Non-Formal Education Activities: The Example of Ankara Province (1927-1938)

Öz

After the proclamation of the Republic, an education mobilization was initiated for the adult population outside of formal education. The priority of the rulers of the period was to teach the broad masses of the people to read and write with the new Turkish letters. For this purpose, National Schools were opened in Ankara and many parts of the country. Public Reading Rooms have been created for the trainees studying in these schools to improve themselves. Village Yacht Schools were included in the education curriculum in order to educate the population of education age living in rural areas but not having a school. People’s Houses were established to increase the cultural level of adults and to achieve a modern individual identity. Ankara People’s House has achieved significant success in line with this purpose with events such as conferences, courses, film screenings, etc. for the academic field and fine arts. The Republican People’s Party administration, formal education institutions and vocational training schools affiliated to various proxies in Ankara, and non-governmental organizations such as societies, unions, etc. operating in the city supported non-formal education with the training they provided and the activities they organized. Ankara Radio, national and local press also played an intermediary role in these activities.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• non formal education
• Ankara education
• public education
• Republican Period education

YAYGIN EĞİTİM FAALİYETLERİ: ANKARA İLİ ÖRNEĞİ (1927-1938)

Öz

Cumhuriyetin ilanından sonra örgün öğretimin dışında kalan yetişkin nüfusa yönelik eğitim seferberliği başlatılmıştır. Dönemin yöneticilerinin önceliği geniş halk kitlelerine yeni Türk harfleriyle okuma-yazma öğretmekti. Bu amaçla Ankara’da ve ülkenin birçok yerinde Millet Mektepleri açılmıştır. Bu okullarda eğitim gören kursiyerlerin kendilerini geliştirmeleri için Halk Okuma Odaları oluşturulmuştur. Kırsal alanda yaşayan fakat okulu olmayan öğrenim çağındaki nüfusun eğitilmesi için de Köy Yatı Mektepleri eğitim müfredatına dâhil edilmiştir. Yetişkinlerin kültürel düzeylerini artırmak ve çağdaş bir birey kimliğine kavuşmaları için Halkevleri kurulmuştur. Ankara Halkevi, bünyesinde düzenlediği akademik alana ve güzel sanatlara yönelik konferans, kurs, film gösterimi vb. etkinliklerle bu amaç doğrultusunda önemli bir başarı sergilemiştir. Cumhuriyet Halk Partisi yönetimi, Ankara’da çeşitli vekâletlere bağlı örgün öğretim kurumları ve mesleki eğitim okulları ile şehirde faaliyet gösteren cemiyet, birlik vb. sivil toplum örgütleri verdikleri eğitim ve düzenledikleri etkinliklerle yaygın eğitime destek olmuştur. Ankara Radyosu, ulusal ve yerel basın da bu faaliyetlerde aracı rolü üstlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ankara
• yaygın eğitim
• Ankara eğitim
• halk eğitimi
• Cumhuriyet Dönemi eğitim

Kaynakça

1. Ada, S. (2010). Türkiye’de yetişkin eğitimi. M. A. Parlak (Haz.), Cumhuriyet Dönemi Eğitim Politikaları Sempozyum Kitabı içinde (371-393. ss.), Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
2. Akyüz, Y. (2007). Türk eğitim tarihi M.Ö.1000-M.S.2007. Pegem Yayıncılık.
3. Akpınar, S. A. (2024). Erken Cumhuriyet Dönemi’nde cumhuriyet bilincinin oluşturulmasında Ankara Radyosu yayınları. International Social Sciences Studies Journal, 10(7), 1217-1232.
4. Akyol, P. K. (2017). Geçmişten günümüze yaygın eğitimde singer dikiş kursları aracılığıyla kadın halk eğitimi. Dört Öge, (11), 153-168.
5. Arığ, A. S. (2011). Ankara’da modanın öncüsü bir okul: İsmet Paşa Kız Enstitüsü. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, (14), 3-15.
6. Atatürk’ün söylev ve demeçleri 1922-1924. (2024). II, Y. Özgen (Ed.). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Araştırma Merkezi Yayınları.
7. Bayındır, N. (2009). Atatürk ve halk eğitimi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (23), 1-4.
8. Bayraktar, A. N. (2016). Başkent Ankara’da cumhuriyet sonrası yaşanan büyük değişim: modern yaşam kurgusu ve modern mekânlar. Ankara Araştırmaları Dergisi, 4(1), 67-80.

