNDE ÖRGÜTSEL ADALETSİZLİK VE AGRESİF DAVRANIŞ ALGILARI İLE İLİŞKİSİNDE PSİKOLOJİK GÜÇLENDİRME, BENLİK DEĞERİ VE SOSYAL BÜTÜNLEŞMENİN DÜZENLEYİCİ ROLÜNÜN İNCELENMESİ: OTİZM TANISI ALMIŞ ÇOCUK SAHİBİ ÇALIŞANLAR ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu araştırma otizm tanısı almış çocuk ve normal durudaki çocuk ebeveynelerinden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çalışanların örgütsel adaletsizlik algıları ve agresif davranış algıları ile üretkenliğe aykırı iş davranışları arasında orta seviyelerde anlamlı ve pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. Diğer yandan, psikolojik güçlendirme algısının ve benlik değerinin düzenleyici bir role sahip olduğu ve sosyal bütünleşmenin anlamlı bir düzenleyici role sahip olmadığı görülmüştür. Diğer yandan örneklem grupları arasında adaletsizlik algısı, agresif davranış algısı ve üretkenliğe aykırı iş davranışları bakımından anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Üretkenliğe aykırı iş davranışları, Örgütsel adaletsizlik, Agresif davranış, Psikolojik güçlendirme, benlik değeri, sosyal bütünleşme, Otizm

Kaynakça

1. Abderhalden, C., Needham, I., Friedli, T.K., Poelmans, J. & Dassen, T., “Perception of aggression among psychiatric nurses in Switzerland”, Acta Psychiatr Scand, 106:412, 2002, 110-117.
2. Adams, J. S., “Inequity in social exchange”, Advances in Experimental Social Psychology, 2, 1965, 267-269.
3. Adams, S.G., Gullotta T. Adolescent Life Experiences, New York: Brooks Cole Publishing Company, 1989.
4. Aksoy, A. Lise son sınıf öğrencilerinin özsaygı ve denetim odağını etkileyen bazı değişkenlerin incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 1992.
5. Altıntaş, B. Trabzon il merkezinde otizm tanısı ile eğitim gören çocukların ailelerinde stres, tükenmişlik düzeyi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, 2010.
6. Ambrose, M.L., Seabright, M.A. & Schminke, M., “Sabotage in the workplace: The role of organizational injustice”, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 89, 2002, 947- 9
7. Aneshensel, C.S. “Social Stress: Theory and Research”, Annual Review of Sociology, 18, 1992, 15
8. Averill, J.R. Anger and Aggression: An Essay on Emotion. New York: Springer-Verlag, 1983.

9. Ayan, S., “Aile içinde şiddete uğrayan çocukların saldırganlık eğilimleri”, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 8, 2007, 206-214.
10. Balat, G.U. & Akman, B. “Farklı sosyo-ekonomik düzeydeki lise öğrencilerinin benlik saygısı düzeylerinin incelenmesi”, Fırat Üniv.Sosyal Bilimler Dergisi, 14:2, 2004, 175-183.
11. Bandura, A. Social foundations of thought and action: A social cognitive view. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1986.
12. Bandura, A., “Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change”, Psychological Review, 84, 1977, 191-215.
13. Başak, B.E., Düşük gelirli ailelerden gelen üniversite öğrencilerinin öz duyarlık, sosyal bağlılık ve iyimserlik ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkiler, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, 2012.
14. Bem, D. J., “Self-perception theory”, L. Berkowitz (Editör), Advances in Experimental Social Psychology, 6:1-62, New York: Academic Press, 1972.
15. Bennett, R. J. & Robinson, S. L. The past, present, and future of workplace deviance research. In J. Greenberg (Ed.), Organizational behavior: The state of the science (pp:247-281). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates,2003.
16. Bennett, R.J., “Perceived powerlessness as a cause of employee deviance. Dysfunctional behavior in organizations”, Violent and Deviant Behavior, 1998, 221-239.
17. Bies, R. J., Tripp, T. M. & Kramer, R. M. At the breaking point: Cognitive and social dynamics of revenge in organizations. In R. A. Giacalone & J. Greenberg (Eds.), Antisocial behavior in organizations: 18 –36. Thousand Oaks, CA: Sage, 2001. Bies, R.J. judgments”, Academy of Management Journal, 31:3, 1988, 676-685.
