KÜTAHYA HANI (15-18. YÜZYILLAR)

Öz

Günümüzde “Çukur Han” adı ile bilinen Kütahya Hanı arşiv vesikalarında daha farklı isimlerle de kaydedilmiştir. Meşhur Osmanlı-Türk mutasavvıfı Emir Sultan adına Bursa’da kurulmuş olan vakfın gelir kaynaklarından birisidir. Mevlânâ Süleyman bin Mehmed tarafından yaptırılıp Emir Sultan Vakfı’na ilhak edilen hanın ilk inşa ediliş tarihi bilinmemektedir. Fakat 1440-1470 yılları arasında yaptırıldığı söylenebilir. “İcâre” veya “icâreteyn” yöntemleri ile kiraya verilerek işletilen hanın yıllık getirisi 4.800 ila 15.000 akçe arasında değişebilmekteydi. İçerisinde hububat ticaretinin yapıldığı anlaşılan Kütahya Hanı’nda en az on dört dükkân bulunmakta ve bazı odaları konaklama amacıyla kullanılmaktaydı. Farklı nedenlerle onlarca defa onarım gören Kütahya Hanı günümüzde özel mülkiyettedir ve hâlen Bursa şehrinin iktisadî hayatında aktif şekilde faaliyet göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı
• Bursa
• Emir Sultan
• Çukur Han
• Kütahya Hanı

Kütahya Khan (15th-18th. Centuries)

Öz

Kütahya Khan, known today as “Çukur Khan”, has also been recorded differently in archive documents. It is one of the income sources of the foundation established in Bursa in the name of the famous Ottoman-Turkish Sufi Emir Sultan. The first construction date of the khan, which was built by Mevlana Suleyman bin Mehmed and annexed to the Emir Sultan Foundation, is unknown. However, it can be said that it was built between 1440 and 1470. The annual income of the khan, which was rented out using the “icare” or “icareteyn” methods, could vary between 4,800 and 15,000 akçe. The Kütahya Khan, which was understood to have grain trade, contained at least fourteen shops and some of its rooms were used for accommodation. Having been repaired dozens of times for various reasons, Kütahya Khan is currently privately owned and still actively involved in the economic life of the city of Bursa.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman
• Bursa
• Emir Sultan
• Çukur Khan
• Kütahya Khan

Kaynakça

1. Akdağ, M. (1999). Türkiye’nin iktisadî ve içtimaî tarihi-1 (1243-1453). Barış Yayınevi.
2. Barkan, Ö. L. (1963). Osmanlı İmparatorluğunda imâret sitelerinin kuruluş ve işleyiş tarzına ait araştırmalar. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 23(1-2), 239-296.
3. Barkan, Ö. L. (2002). Osmanlı İmparatorluğu’nda kolonizatör Türk dervişleri. Türkler Ansiklopedisi, 9 içinde (133-153. ss.), Yeni Türkiye Yayınları.
4. Başol, S. (2008). Kentleşme, ekonomi ve sosyal hayat yönleriyle 17. yüzyıl Bursa vakıfları. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
5. Beşbaş, N. & Denizli, H. (1983). Türkiyede vakıf abideler ve eski eserler-III (Bursa il merkezi). Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları.
6. Durmuş, G. (2023). 15-18. yüzyıllarda Emir Sultan külliyesi ve vakıfları. (Yayımlanmamış doktora tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
7. Erginli, Z. (1995). Kuruluş döneminde Bursa’da faaliyet gösteren Türkistan kökenli mutasavvıflar. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Kepecioğlu, K. (1934). Bursa hanları. Bursa Halkevi Dergisi, (4), 3-23.

9. Köprülü, F. (1999). Osmanlı Devleti’nin kuruluşu. Türk Tarih Kurumu Yayınevi.
10. Kuban, D. (1968). Anadolu-Türk şehri tarihî gelişmesi, sosyal ve fizikî özellikleri üzerinde bazı gelişmeler. Vakıflar Dergisi, (7), 53-73.
11. Kunter, H. B. (1958). Emîr Sultan vakıfları ve Fatih’in Emîr Sultan vakfiyesi. Vakıflar Dergisi, (IV), 39-63.
12. Öcalan, H. B., Sevim, S., Yavaş, D. (2013). Bursa vakfiyeleri-I. Bursa Kültür A.Ş. Yayınları.
13. Pakalın, M. Z. (1993). Osmanlı tarih deyimleri ve terimleri sözlüğü-II. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
14. Pamuk, Ş. (2002). Kuruş. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 26 içinde (458-459 ss.), Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
15. Sertoğlu, M. (2015). Osmanlı tarih lügatı. Kurtuba Kitap.
16. Şehitoğlu, E. (t.y.). Bursa hamamları. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
17. Tanpınar, A. H. (2019). Beş şehir. Dergâh Yayınları.
18. Taşköprülüzâde, İ. E. A. (2019). Eş-şakâiku’n-Nu’mâniyye fî ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye (Osmanlı bilginleri). (Çev: M. Tan), İz Yayıncılık.
19. Uzunçarşılı, İ. H. (1995). Osmanlı tarihi-I. Türk Tarih Kurumu Yayınevi .
20. Yediyıldız, B. (1983). Vakıf ıstılahları lügatçesi. Vakıflar Dergisi, (17), 55-60.