PSİKOLOJİK DANIŞMAN ADAYLARININ ÇEVRİMİÇİ GERÇEKLEŞTİRİLEN İLK PSİKOLOJİK DANIŞMA DENEYİMLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Yıl 2025, Cilt: 17 Sayı: 2 , 200 - 223 , 31.12.2025

İdil Eren Kurt

https://izlik.org/JA98AA94NP

Öz

Bu çalışmanın genel amacı psikolojik danışman adaylarının, çevrimiçi gerçekleşen ilk psikolojik danışma deneyimlerine yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu 2020-2021 güz öğrenim döneminde Bireysel Psikolojik Danışma Uygulaması dersi alan 35 öğrenciden (22 kadın, 13 erkek) oluşmaktadır. Katılımcılara 7 açık uçlu soru yöneltilmiş, çevrimiçi gerçekleşen ilk psikolojik danışma deneyimlerine ilişkin sürecin kolaylaştırıcı, zorlaştırıcı yönleri, danışan bulma, oturumları planlama, beceri ve teknik kullanmaya dair deneyimleri hakkında bilgi alınmış, elde edilen bulgular içerik analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarında psikolojik danışman adaylarının çevrimiçi gerçekleştirilen ilk psikolojik danışma deneyimlerinde zorlaştırıcı faktörlerin teknik sıkıntılar, danışma ortamı, ekran; kolaylaştırıcı faktörlerinse oturumu planlama ve süreç temaları altında toplandığı görülmüştür. Çevrimiçi danışmalarda teknik uygulama deneyimi psikolojik danışman adayları için etkili ve zorlayıcı olarak değişmiş, bazı adaylarsa teknik kullanmadıklarını belirtmişlerdir. Oturumlarda yaşanan aksaklıklar internet kesintisi, oturumun kaydının aksaması, konuşulanların anlaşılmaması başlıklarında yer almıştır. Psikolojik danışman adayları bazı terapötik beceriler ve terapötik koşulları kolay kullanılan, bazılarını zor kullanılan beceriler olarak değerlendirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik danışma , çevrimiçi psikolojik danışma , psikolojik danışman adayı , Psikolojik danışman eğitimi