18. Bilgin, H. & Buzlu, S., “A study of psychiatric nurses' beliefs and attitudes about work safety and assaults in Turkey”, Issues in Mental Health Nursing, 27, 2006, 75-90.
19. Blau, P. M. Exchange and power in social life. New York, Wiley, 1964.
20. Camerino, D., Estryn-Behar, M., Conway, P.M., Van Der Heijden, M.B.I.J. & Hasselhorn, H.M., “Work-related factors and violence among nursing staff in the European next study: A longitudinal cohort study”, International Journal of Nursing Studies, 45, 2008, 35–50.
21. Coillie, H.V. & Mechelen, I.V., “Expected Consequences of Anger-Related Behaviours”, European Journal of Personality, 20, 2006, 137–154.
22. Colquitt, J. A., Conlon, D.E.,Wesson, M.J., Porter, C.O. & Ng,K.Y., “Justice at the millennium:a meta-analytic review of 25 years of organizational justice research”. Journal of applied psychology,86:3,2001,408-425.
23. Conger, J.A. & Kanungo, R.N. “The empowerment process: Integrating theory and practice”. Academy of Management Review, 13, 1998, 471-482.
24. Coopersmıth, S. The antecedents of self-esteem. San Francisco: Freeman 1967.
25. Cornelius, R.R. Theoretical approaches to emotion. ITRW on Speech and Emotion, Published Proceeding, Newcastle, U.K., 2000, 1-8.
26. Doğan, S., Güler, H. & Kelleci, M. “Hastaların Öfkeli Davranışları Karşısında Hemşirelerin Yaklaşımları”, C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 5:1, 2001, 56-77.
27. Folger, R. G. & Cropanzano, R., Organizational justice and human resource management, Sage Publications, Incorporated, 1998.
28. Fox, S., Spector, P.E. & Miles, D., “Counterproductive Work Behavior (CWB) in Response to Job Stressors and Organizational Justice: Some Mediator and Moderator Tests for Autonomy and Emotions”, Journal of Vocational Behavior, 59, 2001, 291-309.
29. Fu, Y. & Lihua, Z., “Organizational justice and perceived organizational support: The moderating role of conscientiousness in China”. Nankai Business Review International, 3:2, 2012, 145-1
30. Giacalone, R.A. & Greenberg, J., Antisocial behavior in organizations. Thousand Oaks, CA: Sage, 1997.
31. Gibson, D.E. & Callister, R.R., “Anger in Organizations: Review and Integration”, Journal of Management, 36:1, 2010, 66-93.
32. Görgü, E. 3-7 yaş arası otistik çocuğa sahip olan annelerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişki. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2005.
33. Gruys, M.L. & Sackett, P.R., “Investigating the Dimentionality of Counterproductive Work Behavior”, International Journal of Selection and Assessment, 11:1, 2003, 24-40.
34. Hamarta, E. & Demirbaş, E., “Lise Öğrencilerinin Utangaçlık ve Benlik Saygılarının Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Açısından İncelenmesi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 2009, 222-239.
35. Herrera, D. E. Perceived racial/ethnic discrimination, hope, and social connectedness: Examining the predictors of future orientation among emerging adults. Yayınlanmamış Doktora Tezi, University of Texas, Texas, 2009.
36. Holley, E.C. A Time for Cognitive Change: The Reappraisal of Anger, Interpersonal Injustice, and Counterproductive Work Behaviors, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Foster School of Business, University of Washington, U.S.A., 2012.
37. Jacobson, V.L. Workplace Aggression: Employee attitudes, perceptions, and behaviors in aggressive work climates. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Psikoloji Bölümü, Capella University, U.S.A.,2007.
38. Jansen, G. J., Dassen, W. N. & Jebbink, G. G., “Staff attitudes towards aggression in health care: a review of the literature”, Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 12, 2005, 3–13.
39. Jansen, G.J., The attitude of Nurses towards Inpatient Aggression in Psychiatric Care: The Development of an Instrument, Hollanda, 2005.
