ANLATININ FİLOGENEZİ VE KONUŞMANIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ

Öz

Bu çalışma, anlatının evrimsel kökenlerinden dijital çağa uzanan dönüşümünü ve bu dönüşümün yüz yüze konuşma pratiği ile doğrudan iletişimin sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini eleştirel biçimde incelemektedir. Halk bilimi, iletişim sosyolojisi, antropoloji, edebiyat kuramları ve evrimsel psikolojiden beslenen disiplinler arası nitel tarihsel-kültürel analizle; sözlü kültür, yazılı kültür, matbaa kültürü ile modernlik/dijital kültür olmak üzere dört iletişim evresini karşılaştırılmaktadır. Bulgular, iletişim teknolojilerindeki devrimlerin anlatının doğasını ve toplumsal işlevlerini çoğaltıp dolaşımını hızlandırırken, paradoksal biçimde doğrudan diyaloğu zayıflattığını göstermektedir. Dijital ortamda anlatının aşırı üretimi ve görsel baskınlığın, “hakiki” karşılaşmaları azaltarak “konuşmazlık” durumunu ürettiği iddia edilmektedir. Anlatının kurduğu edebî birlik “Pax Litera” olarak kavramsallaştırılmıştır. Buna karşın çalışmada konuşmanın sürdürülebilirliği aktif dinleme, eğitimde diyalog becerileri ve birikim odaklı iletişim programlarıyla yeniden desteklenmesi doğrultusunda nihai öneriler içermektedir.

Anahtar Kelimeler

• pax litera
• konuşmanın yitimi
• medya kültürleri
• anlatı(nın) kültürleşmesi
• anlatı(nın) üniterleşmesi

Etik Beyan

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

The Phylogeny of Narrative and the Sustainability of Conversation

Öz

This research focuses on diet books that produce a variety of discourses about bodies, emotions, and lifestyles. Analyzing these produced discourses with the support of sociology literature and trying to make sense of them within a certain context constitutes the main problem of this research. For this reason, the research tries to analyze how bodily appearances and emotions that are not suitable for the market are excluded by means of diet books. From this point of view, a total of 4 diet books were included in the research and these books were analyzed by using the critical discourse analysis method. As a result of these analyzes, it has been concluded that the discourses produced try to be effective on people’s bodies, emotions, and lifestyles. Moralizing bodily appearance, emotions, and lifestyles is an important condition that makes this effect possible. This research is important in that it tries to contribute to the development of the concept of bio-morality produced by Alenka Zupančič and also aims to fill a gap in the body sociology literature.

Anahtar Kelimeler

• pax litera
• loss of conversation
• media cultures
• culturalization of narrative
• unification of narrative

Kaynakça

1. Anderson, B. (2015). Hayali cemaatler: Milliyetçiliğin kökenleri ve yayılması. (Çev: İ. Savaşır), Metis Yayınları.
2. Asma, S. T. (2017). The evolution of imagination. University of Chicago Press.
3. Atkinson, R. (2022, Aralık 11). The evolution of narratives: A personal perspective: The stories we tell are bringing us full circle. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/hope-and-the-consciousness-journey/202212/the-evolution-narratives
4. Aylett, R. (2000). Emergent narrative, social immersion and “storification”. Proceedings of the 1st International Workshop on Narrative and Interactive Learning Environments içinde (35-44. ss.).
5. Bauman, R. (1984). Verbal art as performance. Waveland Press.
6. Benjamin, W. (2012). Hikâye anlatıcısı. (Çev: N. Gürbilek, S. Yücesoy), Son Bakışta Aşk-Walter Benjamin’den Seçme Yazılar içinde (77-100. ss.), Metis Yayınları.
7. Boyd, B. (2018). The evolution of stories: From mimesis to language, from fact to fiction. WIREs Cognitive Science, 9(1), e1444.
8. Burke, P. (2013). Bilginin toplumsal tarihi II: Encyclopédie’den Wikipedia’ya. (Çev: M. Tunçay), Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

