On The Values Found in Köl Tigin Inscription

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 50, 253 - 267, 31.01.2026

Yusuf Sinan Oğraş , İsmail Emirşah

https://doi.org/10.21550/sosbilder.1742570

https://izlik.org/JA86KG44JA

Öz

In recent years, value has become a frequently emphasized and studied concept, especially in the field of education. Values play a crucial role in fostering individuals holistic development beyond simply transmitting knowledge. Incorporating values as a means of cultural transmission within education contributes significantly to the formation of personal identity and character. Moreover, values education is essential for preserving many material and immaterial cultural elements, including traditions and customs that are vital to the continuity of community life. From this perspective, the Köktürk Inscriptions -highly significant within Turkish cultural heritage- can be regarded as valuable cultural treasures. This study aims to identify the values embedded in the Köl Tigin Inscription, one of the oldest documents in Turkish. The text was analyzed systematically. The results indicate that the inscription includes values related to individual relationships, interpersonal relationships, and human- nature relationships, highlighting its role as a vehicle of cultural transmission.

Anahtar Kelimeler

Köl Tigin Inscription , value , values education , culture , Turkish

Etik Beyan

This article has been prepared in accordance with research and publication ethics. The study does not require ethical committee approval. The authors have contributed jointly to the study, and there is no conflict of interest among them.

KÖL TİGİN YAZITI’NDA BULUNAN DEĞERLER ÜZERİNE

https://izlik.org/JA86KG44JA

Öz

Değer, son zamanlarda özellikle eğitim sahasında üzerinde çokça durulan, çalışmalara konu edilen bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte eğitim süreci içerisinde bireyi salt bilgiyle doldurmak dışında bireyin her yönüyle gelişmesine olanak sağlayan önemli unsurlardan biri değerler olmuştur. Eğitim sürecinde kültürel aktarım aracı olarak değerlerin yer alması, bireylerin kişiliklerini ve kimliklerini inşa etmelerinde de kritik bir rol oynamaktadır. Ayrıca toplum yaşamında önemli olan birçok maddi ve manevi kültür unsurunun, gelenek ve göreneklerin yok olmasının önüne geçmek için değerler eğitimi büyük bir öneme sahiptir. Bu açıdan incelendiğinde Türk kültürü için önemli bir yeri olan Köktürk Yazıtları’nın bir kültür hazinesi olduğu görülecektir. Çalışmada, Türkçenin en eski belgelerinden biri olan Köl Tigin Yazıtı’ndaki değerlerin tespit edilmesi amaçlanmış; araştırmaya konu olan metin sistematik olarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda Köl Tigin Yazıtı’nda kişiye özgü ilişki değerleri, kişilerarası ilişki değerleri, kişiler ve doğa arası ilişki değerlerinin bulunduğu, bu açıdan yazıtın bir kültür aktarıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Köl Tigin Yazıtı , değer , değerler eğitimi , kültür , Türkçe

Etik Beyan

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir. Yazarlar çalışmaya ortak katkı sağlamıştır ve yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Alyılmaz, C. & Alyılmaz S. (2014). Amirbek Turatoviç Muratov’dan Yenisey’e sesleniş. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 3(1), 68-84.
• Alyılmaz, C. (2005). Köktürk yazıtlarının bugünkü durumu. Kurmay Yayınları.
• Arat, R. R. (1987). Makaleler. Cilt 1, O. F. Sertkaya (Haz.), TKAE Yayınları.
• Durmuş, İ. (2008). Eski Türk devletlerinin oluşumunun temel unsurları. Gazi Türkiyat, 1(2), 25-45.
• Ercilasun, A. B. (2016). Türk kağanlığı ve Türk bengü taşları. Dergâh Yayınları.
• Gök, M. & Alyılmaz, S. (2021). Bedri Rahmi Eyüpoğlu’nun şiirlerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(4), 1535-1550.
• Güner, N. (2018). Türkçenin kadınla ilgili söz varlığı. (Yayımlanmamış doktora tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kafesoğlu, İ. (1997). Türk millî kültürü. Ötüken Neşriyat.
• Kasapoğlu Çengel, H. (2020). Türk kültüründe “akıl” ve “bilgi” üzerine öğütler: Balasagunlu Yûsuf’tan Semeyli Abay’a. Millî Folklor, 16(126), 184-197.
• Mandaloğlu, M. (2022). Eski Türklerde aile ve evlilik anlayışı. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 4(8), 481-498.
• Mert, İ. S. & Aydemir, M. (2019). Yönetsel cesaretin kaynakları üzerine bir inceleme: Eski Türk Yazıtları’nda cesaret. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(6), 331-340.
• Pamir, A. (2009). Orta-Asya Türk hukukunda “töre” kavramı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 58(2), 359-376.
• Seggie, F. N. & Bayyurt, Y. (2015). Nitel araştırma - yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları. Anı Yayıncılık.
• Şahin, H. (2018). Yahya Kemal Beyatlı’nın eserlerindeki değerler ve bu değerlere yönelik Türkçe öğretmeni adaylarının görüşlerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Şahin, H. (2021). Türkçede organ isimleriyle kurulmuş deyimler. Türk Ocakları Derneği Bursa Şubesi.
• Şen, N. (2019). Dȋvânu Lugâti’t-Türk’te yer alan atasözlerindeki değerler. Türk Kültürünü Araştırma Dergisi, 12(1), 35-56.
• Tekin, T. (2020). Orhon Yazıtları. TDK Yayınları.
• Tolan, B. (1996). Toplum bilimlerine giriş. Murat & Adım Yayıncılık.
• Türk Dil Kurumu. (2019). Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2003). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, A. & Çolak, K. (2022). Köktürk Kitabeleri’nde yer alan değerlerin sosyal bilgiler dersi öğretim programı değerleri açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 143-165.