40. Kanter, R. M., “The new managerial work”, Harvard Business Review, 67:6, 1989, 85-92. Deci,
41. E. L. & Ryan, R. M., “The ―what and ―why of goal pursuits: Human needs and the self- determination of behavior”, Psychological Inquiry, 11:4, 2000, 227-268.
42. Kanter, R. Men and women of the corporation. New York: Basic Books, 1977.
43. Karaeminoğulları, A. Öğretim elemanlarının örgütsel adalet algıları ile sergiledikleri üretkenliğe aykırı davranışlar arasındaki ilişki ve bir araştırma. Yayınlanmamı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2006.
44. Karslı, E. Kişilerarası tarz, kendilik algısı, öfke ve psikosomatik bozukluklar. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
45. Kemper, T. D. Social relations and emotions: A structural approach. In T. Kemper (Ed.), Research agendas in the sociology of emotions (pp. 207-237). Albany: State University of New York Press, 19 Kessler, R.C., Price, R.J. & Wortman, C.B. “Social Factors in Psychopathology: Stress, Social Support, and Coping Processes”, Annual Review of Psychology, 36, 1985, 531-572.
46. Klemens, M.J. Psychological well-being, ethnic identity, and sociocultural adaptation in college aged missionary kids. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Klinik Psikoloji Bölümü, Seattle Pacific University, U.S.A., 2008.
47. Koç, V. Kişilerarası Tarz, Kendilik Algısı, Öfke ve Depresyon, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
48. Kohn, M. Work and personality: An inquiry into the impact of social stratification. Norwood, NJ: Ablex,1976.
49. Kuşçuluoğlu, S., The roles of organizational justice, trustworthiness, trust and propensity of trust in the relationship of LMX with OCB and job satisfaction. Yayınlanmamı Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2008.
50. Lee, K. & Allen N.J., “Organizational Citizenship Behavior and Workplace Deviance: The Role of Affect and Cognitions”, Journal of Applied Psychology, 87:1, 2001, 131-142. McCardle, J.G.,
51. Organizational Justice and Workplace Deviance: The Role of Organizational Structure, Powerlessness, and Information Salience. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Department of Management, University of Central Florida, Florida, 2007.
52. Lee, R. M. & Robbins, S. B. (1995). “Measuring belongingness: The social connectedness and social assurance scales”, Journal of Counseling Psychology, 42:2, 232 – 241.
53. Maquire, J. & Ryan, D., “Aggression and violence in mental health services: categorizing the experiences of Irish nurses”, Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 14, 2007, 120- Meier, L.L. incivility: A moderated mediation model”, European Journal of Work and Organizational Psychology, 1–15, 2012.
54. Menon, S.T. “Employee empowerment: An integrative psychological approach”. Applied Psychology: An International Review, 50:1, 2001, 153-180.
55. Newton, M., Workplace Aggression: An Examination of Three Emotional Intelligence Factors as They Relate to Workplace Aggression. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Social and Behavioral Sciences, Capella University, U.S.A., 2011.
56. Niehoff, B. P. & Moorman, R.H., “Justice as a Mediator of the Relationship Between Methods of Monitoring and Organizational Citizenship Behaviors”, Academy of Management Journal, 36, 1993, 527-556.
57. Nolan, P., Daltender, J., Soares, J., Thomsen, S. & Arnetz, B., “Violence in mental health care: the experiences of mental health nurses and psychiatrists”. Journal of Advanced Nursing, 30:4, 1999, 934-941.
58. Oelofsen, N. & Richardson, P. “Sense of coherence and parenting stress in mothers and fathers of preschool children with developmental disability”, Journal of Intellectual Development Disability, 31:1, 2006, 1–12.
59. Olsson, M.&, Hwang, C., P. “Socioeconomic and psychological variables as risk and protective factors for parental well-being in families of children with intellectual disabilities”. Journal of Intellectual Disabilities Research, 52:12, 2008, 1102-1113.
60. Oral, G. & Atamer, A., “Psikolojik Kuramlar ve Agresyon Üzerine Bir Derleme”, Adli Psikiyatri Dergisi, 1:1, 2004, 43-57.
61. Pearlin, L.I. “The Sociological Study of Stress”, Journal of Health and Social Behavior, 30, 1989, 241-2
62. Pekriz, Ş. Psikiyatri hemşirelerinin agresyon algılamalarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Ens., İstanbul, 2009.