9. Burke, P. (2021). Erken modern dünyada kimlik, kültür ve iletişim. (Çev: T. Sivrikaya), Islık Yayınları.
10. Chartier, R. (1998). Yeniden geçmiş: Tarih, yazılı kültür, toplum. (Çev: L. Arslan), Dost Kitabevi.
11. Eisenstein, E. L. (2013). The printing press as an agent of change. Cambridge University Press.
12. Ellul, J. (2015). Sözün düşüşü. (Çev: H. Arslan), Paradigma Yayınları.
13. Erdoğan, Y. (2009). Bir nevi otuz üç yaş şiiri. Anladım içinde (99-118. ss.), Sel Yayıncılık.
14. Freire, P. (2023). Ezilenlerin pedagojisi. (Çev: D. Hattatoğlu, E. Özbek), Ayrıntı Yayınları.
15. Goody, J. (2001). Yaban aklın evcilleştirilmesi. (Çev: K. Değirmenci), Dost Kitabevi.
16. Goody, J. (2010). Myth, ritual and the oral. Cambridge University Press.
17. Goody, J. (2013). Yazılı ve sözel arasında etkileşim: Okur-yazarlık, aile, kültür ve devlet üzerine incelemeler. (Çev: O. Bulut), Pinhan Yayıncılık.
18. Han, B.-C. (2024). Anlatının krizi. (Çev: M. Erşen), Ketebe Yayınları.
19. Havelock, E. A. (2015). Platon: Filozof şaire karşı. (Çev: A. Beyaz), Pinhan Yayıncılık.
20. Innis, H. A. (2008). The bias of communication. University of Toronto Press.
21. İlhan, M. E. (2017). Narrative continuing from oral to text, repetition to memory, ritual to aesthetics. Journal of History Culture and Art Research, 6(2), 385-394.
22. İlhan, M. E. (2023). Kültürel bellek: Sözlü kültürden yazılı kültüre hatırlama. Doğu Batı Yayınları.
23. Jenner, R. A. (2022). A history of narrative phylogenetics. Ancestors in Evolutionary Biology: Linear Thinking About Branching Trees içinde (1-7. ss.), Cambridge University Press.
24. Jusdanis, G. (1998). Gecikmiş modernlik ve estetik kültür - Millî edebiyatın icat edilişi. (Çev: T. Birkan), Metis Yayınları.
25. Jusdanis, G. (2012). Kurgu hedef tahtasında: Edebiyatın savunusu. (Çev: Ç. Öztek), Koç Üniversitesi Yayınları.
26. Landau, M. (1984). Human evolution as narrative. American Scientist, 72(3), 262-268.
27. McLuhan, M. (2001). Gutenberg galaksisi: Tipografik insanın oluşumu. (Çev: G. Güven Çağılı), Yapı Kredi Yayınları.
28. Newman, D. A. (2013). Life histories: Ontogeny, phylogeny and narrative structure in the modernist bildungsroman. (Yayımlanmamış doktora tezi). Toronto: University of Toronto.
29. Nichols, R. & Stevens, L. A. (1974). Dinleme sanatı. Bilim Teknik, (80), 43-44.
30. Olson, D. R. (2006). Oral discourse in a world of literacy. Research in the Teaching of English, 41(2), 136-143.
31. Ong, W. J. (1999). Sözlü ve yazılı kültür: Sözün teknolojileşmesi. (Çev: S. P. Banon), Metis Yayınları.
32. Picchini, G. (2019). On the origin of storytelling: Evolutionary theory and literature. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Venezia: Università Ca’ Foscari Venezia.
33. Platon. (2010). Devlet. (Çev: S. Eyüboğlu, M. A. Cimcoz), İş Bankası Kültür Yayınları.
34. Platon. (2017). Phaidros. (Çev: F. Akderin), Say Yayınları.
35. Poe, M. T. (2019). İletişim tarihi - Konuşmanın evriminden internete medya ve toplum. (Çev: U. Y. Kara), Islık Yayınları.
36. Rosa, H. (2019). Resonance: A sociology of our relationship to the world. (Çev: J. C. Wagner), Polity Press.
37. Shields, D. (2016). Gerçeklik açlığı: Bir manifesto. (Çev: B. Tüccarbaşıoğlu Uğur), Everest Yayınları.
38. Sugiyama, M. S. (2001). Narrative theory and function: Why evolution matters. Philosophy and Literature, 25(2), 233-250.
39. Turkle, S. (2011). Alone together: Why we expect more from technology and less from each other. Basic Books.