SULLA’NIN DICTATORLUK YETKİLERİ VE ROMA CUMHURİYETİ’NDE ANAYASAL DÖNÜŞÜM

Öz

Bu makale, Lucius Cornelius Sulla’nın MÖ 82’de legibus scribundis et rei publicae constituendae causa unvanıyla belirsiz süreli ve olağanüstü yetkilerle dictator ilan edilmesinin Roma Cumhuriyeti’nin anayasal düzeni üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışma, klasik Cumhuriyet dictatorluğunun belirli bir göreve bağlı, geçici ve gelenekle sınırlandırılmış bir makam olduğu kabulünden hareketle, Sulla’nın atanma biçimini, görev süresinin belirli bir zamanla değil görevin tamamlanmasıyla sınırlandırılmasını ve yetkilerinin yasama alanına genişlemesini ele almaktadır. Bu bağlamda Sulla’nın düzenlemeleri, siyasal yetki yoğunlaşmasını sınırlamaya yönelik girişimler olarak değerlendirilmekte; tribunus plebis yetkilerinin daraltılması, promagistratusların denetim altına alınması ve Senato’nun güçlendirilmesi bu sürecin temel unsurları olarak öne çıkmaktadır. Buna karşılık lex Cornelia de proscriptione ile uygulamaya konulan proscriptio, siyasal tasfiye ve müsadere yoluyla anayasal sınırların fiilen aşılmasına neden olmuştur. Çalışma, bu deneyimin olağanüstü yetkilerin sınırları açık biçimde belirlenmediğinde anayasal dengeyi zayıflattığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sulla
• dictatorluk
• Roma Cumhuriyeti
• Roma hukuku
• proscriptio

Sulla’s Powers as Dictator and the Constitutional Transformation of the Roman Republic

Öz

This article examines the impact of Lucius Cornelius Sulla’s appointment as dictator in 82 BCE, with extraordinary and open-ended powers under the title legibus scribundis et rei publicae constituendae causa, on the constitutional order of the Roman Republic. Departing from the traditional understanding of the Republican dictatorship as a temporary office limited by custom and assigned tasks, the study analyzes Sulla’s mode of appointment, the absence of a fixed term, and the expansion of his authority into the legislative sphere. Sulla’s reforms are evaluated as attempts to restrain the concentration of political power, particularly through the restriction of the tribunus plebis, the supervision of promagistratus, and the strengthening of the Senate. In contrast, the proscriptio implemented through the lex Cornelia de proscriptione led to political purges and confiscations that effectively exceeded constitutional limits. The study demonstrates that when the boundaries of extraordinary powers are not clearly defined, constitutional balance is seriously undermined.

Anahtar Kelimeler

• Sulla
• dictatorship
• Roman Republic
• Roman constitutional law
• proscriptio

Kaynakça

1. Ackerman, B. (2004). The emergency constitution. Yale Law Journal, (113), 1029-1091.
2. Badian, E. (1962). From the Gracchi to Sulla. Historia, 11(2), 230-245.
3. Badian, E. (1970a). Additional notes on Roman magistrates. Athenaeum, (48), 8-14.
4. Badian, E. (1970b). Lucius Sulla: The deadly reformer. Sydney University Press.
5. Broughton, T. R. S. (1951-1952). The magistrates of the Roman Republic. American Philological Association.
6. Carcopino, J. (1931). Sylla ou la monarchie manquée. Librairie Hachette.
7. Carney, T. F. (1959). The promagistracy at Rome 121-81 B.C. Acta Classica, (2), 72-77.
8. Christ, K. (2003). Sulla: Eine römische Karriere. C.H. Beck.

9. Crawford, M. H. (1996). Roman statutes. Institute of Classical Studies.
10. Dyjakowska, A. (2013). Crimen laesae maiestatis: A study of treason in Roman law. Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
11. Eren, S. (2017). Roma Diktatörlüğü. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23(2), 167-220.
12. Ferejohn, J. & Pasquino, P. (2004). The law of the exception: A typology of emergency powers. International Journal of Constitutional Law, 2(2), 210-239.
13. Günay, D. (2025). Roma Cumhuriyet Dönemi’nde olağanüstü hâl yönetimi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Hantos, T. (1988). Res publica constituta: Die Verfassung des Dictators Sulla. Franz Steiner Verlag.
15. Hinard, F. (1985a). Les proscriptions de la Rome républicaine. École Française de Rome.
16. Hinard, F. (1985b). Sylla. Fayard.
17. Hurlet, F. (1993). La dictature de Sylla: monarchie ou magistrature républicaine? Essai d'histoire constitutionnelle. Institut Historique Belge de Rome.
18. Jahn, J. (1970). Interregnum und Wahldiktatur. Lassleben.
19. Janssen, L. F. (1960). Abdicatio: Nieuwe onderzoekingen over de dictatuur. Kemink en Zoon.
20. Keaveney, A. (1982). Sulla: The last republican. Croom Helm.
21. Kunkel, W. & Wittmann, R. (1995). Staatsordnung und Staatspraxis der römischen Republik: Die Magistratur. C. H. Beck.
22. Küçük, E. (2015). Roma halkının iki özgürlük kalesi: Provocatio ad populum ve tribunus plebis. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1), 127-144.
23. Lanzani, C. (1936). Lucio Cornelio Silla dittatore. Giuffrè.
24. Lazar, N. C. (2009). States of emergency in liberal democracies. Cambridge University Press.
25. Lintott, A. (2009). The constitution of the Roman Republic. Oxford University Press.
26. Lintott, A. W. (2012). Provocatio. S. Hornblower, A. Spawforth (Ed.), The Oxford Classical Dictionary içinde (1230-1231. ss.), Oxford University Press.
27. Mommsen, T. (1952). Römisches Staatsrecht. Akademische Druck- u. Verlagsanstalt.
28. Nicolet, C. (1964). Le De re publica et la dictature de Scipion. Revue des études latines, (42), 230-247.
29. Nicolet, C. (2004). Dictatorship in Rome. P. Baehr, M. Richter (Ed.), Dictatorship in History and Theory: Bonapartism, Caesarism, and Totalitarianism içinde (1-24. ss.), Cambridge University Press.
30. Richardson, J. S. (2012). Pomerium. S. Hornblower, A. Spawforth (Ed.), The Oxford Classical Dictionary içinde (1177-1178. ss.), Oxford University Press.
31. Rossiter, C. (1963). Constitutional dictatorship: Crisis government in the modern democracies. Princeton University Press.
32. Shotter, D. (1994). The fall of the Roman Republic. Routledge.
33. Tahiroğlu, B. & Erdoğmuş, B. (2021). Roma hukuku dersleri. Der Yayınları.
34. Twyman, B. L. (1976). The date of Sulla’s abdication and the chronology of the first book of Appian’s Civil War. Athenaeum, (54), 77-97.
35. Umur, Z. (1975). Roma hukuku lügatı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
36. Vervaet, F. J. (2018). The date, modalities and legacy of Sulla’s abdication of his dictatorship: A study in Sullan statecraft. Studia Historica: Historia Antigua, (36), 31-82.
37. Wilcken, U. von. (1941). Zur Entwicklung der römischen Diktatur. Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften, 1940(1). Berlin.