Yiyebiliyorum, O Halde Varım: Turizmde Yemek Araştırmalarının Epistemolojik ve Metodolojik Eleştirisi

Turizmde yemek ve gastronomi araştırmaları son yıllarda hızla genişlemiş, ancak bu genişleme her zaman kavramsal derinleşmeyle sonuçlanmamıştır. Bu makalenin eleştirel olarak hedef aldığı araştırma çizgisi, yemeği çoğunlukla turist memnuniyeti, davranışsal niyet, destinasyon imajı, hizmet kalitesi, otantiklik algısı ya da sosyal medya dolaşımı üzerinden kavramakta; böylece gastronomiyi sıkça yiyecek-içecek işletmeciliği, pazarlama ve tüketici davranışı kategorilerine indirgemektedir. Bu makale, söz konusu indirgemeyi yalnızca metodolojik bir tercih olarak değil, yemek deneyiminin ne olarak bilinebileceğini belirleyen epistemolojik bir rejim olarak tartışmaktadır. Çalışmanın temel iddiası, turizmde yemek araştırmalarının yemeği yalnızca ölçülebilir bir tüketim değişkeni olarak ele aldığında epistemolojik olarak eksik kaldığı; gastronomik deneyimin ise beden, bellek, arzu, sınıf, emek, etik, ekoloji, yer ve destinasyon deneyiminin birlikte üretildiği çok katmanlı bir oluş olarak yaklaşıldığında daha bütünlüklü biçimde açıklanabileceğidir. Bu amaçla makale, “gastronomik nominalizm”, “disipliner maskeleme”, “epistemik agnotoloji”, “ölçümsel indirgemecilik” ve “destinasyonel estetizasyon” kavramları etrafında mevcut literatüre eleştirel bir müdahale önermektedir. Ardından mitolojik-tarihsel, sosyolojik, duyusal, belleksel, anlatısal, ahlaki, ekolojik ve bilinçdışı katmanları beş eksende bütünleştiren “katmanlı gastronomik deneyim ontolojisi” geliştirilmekte; turizm, tatil ve destinasyon bağlamında yemeğin yalnızca tüketilen bir ürün değil, yerin bedende biliniş biçimi olduğu ileri sürülmektedir. Son bölüm, gelecekteki yemek araştırmaları için duyusal etnografi, tadım-yürüyüş görüşmeleri, otoetnografi, gıda anlatı birimi analizi, eleştirel bibliyometri, çok aktörlü vaka tasarımları, katılımcı yöntemler, dekolonyal araştırma etiği ve insan-ötesi sürdürülebilirlik gündemlerini içeren yöntemsel bir yol haritası sunmaktadır.

Research on food, gastronomy and tourism has expanded rapidly, yet this expansion has not always produced conceptual depth. The research stream targeted by this article often translates food into satisfaction, behavioural intention, destination image, service quality, authenticity perception or social media visibility, thereby reducing gastronomy to food and beverage management, marketing and consumer behaviour. This article treats such reduction not merely as a methodological preference but as an epistemic regime that defines what can count as knowledge about food. The central argument is that food research in tourism remains epistemologically incomplete when it treats eating only as a measurable consumption variable, and that gastronomic experience can be accounted for more fully by approaching eating as a multilayered becoming in which body, memory, desire, class, labour, ethics, ecology, place and destination experience are co-produced. The article develops a critique through five concepts: gastronomic nominalism, disciplinary masking, epistemic agnotology, metric reductionism and destinational aestheticisation. It then proposes a layered ontology of gastronomic experience that integrates mythic-historical, sociological, sensory, mnemonic, narrative, moral, ecological and unconscious dimensions into five analytical axes. In tourism, holiday and destination contexts, food is not simply a consumed product; it is a bodily way of knowing place. The final section outlines a future research agenda based on sensory ethnography, taste-along interviews, autoethnography, food narrative units, critical bibliometrics, multi-actor case designs, participatory methods, decolonial research ethics and more-than-human sustainability.