The Sociology of Everyday Life in Lefebvre, de Certeau, and Heller

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 50, 381 - 404, 31.01.2026

Süleyman Talha İşci , Mustafa Solmaz

https://doi.org/10.21550/sosbilder.1742918

Öz

The development of the sociology of everyday life has been made possible thanks to theorists from Continental Europe. The greatest contributions to this field have come from French sociologists. Henri Lefebvre and Michel de Certeau contributed to the advancement of the field through their writings on everyday life. In Turkey, the first studies in this area began in the 2010s. Although many studies have been conducted on everyday life, there is no ideal number of them. In this regard, the aim of this study is to reveal the contributions of Henri Lefebvre, Michel de Certeau, and Agnes Heller to the development of the sociology of everyday life. Document analysis was chosen as the methodology of the study. As a result of the study, it is concluded that, unlike previous sociologists, Lefebvre did not view everyday life merely as a tool to overcome dualisms or to develop his theory, but rather placed it at the center of his theoretical framework, thereby contributing to the establishment of this field as a sub-discipline of sociology. The study also demonstrates that Certeau and Heller, influenced by Lefebvre’s ideas, contributed to the development of the sociology of everyday life.

Anahtar Kelimeler

sociology of everyday life , everyday life , Henri Lefebvre , Michel de Certeau , Agnes Heller

Etik Beyan

This review has been prepared in accordance with research and publication ethics. The study does not require ethical committee approval. The authors have contributed jointly to the study, and there is no conflict of interest among them.

LEFEBVRE, DE CERTEAU VE HELLER’DE GÜNDELİK HAYATIN SOSYOLOJİSİ

Öz

Gündelik hayat sosyolojisinin gelişimi Kıta Avrupası’ndaki teorisyenler sayesinde gerçekleşmiştir. Bu alana en çok katkıyı özellikle Fransız sosyologlar vermiştir. Henri Lefebvre ve Michel de Certeau gündelik hayata dair yazdıklarıyla alanın gelişimine katkıda bulunmuşlardır. Türkiye’de ise bu alana yönelik ilk çalışmalar 2010’larda gerçekleşmiştir. Ülkemizde gündelik hayat sosyolojisine dair pek çok çalışma gerçekleştirilmiş olmasına rağmen bunlar ideal sayıda değildir. Bu anlamda çalışmanın amacı Henri Lefebvre, Michel de Certeau ve Agnes Heller’in gündelik hayat sosyolojisinin gelişimine katkılarını analiz etmektir. Doküman analizi çalışmanın yöntemi olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda Lefebvre’nin gündelik hayatı, düalizmleri aşmak veya teorisini geliştirmek için bir araç olarak görmediğine ve bu alanı kuramının merkezine alarak sosyolojinin bir alt disiplini olmasına katkı sağladığına ulaşılır. Yine bu çalışmayla Certeau ve Heller’in, Lefebvre’nin düşüncelerinden etkilenerek gündelik hayat sosyolojisine dair özgün teoriler inşa ettikleri ve böylece bu alanın gelişimine katkıda bulundukları ortaya konur.

Anahtar Kelimeler

gündelik hayat sosyolojisi , gündelik hayat , Henri Lefebvre , Michel de Certeau , Agnes Heller

