TWO SPIRITS, ONE VISION: BANDUNG AND SHANGHAI'S SHARED INSPIRATION FOR THE MODERN WORLD

Öz

This research examines whether there is a historical and ideological relationship between the Bandung Spirit, which emerged as a result of the Bandung Conference, and the Shanghai Spirit, which took shape during the establishment process of the Shanghai Cooperation Organisation (SCO). The Bandung Spirit emerged as a ‘third way’ or ‘third pole’ against the bipolar structure, spearheaded by leaders such as Tito, Nehru and Nasser, in an international environment marked by the rigid polarisation of the Cold War, the decolonisation process and proxy wars. Asian and African countries have united around the Non-Aligned Movement, developing an ideological-political framework based on the principles of equality, sovereignty and non-interference in internal affairs. The Shanghai Spirit, on the other hand, emerged in the 1990s with the rise of China and Russia, as a counterpoint to the unipolar international order formed under US leadership following the collapse of the Soviet Union and the end of the Cold War. In this context, the SCO emerged with a multipolar system discourse aimed at creating an alternative to US hegemony; the Shanghai Spirit has adopted a normative foundation based on ideological-political values such as mutual benefit, equality, mutual trust, peaceful resolution and diplomacy. In the study, the historical-conceptual analysis approach, one of the qualitative analysis methods, is employed. This method enables historical events, processes and concepts to be examined and understood within their own historical contexts. The hypothesis of the study is formulated as follows: despite having different historical backgrounds and conditions of emergence, the Bandung Spirit and the Shanghai Spirit exhibit a historical continuity based on common normative values such as non-interference in internal affairs, adherence to the United Nations Charter, and equality. The findings of the research indicate that there are clear commonalities between the ideological-political values promoted by the Bandung and Shanghai spirits. Accordingly, the Shanghai Spirit continues the historical legacy of the Bandung Spirit within the power balances of today's international system and offers an alternative approach that emphasises peace, equality and independence in opposition to the current system. In light of the findings, it is concluded that the normative values embodied in the Bandung Spirit provide ideological inspiration for contemporary state-organisation relations through the Shanghai Spirit.

Anahtar Kelimeler

• Bandung Spirit
• Shanghai Spirit
• Inspiration
• Heritage

İKİ RUH, TEK VİZYON: BANDUNG VE ŞANGAY’IN MODERN DÜNYA İÇİN ORTAK İLHAMI

Öz

Bu araştırma, Bandung Konferansı sonucunda ortaya çıkan Bandung Ruhu ile Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) kuruluş sürecinde şekillenen Şanghay Ruhu arasında tarihsel ve ideolojik bir ilişkinin bulunup bulunmadığını incelemektedir. Bandung Ruhu, Soğuk Savaş’ın katı kutuplaşması, dekolonizasyon süreci ve vekâlet savaşlarının belirginleştiği bir uluslararası ortamda, Tito, Nehru ve Nasır gibi liderlerin öncülüğünde, iki kutuplu yapıya karşı “üçüncü yol” veya “üçüncü kutup” olarak ortaya çıkmıştır. Asya ve Afrika ülkeleri, Bağlantısızlar Hareketi etrafında birleşerek eşitlik, egemenlik ve iç işlerine karışmama ilkelerini temel alan ideolojik-politik bir çerçeve geliştirmiştir. Şanghay Ruhu ise Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle ABD liderliğinde oluşan tek kutuplu uluslararası düzene karşı, 1990’lı yıllarda Çin ve Rusya’nın yükselişiyle şekillenmiştir. Bu bağlamda ŞİÖ, ABD hegemonyasına alternatif oluşturmaya yönelik çok kutuplu sistem söylemiyle ortaya çıkmış; Şanghay Ruhu karşılıklı yarar, eşitlik, karşılıklı güven, barışçıl çözüm ve diplomasi gibi ideolojik-politik değerlere dayalı bir normatif temel benimsemiştir. Araştırmada, nitel analiz yöntemlerinden tarihsel-kavramsal analiz yaklaşımı kullanılmaktadır. Bu yöntem, tarihsel olayları, süreçleri ve kavramları kendi dönemsel bağlamları içinde incelemeye ve anlamlandırmaya olanak sağlamaktadır. Araştırmanın hipotezi, Bandung Ruhu ile Şanghay Ruhu’nun farklı tarihsel arka planlara ve ortaya çıkış koşullarına sahip olmalarına rağmen, iç işlerine karışmama, Birleşmiş Milletler Şartı’na bağlılık ve eşitlik gibi ortak normatif değerlere dayanan bir tarihsel süreklilik sergiledikleri yönünde formüle edilmiştir. Araştırmanın bulguları, Bandung ve Şanghay ruhlarının öne sürdüğü ideolojik-politik değerler arasında belirgin ortaklıklar bulunduğunu göstermektedir. Buna göre Şanghay Ruhu, günümüz uluslararası sisteminin güç dengeleri içinde Bandung Ruhu’nun tarihsel mirasını sürdürmekte ve mevcut sisteme karşı barışçıl, eşitlikçi ve bağımsızlık vurgusu yapan alternatif bir yaklaşım sunmaktadır. Bulgular ışığında, Bandung Ruhu’nun taşıdığı normatif değerlerin, Şanghay Ruhu aracılığıyla günümüz devlet-örgüt ilişkilerine ideolojik ilham verdiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bandung Ruhu
• Şangay Ruhu
• İlham
• Miras

