BURSA SENATÖRLERİ VE CUMHURİYET SENATOSU FAALİYETLERİNE KISA BİR BAKIŞ (1961-1980)

Öz

Cumhuriyet Senatosu, Türk Ordusunun 1960’ta iktidara yaptığı müdahale sonrası hazırlanan 1961 Anayasası’yla kurulmuş ve faaliyetlerini 1980’deki askerî müdahaleye kadar sürdürmüştür. Bu çalışmada, Bursa’yı temsil eden senatörlerin senatodaki Bursa’ya yönelik faaliyetleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, öncelikle ülkede yapılan genel ve ara senatör seçimleri ile Bursa’dan seçilen senatörler tespit edilmiştir. Ardından senatörlerin eğitim durumları ve meslekleri nedir? Seçildikleri parti ve yerelde temsil ettikleri halk açısından Bursa’da nasıl bir tabloyu yansıtmışlardır? Bursa senatörleri TBMM’de ne ölçüde etkinliğe sahip olmuşlardır? gibi sorunsalların cevapları aranmıştır. Araştırma kapsamında, Cumhurbaşkanlığı Arşivi ve TBMM Arşivleri, Cumhuriyet Senatosu Tutanakları, döneme ait Resmî Gazete, Türkiye İstatistik Kurumu verileri ve bilhassa ulusal gazeteler taranarak elde edilen bilgiler ışığında, konu hakkında yazılan telif eserler, senatörlerin özgeçmişleri, döneme ilişkin biyografi ve anılar birlikte değerlendirilerek sorunsallar çözüme kavuşturulmuştur. Literatürde, Cumhuriyet Senatosu ve senatörler hakkında, çeşitli kentlerle ilgili farklı çalışmalar bulunsa da Bursa’yla ilgili çalışma bulunmadığı görülmüştür. Bu noktada, çalışmanın literatüre katkı sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bursa
• cumhuriyet
• senato
• senatör
• faaliyet

A Brief Overview of the Bursa Senators and Activities of The Senate of The Republic (1961-1980)

Öz

The Senate of the Republic was established by the 1961 Constitution, drafted after the Turkish Army’s intervention in 1960, and continued its activities until the military intervention of 1980. This study examines the activities of the senators representing Bursa in the Senate. In this context, the senators elected from Bursa in the general and by-elections held in the country have been identified. The study seeks answers to questions such as: What are the educational backgrounds and professions of the senators? What kind of picture did they reflect in Bursa in terms of the party they were elected from and the people they represented locally? To what extent did the Bursa senators have influence in the Grand National Assembly of Turkey? The research was conducted by examining the Presidential Archives and the Archives of the Grand National Assembly of Turkey, the minutes of the Senate of the Republic, the Official Gazette of the period, data from the Turkish Statistical Institute, and especially national newspapers. These questions were addressed by considering original works written on the subject, the biographies of the senators, and biographies and memoirs from that period. While there are various studies in the literature on the Republic Senate and Senators related to different cities, there are no studies specifically about Bursa. Therefore, this study is expected to contribute to the existing literature.

Anahtar Kelimeler

• Bursa
• republic
• senate
• senator
• activity

Kaynakça

1. Bilgü, H. (2018). Türk Parlamento tarihinde iki kanatlı meclisler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
2. Cumhuriyetin 50. yılında Bursa: İl yıllığı 1973. (1973). Ajans-Türk Matbaacılık.
3. Çağlayangil, İ. S. (1990). Anılarım. Yılmaz Yayınları.
4. Çoker, F. (1999). Türk Parlamento tarihi Cumhuriyet Senatosu üyelerinin özgeçmişleri (1966-1980) (II Cilt). Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları.
5. Çoker, F. (1998). Türk Parlamento tarihi Cumhuriyet Senatosu üyelerinin özgeçmişleri (1961-1964) (I. Cilt). Türkiye Büyük Millet Meclisi Vakfı Yayınları.
6. Dağlı, N. & Aktürk, B. (1988). Hükümetler ve programları 1960-1980 (II. Cilt). TBMM Basımevi.
7. Ergin, B. (2016). 1950-1960 yıllarında Bursa. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.
8. Gözler, K. (2021). Türk anayasa hukuku. Ekin Basım Yayın Dağıtım.

9. Özbudun, E. (2013). Türk anayasa hukuku. Yetkin Yayınları.
10. Özgişi, T. (2012). Türk Parlamento tarihinde Cumhuriyet Senatosu. TBMM Kültür sanat ve Yayın Kurulu Yayınları.
11. Tanör, B. (2013). Osmanlı-Türk anayasal gelişmeleri. Yapı Kredi Yayınları.
12. Yıldırım, A. (2019). Türk siyasi hayatında İhsan Sabri Çağlayangil. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. Yılmaz, M. (2022). Son tanık Temel Karamollaoğlu hayatı-hatıraları. Millî Gazete Yayınları.