ARA NESİL’DE BİR MUÂŞAKA ŞAİRİ: MUSTAFA REŞİD VE ŞİİRLERİNİN TEMATİK TAHLİLİ

Öz

Yeni Türk Edebiyatı’nın tarihî sürecinde, Tanzimat Dönemi’nin II. nesli ile Servet-i Fünûn topluluğu arasında bulunan ve ilk defa Mehmet Kaplan tarafından “Ara Nesil” şeklinde adlandırılan edebî bir devre söz konusudur. Bir yayın organı ya da belli bir beyannâme etrafında toplanmayan; ancak şiir, mensur şiir, hikâye, roman, tenkit, deneme ve tercüme gibi birçok türde eserler veren pek çok mensubun oluşturduğu bu edebî dönemin dikkat çekici şahsiyetlerinden birisi Mustafa Reşid’dir. 1861 yılında Edirne’de doğan, küçük yaşlarda İstanbul’a geldikten sonra yazarlığa başlayan ve Süleyman Nazif’in “Muâşaka Şairi” unvanını verdiği Mustafa Reşid’in, müstakil olarak yayımladığı üç şiir kitabı ile dört şiir risalesi bulunmaktadır. Şairin bu eserlerdeki şiirlerinde hem bireysel hem de sosyal içerikli temaları ele aldığı görülür. Ancak tematik olarak değerlendirildiğinde bireysel karakterli konuların, toplumsal muhtevalı şiirlere oranla daha fazla yer kapladığını tespit etmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Ara Nesil
• tema
• şiir
• bireysel
• toplumsal

Etik Beyan

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

A Poet of Romantic Sensibility in The Intermediate Generation: Mustafa Reşid and A Thematic Analysis of His Poetry

Öz

In the historical continuum of modern Turkish literature, there exists a literary period situated between the second generation of the Tanzimat era and the Servet-i Fünûn community, first designated by Mehmet Kaplan as the “Intermediate Generation”. Lacking any central publication or manifesto but comprising many contributors who produced diverse works across poetry, prose poetry, short stories, novels, criticism, essays, and translations, this literary phase includes several noteworthy figures, among whom Mustafa Reşid is particularly prominent. Mustafa Reşid, born in Edirne in 1861 and who began his literary career shortly after moving to Istanbul at a young age, earned the epithet “Muâşaka Poet” from Süleyman Nazif. His literary contributions include three independently published poetry collections and four poetry pamphlets. Analysis of Mustafa Reşid’s poetic works reveals a thematic duality encompassing both individual and social issues. However, from a thematic perspective, it is observable that individually oriented themes are more prevalent compared to socially oriented poems.

Anahtar Kelimeler

• Intermediate Generation
• theme
• poetry
• individual
• social

Etik Beyan

The article has been prepared in accordance with research and publication ethics. This study does not require ethics committee approval.

Kaynakça

1. Akay, H. (1998). Servet-i Fünûn şiir estetiği. Kitabevi Yayınları.
2. Barış, T. (2025). Mustafa Reşid Şükûfe-i İstiğrâk & Medfûn Emeller I-II. Paradigma Akademi Yayınları.
3. Bilgegil, K. (2023). Edebiyat bilgi ve teorileri. Salkımsöğüt Yayınevi.
4. Çetişli, İ. (2010). Metin tahlillerine giriş / 1 Şiir. Akçağ Yayınları.
5. Kaplan, M. (1998). Şiir tahlilleri 1 Tanzimat’tan Cumhuriyet’e. Dergâh Yayınları.
6. Kaplan, M. (2019). Tevfik Fikret devir-şahsiyet-eser. Dergâh Yayınları.
7. Kolcu, A. İ. (2018). Ara Nesil edebiyatı. Salkımsöğüt Yayınevi.
8. Mustafa Reşid. (1310). Şükûfe-i istiğrâk. Âlem Matbaası.

9. Mustafa Reşid. (1335). Medfûn emeller I. Matbaa-i Âmire.
10. Mustafa Reşid. (1341). Medfûn emeller II. Matbaa-i Âmire.
11. Özarslan, E. (1994). Ara Nesil edebiyatçısı ve gazetecisi Mustafa Reşîd Bey hayatı ve eserleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Turan, T. (2023). Ara Nesil’de şiir (1880-1895 yılları arasında yayımlanmış şiir kitapları ışığında). Paradigma Akademi Yayınları.
13. Ülgen, E. (1993). 1897 Türk-Yunan Savaşı’nın Türk şiirindeki akisleri. (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Yarar, M. T. (1992). Güfte şairleri doruktan doruğa. Kültür Ofset Basımevi.