Etik Beyan

Derleme, araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir. Yazarlar çalışmaya ortak katkı sağlamıştır ve yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Adler, P. A., Adler, P., Fontana, A. (2012). Gündelik hayatın sosyolojisi. (Çev: B. Balkız), Sosyoloji Dergisi, (27), 115-139.
• Akbaş, A. (2024). Henri Lefebvre’in sosyolojisi: Gündelik hayatın eleştirisi. HABITUS Toplumbilim Dergisi, (5), 73-94.
• Çetin, E. (2013). Gündelik hayat sosyolojisi. Rağbet Yayınları.
• de Certeau, M. (2008). Gündelik hayatın keşfi 1: Eylem, uygulama, üretim sanatları. (Çev: L. Arslan Özcan), Dost Kitabevi Yayınları.
• de Certeau, M., Giard, L., Mayol, P. (2009). Gündelik hayatın keşfi II: Konut, mutfak işleri. (Çev: Ç. Eroğlu, E. Ataçay), Dost Kitabevi Yayınları.
• Deleuze, G. & Parnet, C. (1990). Diyaloglar. (Çev: A. Akay), Bağlam Yayınları.
• Ertürk, M. (2021). Gündelik hayat sosyolojisinin iki kutbunda süreklilik: Michel de Certeau’nun dipnotundaki Henri Lefebvre. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 41(2), 319-350.
• Esgin, A. & Çeğin, G. (Ed.). (2018). Gündelik hayat sosyolojisi: Temalar, sorunsallar ve güzergâhlar. Phoenix Yayınevi.
• Foucault, M. (2016). Seçme yazılar 2: Özne ve iktidar. (Çev: I. Ergüden, O. Akınhay), Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2018). Toplumu savunmak gerekir. (Çev: Ş. Aktaş), Yapı Kredi Yayınları.
• Freud, S. (2000). Bir yanılsamanın geleceği uygarlık ve hoşnutsuzlukları. (Çev: A. Yardımlı), İdea Yayınevi.
• Freud, S. (2011). Uygarlığın huzursuzluğu. (Çev: H. Barışçan), Metis Yayınları.
• Freud, S. (2016). Günlük yaşamın psikapatolojisi. (Çev: Ş. Yeğin), İthaki Yayınları.
• Heller, A. (1984). Everyday life. (Çev: G. Campbell), Routledge & Kegan Paul.
• İnce, A. (2023). Yaşamlarımız birer sanat eseri olarak düşünülebilir mi? Bauman ve Certeau’dan hareketle yanıt arayışı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(45), 887-903.
• Köse, H. (2008). Lefebvre ve modern dünyada gündelik hayat. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (27), 7-25.
• Kurtoğlu, A. (2021). Sosyolojik bir araştırma nesnesi olarak gündelik hayatın kavramsallaştırılması ve incelenmesi sorunu. Hitit Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 38(1), 222-237.
• Lefebvre, H. (1995). Yaşamla söyleşi: Sosyalizm, günlük yaşam ve ütopya üstüne. (Çev: E. Oğuz), Belge Yayınları.
• Lefebvre, H. (2007). Modern dünyada gündelik hayat. (Çev: I. Gürbüz), Metis Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2012). Gündelik hayatın eleştirisi I. (Çev: I. Ergüden), Sel Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2013). Gündelik hayatın eleştirisi II: Gündelik hayat sosyolojisinin temelleri. (Çev: I. Ergüden), Sel Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2015). Gündelik hayatın eleştirisi III: Moderniteden modernizme (Gündelik hayatın meta-felsefesi). (Çev: I. Ergüden), Sel Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2020). Şehir hakkı. (Çev: I. Ergüden), Sel Yayıncılık.
• Lefebvre, H. (2021). Ritimanaliz: Mekân, zaman ve gündelik hayat. (Çev: I. Ergüden), Sel Yayıncılık.
• Şenol, D. & Yıldız, G. (Ed.). (2021). Gündelik hayat sosyolojisi: Teoriden uygulamaya. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Toprak, M. (2022). Etkin özneden edilgen olana: H. Lefebvre ve J. Baudrillard’ın gündelik hayat’a pratik katkıları. Sosyolojik Bağlam, 3(3), 318-329.
• Ulusoy, T. (2020). Kentsel kuramın yüzyıllık insicamı: Henri Lefebvre’in ötesi ve berisi: Sinan Tankut Gülhan’la mülakat. Strata: İlişkisel Sosyal Bilimler Dergisi, (3), 131-159.
• Weber, M. (2018). Ekonomi ve toplum 2. (Çev: L. Boyacı), Yarın Yayınları.
• Wittgenstein, L. (2006). Felsefi soruşturmalar. (Çev: D. Kanıt), Totem Yayıncılık.
• Yılmaz Altun, Ö. (2023). Gündelik hayat ve gündelik hayatın sosyolojisi: Bir literatür çalışması. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 142-172.
• Yılmaz, E. (2021). Gündelik hayat sosyolojisinde yapı-birey ikiliğini aşmak: Michel de Certeau. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale: Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Yılmaz, M. (2021). Gündelik hayat: Sosyo-kültürel bir yaklaşım. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 143-162.