EN
TR
BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI
Öz
Bu çalışma kapsamında basın çalışanları özelinde sürdürülebilirlik davranışlarını yaygınlaştırmak amacıyla dürtme ve güçlendirme stratejilerinin ölçülebilmesi adına bir temel oluşturulması hedeflenmektedir. İklim krizi ile mücadele, 21. yüzyılın en büyük küresel zorluklarından bir tanesidir ve bu mücadele toplumun her kesiminde kapsamlı yenilikler, değişimler ve uyum süreçlerini gerektirmektedir. Toplumda önemli bir etkiye sahip olan basın çalışanları hem mensubu oldukları kurumların çevreye etkilerine aracılık etmekte hem de toplumun sürdürülebilirlik davranışlarını etkilemekte kritik bir rol üstlenmektedir. Bu durum basın kuruluşlarındaki çalışanların çevreyi korumaya yönelik tutum ve davranışlarının geliştirilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesinde çevresel sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. Davranışsal iktisat, sürdürülebilir çevre konusunda, bireylerin rasyonel davranmadıkları durumları ve bu irrasyonel davranışlara yol açan sapmaları incelemekte ve bu sapmaların düzeltilmesine yönelik çeşitli stratejiler önermektedir. Ancak son dönemde yapılan araştırmalar, dürtmenin birey davranışlarını yönlendirme üzerindeki etkisinin azaldığını ortaya koymuştur. Bu nedenle bireylerin davranışlarını daha sürdürülebilir hale getirmek ve dürtmenin etkinliğini artırmak için güçlendirme (boosting) kavramı geliştirilmiştir. Dürtmeler, bireyleri daha iyi seçeneklere yönlendirmek için seçim mimarisini manipüle etmeye dayanırken, güçlendirmeler insanların daha sağlıklı kararlar verebilme becerilerini geliştirmeye odaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, basın çalışanlarının çevresel davranışlarını sürdürülebilir kılmak için davranışsal iktisat kavramlarından olan dürtme ve güçlendirmenin nasıl kullanılabileceğini kavramsal ve normatif bir çerçevede incelemek ve hangisinin daha etkili olduğunu belirlemektir. Bu bağlamda eğer dürtme yöntemi yeterli olmuyorsa güçlendirme stratejileri ile basın çalışan davranışlarının sürekliliğini sağlamak adına önerilerde bulunmak hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş M. T. & Kaya, İ. T. (2023). Sürdürülebilirlik ve Çevre Dostu Davranış: Yeşil Dürtme Uygulamaları Üzerine Bir İnceleme. M. T. Aktaş (Ed.), İklim ve Enerji Krizi Kıskacında İktisadî Kalkınma (ss. 31-54) içinde. İstanbul: Efe Akademi Yayıncılık.
- Allcot, H. & Rogers, T. (2014). The Short-Run and Long-Run Effects of Behavioral Intervention: Experimental Evidence from Energy Conservation. American Economic Review, 104(10), 3003-3037. https://doi.org/10.1257/aer.104.10.3003
- Aronson, E. & O’Leary, M. (1982). The relative effectiveness of models and prompts on energy conservation: A field experiment in a shower room. Journal of Environmental Systems, 12 (3), 219-224. https://doi.org/10.2190/ubd5-4y9b-61ef-wum6
- Ashford, S. J. & De Stobbeleir, K. E. (2013). Feedback, goal setting, and task performance revisited. E. A. Locke, & G. p. Latham içinde, New developments in goal setting and task performance (Cilt 1, s. 51-64). Routledge. Baker, K., Esgate, A., Groome, D., Heathcote, D., Kemp, R., Maguire, M. & Reed, C. (2004). An introduction to applied cognitive psychology. London: Psychology Press.
- Blom, S. S. A. H., Gillebaart, M., De Boer, F., van der Laan, N. & De Ridder, D. T. D. (2021). Under pressure: Nudging increases healthy food choice in a virtual reality supermarket, irrespective of system 1 reasoning. Appetite, 160, 105116. https://doi.org/10.1016/j.appet.2021.105116
- Bovens, L. (2018). Behavioural public policies and charitable giving. Behavioural Public Policy, 2(2), 168–173. https://doi.org/10.1017/bpp.2018.12
- Camilleri, A. R., Cam, M. A. & Hoffmann, R. (2019). Nudges and Signposts: The effects of smart defaults and pictographic risk information on retirement saving investment choices. Journal of Behavioral Decision Making, 32 (4), 431-449. https://doi.org/10.1002/bdm.2122
- Cialdini, R. B. (2007). Influence: The psychology of persuasion (Cilt 55). New York: Collins. Davranışsal İçgörüler Ekibi. (2021). 30 Kasım 2024 tarihinde Davranışsal İçgörüler Ekibi: https://www.bi.team/search/nudge adresinden alındı
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Eğitimi ve Yaygınlaştırılması, Basın Çalışmaları, Çevre Ekonomisi, Davranışsal İktisat
Bölüm
Teorik Makale
Yayımlanma Tarihi
27 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
27 Eylül 2025
Kabul Tarihi
20 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 2
APA
Erdoğan, M., & Koç, E. (2026). BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 192-204. https://izlik.org/JA34GL54TC
AMA
1.Erdoğan M, Koç E. BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI. AUSOBILD. 2026;17(2):192-204. https://izlik.org/JA34GL54TC
Chicago
Erdoğan, Meltem, ve Esra Koç. 2026. “BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (2): 192-204. https://izlik.org/JA34GL54TC.
EndNote
Erdoğan M, Koç E (01 Temmuz 2026) BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 2 192–204.
IEEE
[1]M. Erdoğan ve E. Koç, “BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI”, AUSOBILD, c. 17, sy 2, ss. 192–204, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GL54TC
ISNAD
Erdoğan, Meltem - Koç, Esra. “BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/2 (01 Temmuz 2026): 192-204. https://izlik.org/JA34GL54TC.
JAMA
1.Erdoğan M, Koç E. BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI. AUSOBILD. 2026;17:192–204.
MLA
Erdoğan, Meltem, ve Esra Koç. “BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 2, Temmuz 2026, ss. 192-04, https://izlik.org/JA34GL54TC.
Vancouver
1.Meltem Erdoğan, Esra Koç. BASIN ÇALIŞANLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DAVRANIŞLARINI ETKİLEMEDE DÜRTME VE GÜÇLENDİRME KAVRAMI. AUSOBILD [Internet]. 01 Temmuz 2026;17(2):192-204. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GL54TC