Destekleyen Kurum

Bu araştırmayı destekleyen kurum yoktur.

Etik Beyan

Bu araştırmada etik beyanı yoktur.

Teşekkür

Bu araştırmada teşekkür edecek kişi ve kurum yoktur.

Kaynakça

1. Ağkaya, O. (2023). Klasik İngiliz Okulu yaklaşımına göre uluslararası toplumun 20. yüzyıla kadar tarihsel gelişimi ve dünyaya yayılması. TroyAcademy, 8(2), 156–188.
2. Arı, T. (2017). Uluslararası ilişkiler ve dış politika. İstanbul: Alfa Akademi.
3. Armaoğlu, F. (1994). 20. yüzyıl siyasi tarihi (1914–1980) (Cilt 1). Ankara.
4. Arslan, İ. (2019). Şanghay İş Birliği Örgütü: Çıkarlar/öncelikler ve bölgesel iş birliği arasında bir denge arayışı. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 15(30), 289–330.
5. Bull, H. (1977). The anarchical society: A study of order in world politics. London: Palgrave Macmillan.
6. Buzan, B. (2004). From international to world society? English School theory and the social structure of globalisation. Cambridge: Cambridge University Press.
7. Demircioğlu, F. (2022). İngiliz Okulu perspektifinden Orta Asya analizi. Hakkâri Review, 6(2), 123–136.
8. Dunne, T. (1998). Inventing international society: A history of the English School. London: MacMillan.

9. Emiroğlu, H. ve Ağa, D. (2020). Üçüncü Dünya kavramı üzerine tartışmalar ve Üçüncü Dünyacılığın çevre sorunları bağlamında sürdürülebilirliği. Avrasya Etüdleri, 57(1), 5–31.
10. Hamzaoğlu, H. (2024). Bir bölgeselleşme örneği olarak Şanghay İşbirliği Örgütü. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 210–229.
11. Hasgüler, M., & Uludağ, M. B. (2011). “Üçüncü Dünya” yolunda Rusya ve Orta Asya. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 41, 39–60.
12. Heywood, A. (2007). Siyaset. Ankara: Adres Yayınları.
13. Kaplan, S. E. (2021). Özgürlük yolu: Bandung Konferansı ve Japonya. Tarih İncelemeleri Dergisi, 36(2), 675–699.
14. Kennedy, P. (2002). Büyük güçlerin yükseliş ve çöküşleri (Çev. B. Karanakçı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
15. Kutlu, E. (2021). İkili anlaşmadan bölgesel işbirliğine: Şangay İşbirliği Örgütü. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(3), 533–553.
16. Mineyava, N. (2010). Şangay İşbirliği Örgütü: Genel görünüm ve Orta Asya (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
17. Morçiçek, H. ve Avcı, Y. (2024). Bağlantısızlık Hareketinin Soğuk Savaş siyasetindeki etkinliği: Bağlantısızlık 2.0 için imkân ve kısıtlar. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1130–1148.
18. Murat, T. (2018). Bandung Konferansı ve Türkiye. Fırat University Journal of Social Sciences, 28(2), 363–379. Sander, O. (2013). Siyasi tarih: 1918–1994. Ankara: İmge Yayınevi.
19. Serbest, M. B. (2017). Süveyş Kanalı’nın ulusallaştırılması sorunu ve Süveyş Bunalımı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 689–711.
20. Sönmezoğlu, F. (2009). “Bağlantısız Üçüncü Dünya”dan “çevre ülkeleri”ne. İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (41), 1–8.
21. Tekin, S. (2020). Güney–Güney işbirliğinin ideolojik temelleri: Bağlantısızlar Hareketi ve Küresel Güney. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (24), 65–81.
22. Şeyşane, V. (2013). İki savaş arası dönemde uluslararası toplum ve çatışma: İngiliz Okulu perspektifinden Mançurya Krizini anlamak. Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi, 1(1), 16–31.