Biyoiktidar kavramının shivers filminde imgeleştirilmesi

Aydınlanma düşüncesi, aklı insan yaşamının merkezine yerleştirerek bireyi dışsal otoritelerin tahakkümünden kurtarmayı vaat eden bir özgürleşme projesi olarak ortaya çıkmıştır. Ancak zaman içinde akıl, eleştirel ve normatif niteliğini yitirerek yalnızca belirli amaçlara hizmet eden teknik bir araca indirgenmiş; bu dönüşüm, Horkheimer ve Adorno'nun araçsal akıl eleştirisinin temelini oluşturmuştur. Michel Foucault ise modern iktidarın beden ve cinsellik üzerinde yasaklayıcı değil üretken bir biçimde işlediğini öne sürerek biyoiktidar kavramını geliştirmiştir. Bu iki kuramsal hat, modern rasyonalitenin özgürleşme vaadi ile tahakküm üreten doğası arasındaki gerilimi farklı düzlemlerde sorunsallaştırmaktadır. Bu çalışma, söz konusu kuramsal çerçeveyi David Cronenberg'in 1975 yapımı Shivers filmine uygulayarak filmin modern rasyonalitenin içsel çelişkilerini nasıl görünür kıldığını çözümlemektedir. Starliner Towers adlı steril bir apartman kompleksinde geçen film, Dr. Emil Hobbes'un geliştirdiği deneysel bir parazitin kontrolden çıkarak sakinleri ele geçirmesini konu alır. Parazitin yayılma biçimi Foucault'nun tarif ettiği üretken iktidarın sinematik bir modelini sunar: Parazit yasaklamaz, arzuyu kışkırtarak çoğaltır ve bireyleri bu yolla denetim altına alır. Enfekte bireylerin deneyimlediği "özgürleşme" hissi, Foucault'nun assujettissement (tabii kılma) kavramıyla açıklanabilecek bir yanılsamadır. Çalışma, Shivers'ın Aydınlanma eleştirisi ve biyoiktidar çözümlemeleri için üretken bir metin olduğunu ve modern öznenin çözülüşünü sinematik düzlemde somutlaştırdığını ileri sürmektedir.