BİREYSEL DAYANIKLILIĞIN SOSYAL BİÇİMLENİŞİ: GENÇ YETİŞKİNLERDE GELECEK KAYGISININ PSİKOLOJİK SAĞLAMLIĞA ETKİSİ

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 50, 87 - 108, 31.01.2026

Elif Doğru , Şerafettin Sevgili

https://doi.org/10.21550/sosbilder.1743058

https://izlik.org/JA94NR25ZN

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite çağındaki gençlerin geleceğe yönelik kaygılarının psikolojik sağlamlıkları üzerindeki etkiyi incelemektir. Günümüz gençliğinin karşılaştığı akademik, ekonomik ve toplumsal belirsizlikler, gelecek kaygısının artmasına neden olurken; bireyin zorluklar karşısındaki dayanıklılığı olan psikolojik sağlamlık, kaygıyla başa çıkmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırmanın yürütülmesine ilişkin gerekli etik onay, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından yapılan 05.12.2024 tarihli 42/21 sayılı toplantıda alınmıştır. Araştırma nicel bir yöntemle yürütülmüş; örneklem olarak belirlenen 321 öğrenciden anket yoluyla veri toplanmıştır. Bulgular, üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı ve psikolojik sağlamlıklarının demografik özelliklere göre farklılaştığı, cinsiyet ve algılanan gelir düzeyi gibi demografik değişkenlerin söz konusu ilişkilerde belirleyici olduğu, öğrencilerinin gelecek kaygısının alt boyutları olan gelecek korkusu ve gelecekten umutsuzluk düzeylerinin psikolojik sağlamlık üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Çalışma, bireysel ruhsal süreçlerin toplumsal koşullar bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini savunarak, psikolojik sağlamlığın bireysel olmanın yanında sosyal olarak inşa edilen bir direnç biçimi olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

gelecek kaygısı , psikolojik sağlamlık , toplumsal belirsizlik , gençlik , sosyopsikolojik etkileşim

Etik Beyan

Makale, araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Bu araştırmanın yürütülmesine ilişkin gerekli etik onay, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından yapılan 05.12.2024 tarihli 42/21 sayılı toplantıda alınmıştır. Yazarlar çalışmaya ortak katkı sağlamış ve yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

The Social Construction of Individual Resilience: The Impact of Future Anxiety on Psychological Resilience among Young Adults

https://izlik.org/JA94NR25ZN

Öz

This study aims to examine the impact of future anxiety on the psychological resilience of university-aged young adults. The academic, economic, and social uncertainties faced by today’s youth increasingly contribute to heightened future anxiety. Psychological resilience—defined as the individual’s capacity to adapt in the face of adversity—plays a significant role in managing this anxiety. Ethical approval for conducting this research was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Fatih Sultan Mehmet Vakıf University during its 42/21 meeting dated 05.12.2024. The study was conducted using a quantitative research design, and data were collected via questionnaires administered to a sample of 321 students. Findings reveal that both future anxiety and psychological resilience levels vary according to demographic factors, with variables such as gender and perceived income level playing a significant role in these relationships. Moreover, the subdimensions of future anxiety—namely, fear of the future and hopelessness about the future—were found to significantly affect psychological resilience. Emphasizing the need to analyze individual psychological processes within the context of broader social conditions, this research argues that psychological resilience should be understood not solely as an individual trait but also as a socially constructed form of resistance.

Anahtar Kelimeler

future anxiety , psychological resilience , social uncertainty , youth , socio-psychological interaction

Etik Beyan

This article has been prepared in accordance with research and publication ethics. The necessary ethical approval for conducting this research was obtained from the Fatih Sultan Mehmet Foundation University Scientific Research and Publication Ethics Board at its meeting dated 05.12.2024, numbered 42/21. The authors have contributed jointly to this study, and there is no conflict of interest among them.