Kaynakça

• Amanvermez, Y. (2015). The comparison of online counseling researches in Turkey and USA. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 186, 966-969.
• Aslan, Ş., Akşab, G., Korkmaz, K., Fulya, T. Ü. R. K., & Hamamcı, Z. Çevrimiçi Grupla Psikolojik Danışmada Yaşanan Güçlükler Ve Çözüm Önerileri. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(2), 207-239.
• Atıf İkiz, F. E., Özgün, S. Y., Balkan, K., & Sağlam, A. (2021). Çevrim içi psikolojik destek hizmetinden beklentiler ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. The Journal of International Education Science, 8(29), 96-120.
• Atik, Z. (2017). Psikolojik danışman adaylarının bireyle psikolojik danışma uygulaması ve süpervizyonuna ilişkin değerlendirmeleri. Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Barak, A., Hen, L., Boniel-Nissim, M., & Shapira, N. (2009). A comprehensive review and a meta-analysis of the effectiveness of internet-based psychotherapeutic interventions. Journal of Technology in Human Services, 26, 109–160.
• Bailey, R., Yager, J., & Jenson, J. (2002). The psychiatrist as clinical computerologist in the treatment of adolescents: Old barks in new bytes. American Journal of Psychiatry, 159, 1298-1304.
• Bastemur, S., & Bastemur, E. (2015). Technology based counseling: perspectives of Turkish counselors. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 176, 431-438.
• Békés, V., & Aafjes-van Doorn, K. (2020). Psychotherapists’ attitudes toward therapy during the COVID-19 pandemic. Journal of Psychotherapy Integration, 30(2), 238-247.
• Büyükgöze-Kavas, A. (2011). Bireysel Ve Grupla Psikolojik Danışma Uygulamalarına Yönelik Bir Değerlendirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 411-431.
• Cartreine, J. A., Ahern, D. K., & Locke, S. E. (2010). A roadmap to computer-based psychotherapy in the United States. Harvard Review of Psychiatry, 18, 80–95.
• Cipolletta, S., & Mocellin, D. (2018). Online counseling: An exploratory survey of Italian psychologists’ attitudes towards new ways of interaction. Psychotherapy Research, 28(6), 909–924. https://doi.org/10.1080/10503307.2016.1259533
• Creswell, J. W. (2003). Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları: Araştırma Deseni. (S. B.Demir, çev. ed.). Ankara: Eğiten Kitap.
• Cuijpers, P., Marks, I. M., van Straten, A., Cavanagh, K., Gega, L., & Andersson, G. (2009). Computer-aided psychotherapy for anxiety disorders: A meta-analytic review. Cognitive Behaviour Therapy, 38(2), 66–82. https://doi.org/10.1080/ 16506070802694776
• Damar, E. (2019). Çevrimiçi psikolojik danışmaya yönelik psikolojik danışmanların görüşleri: Nitel bir çalışma.
• Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
• Hamamcı, Z. (2007). Online psikolojik danışma (e-terapi). Gelişen psikolojik danışma ve rehberlik: Meslekleşme sürecinde ilerlemeler. Özyürek, R., Korkut-Owen, F. Owen, DW (Ed.). Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, ss, 230. Hunt, S. (2002). In favour of online counselling?. Australian Social Work, 55(4), 260-267.
• Joyce, N. (2012). An empirical examination of the influence of personality, gender role conflict, and self-stigma on attitudes and intentions to seek online counseling in college students. The University of Akron.
• Koçyiğit-Özyiğit, M. K., & Atik, Z. E. (2021). Covid-19 sürecinde psikolojik danışma ve süpervizyon:# evdekal deneyimi. Başkent University Journal of Education, 8(1), 253-274.
• Kozan, H. İ. Ö. (2018). Psikolojik danışman adaylarının danışma uygulamasına yönelik kaygıları: Nitel bir yaklaşım. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 109-137. Manhal-Baugus, M. (2001). E-therapy: Practical, ethical, and legal issues. CyberPsychology & Behavior, 4(5),
• 551-563. Maples, M. F., & Han, S. (2008). Cybercounseling in the United States and South Korea: Implications for
• counseling college students of the millennial generation and the networked generation. Journal of Counseling & Development, 86(2), 178-183.
• Olasupo, M. O. & Atiri, O. S. (2013). E‐therapy: Contemporary tool in psychotherapy. IFE Psychologia, 21(3), 408– 413.
• Özdemir, M. B., & Barut, Y. (2020). Psikolojik danışma uygulamalarında post modern bakış açısı: Çevrimiçi psikolojik danışma. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 2(3), 192-199.
• Piri, S. (2011). İnternet tabanlı psikolojik hizmetler ve bu alana özgü etik ilkeler: Bir gözden geçirme. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 28(2), 213-231.
• Poh Li, L. R., Rafidah, A. ve Haslee, H. S. (2013). Understanding the two sides of online counseling and their ethical and legal ramifications. Procedia - Social and Behavioral Sciences 103, 1243 – 1251.
• Poyrazlı, Ş., & Can, A. (2020). Çevrim içi psikolojik danışma: Etik kuralları, COVID-19 süreci, öneriler. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 3(1), 59-83.
• Rees, C. S. ve Stone, S. (2005). Therapeutic aliance in face-to-face versus videoconferenced psychotherapy. Professional Psychology: Research and Practice, 36(6), 649-653.
• Reger, M. A., & Gahm, G. A. (2009). A meta-analysis of the effects of Internet- and computer-based cognitive
• behavioral treatments for anxiety. Journal of Clinical Psychology, 65(1), 53–75.
• Richards, D., & Vigano, N. (2013). Online counseling: A narrative and critical review of the literature. Journal of Clinical Psychology, 69(9), 994–1011. https://doi.org/10.1002/jclp.21974
• Simpson, S. G., & Reid, C. L. (2014). Therapeutic alliance in videoconferencing psychotherapy: A review. Australian Journal of Rural Health, 22(6), 280–299. https://doi.org/10.1111/ajr.12149
• Shaw, H. E., & Shaw, S. F. (2006). Critical ethical issues in online counseling: Assessing current practices with an ethical intent checklist. Journal of Counseling & Development, 84(1), 41-53.
• Skinner, A., & Zack, J. S. (2004). Counseling and the Internet. American Behavioral Scientist, 48(4), 434-446.
• Sloan, D. M., Gallagher, M. W., Feinstein, B. A., Lee, D. J., & Pruneau, G. M. (2011). Efficacy of telehealth treatments for posttraumatic stress-related symptoms: A meta-analysis. Cognitive Behavior Therapy, 40(2), 111–125. https://doi.org/10. 1080/16506073.2010.550058
• Smith, J., & Gillon, E. (2021). Therapists' experiences of providing online counselling: A qualitative study. Counselling and Psychotherapy Research, 21(3), 545-554.
• Suler, J. R. (2004). The psychology of text relationships. In R. Kraus, J. S. Zack, & G. Stricker (Eds.), Online counseling: A handbook for mental health professionals (pp. 19–50). Elsevier.
• Tanrikulu, İ. (2009). Counselors-in-training students’ attitudes towards online counseling. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 785-788.
• Weiss, B. J., Azevedo, K., Webb, K., Gimeno, J., & Cloitre, M. (2018). Telemental health delivery of skills training in affective and interpersonal regulation (STAIR) for rural women veterans who have experienced military sexual trauma. Journal of Traumatic Stress, 31(4), 620–625. https://doi.org/10.1002/jts.22305
• Whitty, M. T. (2016). Cyberpsychology: The study of individuals, society and digital technologies. John Wiley & Sons.
• Yazıcı, H., Altun, F., Tosun, C., Özdemir, M., & Karsantik, Y. (2021). Psychometric Evaluation of the Turkish Version of the COVID-19 Induced Anxiety Scale and Protective Behaviors towards COVID-19 Scale. Psycho-
• Educational Research Reviews, 10(3), 478-489.
• Yüksel-Sahin, F. (2021). Psikolojik danışmanların covid-19’a, yüz yüze ve çevrimiçi psikolojik danışma yapmaya, yüz yüze ve çevrimiçi eğitim almaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (9), 496-522.
• Zeren, Ş. G. (2014). Information and Communication Technology in Education of Psychological Counselors in Training. International Online Journal of Educational Sciences, 6(2), 494-509.
• Zeren, Ş. G. (2015). Face-to-Face and Online Counseling: Client Problems and Satisfaction. Education & Science/Egitim Ve Bilim, 40(182), 127-141.
• Zeren, Ş. G., & Bulut, E. (2018). Çevrimiçi psikolojik danışmada etik ve standartlar: Bir model önerisi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 8(49), 63-80.
• Zeren, Ş. G., Bican, B., & Başar, D. (2020). # evdekal Türkiye: COVID-19 Sürecinde Çevrimiçi Grup Çalışmaları. Yıldız Journal of Educational Research, 5(2), 31-50.