9. Bozkurt, B. (2007). Cumhuriyet Halk Partisi’nin eğitim politikaları. (Yayımlanmamış doktora tezi). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.
10. Cevizliler, N. & Cevizliler, E. (2004). Amerika Büyükelçisi Charles H. Sherrill’in raporuyla İsmet Paşa Kız Enstitüsü (Ankara). Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (9), 181-186.
11. Çelebi, M. (2004). Atatürk’ün himayesinde kurulan Türk Maarif Cemiyeti (1928-1933). Tarih İncelemeleri Dergisi, XIX(2), 35-53.
12. Dağlı, N. & Aktürk, B. (1988). Hükümetler ve programları 1920-1960, 1. TBMM Basımevi.
13. Dewey, J. (1939). Türkiye maarifi hakkında rapor. Devlet Basımevi.
14. Efzaiş Suat. (1929). Türk kadınlarının içtimai faaliyeti Kadın Birliği. Yeni Muhit, (7), 493-496.
15. Erkmen, A. (2020). Atatürk döneminde Türkiye’de halk eğitimi faaliyetleri. Turkish Studies, 15(8), 3521-3544.
16. Evsile, M. (2019). TBMM zabıtlarına göre Cumhuriyet Döneminde eğitim hizmetleri (1923-1950). History Studies, 11(2), 621-654.
17. Hasar, V. (2024). Ankara Halkevi ve faaliyetleri (1932-1938). Akademik Bakış, 17(34),151-172.
18. İpek, A. (2010). Ankara Türk Ocağı (kuruluşu ve faaliyetleri). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
19. Kalafat, O. (2021). Türkiye’de harf inkîlabı ve Millet Mektepleri. A. N. Özker (Ed.), Atlas International Congress on Social Sciences 8 Full Text Book içinde (637-652. ss.), İksad Global Publications.
20. Karaer, İ. (1990). Türk Ocağı kütüphaneleri. Türk Kütüphaneciliği, 4(2), 55-59.
21. Karakoç, E. & Yıldırım, H. U. (2020). Erken Cumhuriyet Döneminde taşınmaz kültür varlıklarına yönelik izlenen politika. Kültür Araştırmaları Dergisi, (4), 122-143.
22. Kılıç, F. (2017). Yeni Türk Alfabesinin yaygın eğitim yoluyla öğretilmesi. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, (61), 207-248.
23. Konukçu, C. K. (2022). Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu (1923-1981). (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü.
24. Kuşci, A. (2021). Türk eğitim tarihi. İksad Publishing House.
25. Malche, A. (1939). İstanbul Üniversitesi hakkında rapor. Devlet Basımevi.
26. Onbaşı, F. G. (2011). Halkevleri ve Ülkü Dergisi: Erken Cumhuriyet Döneminde köycülük tartışmaları. Çağdaş Yerel Yönetimler, 20(3), 69-88.
27. Ölçekçi, H. (2020). Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk Ocağı’nın Ankara’daki faaliyetleri ve kapatılması meselesi. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (4), 666-690.
28. Özdemir, Ç. Ö. & Bastık, H. (2020). Orta Muallim Mektebi’nden Gazi Terbiye Enstitüsü’ne. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 1(1), 1-13.
29. Öztürk, C. (1994). Milli Mücadele Ankara’sında bir yaygın yüksek öğretim kurumu: Serbest Ȃli Dersler Müessese-i İlmiyyesi. Atatürk Yolu Dergisi, 4(13), 55-63.
30. Parker, B. (1939). Türkiyede ilk tahsil hakkında rapor. Devlet Basımevi.
31. Sarıkaya, M. (2003). Türkiye’de Latin Alfabesine geçiş sürecinde “Türkçe Gazete”. Atatürk Dergisi, 3(4), 237-249.
32. Şentürk, A. (2013). Mustafa Necati Bey’in bir eğitim projesi: Maarif Eminliği. Belgi, (6), 743-754.
33. Tunaya, T. Z. (1988). Türkiye’de siyasal partiler İkinci Meşrutiyet Dönemi. 1, Hürriyet Vakfı Yayınları.
34. Uluskan, S. B. (2006). Atatürk Döneminde halk terbiyesi ve buna dair bir yayın örneği: Halk Dergisi. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, (9), 189-207.
35. Uygun, S. (2024). Eğitmen. Türk Maarif Ansiklopedisi içinde. Türkiye Maarif Vakfı-Türkiye Bilimler Akademisi.
36. Uzun, H. (2010). Bir propaganda aracı olarak Cumhuriyet Halk Fırkası Halk Hatipleri Teşkilâtı. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, (11), 85-111.
37. Yavuzer, H. (1987). Atatürk’ün eğitim politikası. H. Altuğ, B. Vardar, B. Oktay (Yay. Kur.), T.C. İ.Ü. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Yıllığı II içinde (151-156. ss), İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Yayınları.
38. Yılmaz, G. (2023). Türkiye’de yetişkin eğitimi kurumu olarak Halk Eğitimi Merkezleri. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.