63. Pillutla, M. M. & Murnighan, J. K., “Unfairness, anger, and spite: Emotional rejections of ultimatum offers”. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 1996.
64. Pişkin, M. “Türk ve İngiliz lise öğrencilerinin benlik saygısı yönünden karşılaştırılması”. 3. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Kitabı. Adana: Çukurova Üniversitesi Yayınları, 1997, 54-65.
65. Pyc, L.S. The Moderating Effects of Workplace Ambiguity and Perceived Job Control on the Relations between Abusive Supervision and Employees’ Behavioral, Psychological, and Physical Strains. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hofstra Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, U.S.A., 2011.
66. Robinson, S.L. & Bennett, R.J., “A Typology of Deviant Workplace Behaviors: A Multidimensional Scaling Study”, Academy of Management Journal, 38:2, 1995, 555-572.
67. O’Leary-Kelly, A.M., Griffin, R.W. & Glew, D.J., “Organization-Motivated Aggression: A Resarch Framework”, Academy of Management Review, 21:1, 1996, 225-239.
68. Rosenberg, M. Society and the adolescent self-ımage. revised edition. Middletown, CT: Wesleyan University Press, 1989.
69. Seeman, M. “On the meaning of alienation”, American Sociological Review, 24, 1959, 783-791.
70. Skarlicki, D.P. & Folger, R., “Personality as a Moderator in the Relationship Between Fairness and Retaliation”, Academy of Management Journal, 42:1, 1997, 104-128.
71. Sloan, M.M., “The Effects of Occupational Characteristics on the Experience and Expression of Anger in the Workplace”, Work and Occupations, 31:1, 2004, 38-72.
72. Smith, C.A., Haynes, K.N., Lazarus, R.S. & Pope, L.K. “In search of “hot” cognitions: Attributions, appraisals, and their relation to emotion”, Journal of Personality and Social Psychology, 65, 1993, 916-929.
73. Smith-Lovin, L. The Sociology of Affect and Emotion. In Sociological Perspectives on Social Psychology, Editors: G. A. F. K. S. Cook, and J. S. House. (pp. 118-148). Boston: Allyn and Bacon, 1995.
74. Spielberger, C.D. & Reheiser, E.C., “Assessment of Emotions: Anxiety, Anger, Depression, and Curiosity”, Applied Psychology: Health and Well-Being, 1:3, 2009, 271–302.
75. Spreitzer, G. M. “Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation”. Academy of Management Journal, 38:5, 1995, 1442-1465.
76. Taştan, S. “Bir pozitif psikoloji kavramı olarak örgütle özdeşleşmenin psikolojik güçlendirme algısı ve gönüllü performans davranışı arasındaki ilişkide ara değişken rolünün değerlendirilmesi: gıda sektöründe yapılan bir araştırma”, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4:1, 2012, 227-2
77. Taştan, S. The Mediating Role of Psychological Empowerment on the Relationship between Participative Organizational Climate, Self-efficacy and Individual Performance Behaviors. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Örgütsel Davranış Bilim Dalı, İstanbul, 2011.
78. Taylor,S. E., Peplau, L. A. & Sears, D. O. Social Psychology, U.S.A.:Prentice-Hall, 2000.
79. Thoits, P., “Self-Labeling Processes in Mental Illness: The Role of Emotional Deviance”, American Journal of Sociology, 91, 1995, 221-249.
80. Thomas, K. W. & Velthouse, B. A. “Cognitive elements of empowerment: An interpretive model of intrinsic motivation”. Academy of Management Review, 15, 1990, 666–681.
81. Tönge, Ş. Psikiyatri Polikliniğine Başvuran Hastalarda Çocukluk Çaği İstismar ve İhmali ile Mizaç, Karakter Özellikleri ve Öfke Arasındaki İlişki, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Ankara, 2011.
82. Uzun, C. Kişilerarası İlişkiler, Öfke, Benlik Algısı ve Anksiyete. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
83. Ünlüer, E. 2-6 yaş arası otistik çocuğa sahip annelerin algıladıkları sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 2009.
84. Vardi, Y. & Wiener, Y. Misbehavior in organizations: A motivational framework. Organization Science, 7, 1996, 151–165.