Kaynakça

• Abramson, L. Y., Metalsky, G. I. ve Alloy, L. B. (1989). Hopelessness depression: A theory-based subtype of depression. Psychological Review, 96(2), 358-372.
• Ağır, B. & Buran, A. (2025). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ve psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(74), 521-538.
• Akgün, A. & Aydın, M. (2007). İlköğretim fen ve matematik öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 283-299.
• Aksu, M. & Kuas, Y. (2024). Psikolojik sağlamlık ile kariyer kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Öğrenciler üzerine bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 15(43), 813-829.
• Aydın, M. & Egemberdiyeva, A. (2018). Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 3(1), 37-53.
• Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248-287.
• Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events?. American Psychologist, 59(1), 20-28.
• Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
• Campbell-Sills, L. & Stein, M. B. (2007). Psychometric analysis and refinement of the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC): Validation of a 10-item measure of resilience. Journal of Traumatic Stress, 20(6), 1019-1028.
• Connor, K. M. & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The connor-davidson resilience scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76-82.
• Dağtekin, G., Dalkılıç, M., Çakıcı, F., Çakır, A., Ekin, A. E., Öztünç, D., Işıklı, B. (2020). Tıp fakültesi öğrencilerinde gelecek kaygısı, depresyon ve stres ilişkisinin değerlendirilmesi. Türk Tıp Öğrencileri Araştırma Dergisi, 2(3), 135-142.
• Dalmış, A. B., Büyükatak, E., Sürücü, L. (2025). Psychological resilience and future anxiety among university students: The mediating role of subjective well-being. Behavioral Sciences, 15(3), 244-264.
• Doğan, T. (2015). Kısa psikolojik sağlamlık ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.
• Dursun, S. & Aytaç, S. (2009). Üniversite öğrencileri arasında işsizlik kaygısı. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(1), 71-81.
• Fraser, M. W., Richman, J. M., Galinsky, M. J. (1999). Risk, protection, and resilience: Toward a conceptual framework for social practice. Social Work Research, (23), 131-143.
• Freud, S. (1936). Inhibitions, symptoms and anxiety. The Psychoanalytic Quarterly, 5(1), 1-28.
• Frost, R. O., Marten, P., Lahart, C. (1990). The dimensions of perfectionism. Cognitive Therapy and Research, 14(5), 449-468.
• Geylani, M. & Çiriş Yıldız, C. (2022). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(1), 284-300.
• Güdücü, S. A. & Özerk, H. (2022). Türkiye’de üniversite öğrencilerinin gelecek kaygılarıyla ilintili olarak 1996-2020 yılları arasında yapılan araştırmaların incelenmesi ve değerlendirilmesi. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 5(6), 748-769.
• Havighurst, R. J. (1948). Developmental tasks and education. The University of Chicago Press.
• Herrman, H., Stewart, D. E., Diaz-Granados, N., Berger, E. L., Jackson, B., Yuen, T. (2011). What is resilience?. The Canadian Journal of Psychiatry, 56(5), 258-265.
• Hisli, N. (1989). Beck depresyon envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliliği, güvenilirliği. J. Psychol., (7), 3-13.
• Hoşoğlu, R., Kodaz, A. F., Bingöl, T. Y., Batık, M. V. (2018). Öğretmen adaylarında psikolojik sağlamlık. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 217-239.
• Hudd, S. S., Dumlao, J., Erdmann-Sager, D., Murray, D., Phan, E., Soukas, N., Yokozuka, N. (2000). Stress at college: Effects on health habits, health status and self-esteem. College Student Journal, 34(2), 217-228.
• Kahvecioğlu, K. (2016). Özel yetenekli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlılıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karaırmak, Ö. & Siviş Çetinkaya, R. (2011). Benlik saygısının ve denetim odağının psikolojik sağlamlık üzerine etkisi: Duyguların aracı rolü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 30-43.
• Kobasa, S. C. (1979). Stressful life events, personality, and health: An inquiry into hardiness. Journal of Personality and Social Psychology, 37(1), 1-11.
• Krovetz, M. L. (1999). Resiliency: A key element for supporting youth at-risk. The Clearing House, 73(2), 121-123.
• Masten, A. (1994). Resilience in individual development: Successful adaptation despite risk and adversity. M. C. Wang, E. W. Gordon (Ed.), Educational Resilience in Inner-city America: Challenges and Prospects içinde (3-25. ss.), Lawrence Erlbaum.
• Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227-238.
• Miceli, M., & Castelfranchi, C. (2005). Anxiety as an “epistemic” emotion: An uncertainty theory of anxiety. Anxiety, Stress & Coping: An International Journal, 18(4), 291-319.
• Mutia, H. & Hargiana, G. (2021). Future anxiety in students of communication and Islamic broadcasting program: The correlation with resilience. Journal of Public Health Research, 10(s1), 2401.
• Oktan, V., Odacı, H., Berber Çelik, Ç. (2014). Psikolojik doğum sırasının psikolojik sağlamlığın yordanmasındaki rolünün incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 140-152.
• Oral Kara, N., Akın, G., Alp, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı ile sınav kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi üzerine bir araştırma. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 150-169.
• Ozbay, F., Johnson, D. C., Dimoulas, E., Morgan, C. A., Charney, D., Southwick, S. (2007). Social support and resilience to stress: From neurobiology to clinical practice. Psychiatry (Edgmont), 4(5), 35-40.
• Öz, F. & Bahadır-Yılmaz, E. (2009). Ruh sağlığının korunmasında önemli bir kavram: Psikolojik sağlamlık. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 16(3), 82-89.
• Özkan, Ö. (2023). Genç yetişkinlerde gelecek kaygısı ve bu dönemde algılanan sosyal desteğin depresyona etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ramirez, E. R. (2007). Resilience: A concept analysis. Nursing Forum, (42), 73-82.
• Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., Bernard, J. (2008). The brief resilience scale: Assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, (15), 194-200.
• Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayıncılık.
• Terzi, Ş. (2008). Üniversite öğrencilerinin kendini toparlama gücünün içsel koruyucu faktörlerle ilişkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (35), 297-306.
• Tugade, M. M., & Fredrickson, B. L. (2004). Resilient Individuals Use Positive Emotions to Bounce Back From Negative Emotional Experiences. Journal of Personality and Social Psychology, 86(2), 320-333.
• Türk, A., Öztürk, M., Gökkaya, V. B. (2022). Investigation of the relationship between depression, anxiety, stress and future anxiety by canonical correlation analysis. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology (CTJPP), 4(3), 262-270.
• Türköz, O., Bektaş, M., Çiçek, H. (2021). Lisansüstü eğitim alan öğrencilerde gelecek kaygısı. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 4(2), 132-152.
• Twenge, J. M., Konrath, S., Foster, J. D., Campbell, W. K., Bushman, B. J. (2010). Egos inflating over time: A cross-temporal meta-analysis of the Narcissistic Personality Inventory. Journal of Personality, 78(5), 875-902.
• Ungar, M. (2008). Resilience across cultures. British Journal of Social Work, 38(2), 218-235.
• Ungar, M. (2013). Resilience, trauma, context, and culture. Trauma, Violence & Abuse, 14(3), 255-266.
• Ungar, M., Brown, M., Liebenberg, L., Othman, R., Kwong, W. M., Makhnach, A., Gilligan, R. (2007). Unique pathways to resilience across cultures. Adolescene, 42(166), 287-310.
• Uyanık, H. B. (2023). Büyükşehirde yaşayan üniversite öğrencilerinde güncel ekonomik durumdan endişelenme, gelecek kaygısı, anksiyete ve depresyon ilişkisinin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Antalya: Antalya Bilim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Ünsal Seydooğulları, S., Arıdağ, Ç. N., Koç, M. (2014). Lise öğrencilerinin ahlaki yargı yeteneklerinin anne-baba tutumları açısından incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 47(2), 21-40.
• Wingo, A. P., Briscione, M., Kaur, S. (2010). The role of resilience in anxiety and depression. Current Psychiatry Reports, 12(3), 165-170.
• Yalım, D. (2007). First year college adjustment: The role of coping, ego resiliency, optimism and gender. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Yıkılmaz, M. (2016). Üniversite öğrencilerinde varoluşsal kaygı: Erken dönem uyum bozucu şemalar, kontrol odağı ve travma sonrası gelişimin yordayıcılığı. (Yayımlanmamış doktora tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Zajacova, A., Lynch, S. M., Espenshade, T. J. (2005). Self-efficacy, stress, and academic success in college. Research in Higher Education, 46(6), 677-706.