DİLE ENTEGRASYON VE İMLA BELİRLENMESİ AÇISINDAN BİR İNCELEME: DRON(E)

Öz

Teknolojik gelişmeler, var olanı geliştirmek veya gereksinimleri karşılamak amacıyla geliştirilen çeşitli araçları kullanıma sunmuştur. Ancak kullanıma sunulmasının ardından bu araçların adlandırılması konusunda sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunların çözümünde ad yaratma, ödünç alma, var olanı geliştirme ya da türetme yöntemleriyle adlandırma yoluna gidilir. Dillerin çoğu zaman ödünç alma yöntemini tercih etmesinden dolayı bu araçlar üretildiği toplumdaki karşılığıyla diğer dillere yayılır ve evrensel bir ad kazanmış olur. Kullanıma geçen her toplum, kendi dil ve kültür unsurlarına uyum sağlayacak, onu tanımlayabilecek, niteliklerini aktarabilecek terimler üretmeye çalışır. Bu terimlerin kolay, akılda kalıcı, hatırlanabilir olması, telaffuz kolaylığı gibi unsurlar terimlerin dile yerleşimini belirleyen faktörlerdir. Bu makalede hayatımıza henüz yeni girmiş sayılabilen, yazım konusunda fikir birliğine varılamayan ve literatürde hakkında kapsamlı bir çalışma bulunmayan “dron(e)” sözcüğünün terim anlamı, kullanım alanları, adlandırılması, Türkçeleştirilme süreci ve yazım şekilleri incelenerek sözlükselleştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, dil bilimsel yöntemlerle var olanı betimlemeyi ve dil bilgisel yöntemlerle yazım kuralına öneri sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• ad bilim
• alıntı kelime
• anlam bilim
• leksikoloji
• imla

Etik Beyan

Makale araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

An Examination in terms of Language Integration and Spelling Determination: Dron(E)

Öz

Technological developments have introduced various tools designed to meet emerging needs, which often create challenges in naming and standardization. In many languages, new technological terms are commonly adopted through borrowing, leading to the widespread use of internationally shared terminology. However, societies that adopt these tools also attempt to adapt such terms to their own linguistic and cultural structures. The establishment of a term in a language depends on factors such as ease of use, memorability and pronounceability. This article examines the meaning, areas of use, naming, Turkish adaptation process and spelling of the word “drone”, which is relatively new to our lives, lacks consensus on its spelling and has not been comprehensively studied in the literature and offers suggestions. This study aims to describe the existing situation using linguistic methods and to propose spelling rules using linguistic methods.

Anahtar Kelimeler

• onomastics
• quote word
• semantics
• lexicology
• orthography

Kaynakça

1. Ahundova, P. (2016). Dil ilişkileri ve alıntı sözler üzerine. Gazi Türkiyat, (18), 205-211.
2. Akalın, Ş. H., Toparlı, R., Gülsevin, G., Öner, M., Boz, E., Şirin User, H., Öztekten, Ö., Ay, Ö., Kaya, M. Y. (2019). Türkçede Batı kökenli kelimeler sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
3. Akgüç, B. (2021, Kasım 3). Dronlar film sektöründe büyük rol oynamaya başladı! Avdeso Drone. https://avdesodrone.com/dronlar-film-sektorunde-buyuk-rol-oynuyor/
4. Aksan, D. (2020). Her yönüyle dil - Ana çizgileriyle dilbilim. Türk Dil Kurumu Yayınları.
5. Alver, M. (2022). Türkçenin Doğu ve Batı kökenli alıntı kelimeleri ve bu kelimelerin tasnifi. Akçağ Yayınları.
6. Alyılmaz, C. (1997). Dil ve teknoloji. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (8), 33-36.
7. Arslan, N. & Durukan, E. (2019). Türkçe öğretmen adaylarının teknolojik sözcük tercihleri. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 101-111.
8. Aslan, E. (2016). Türkçede batı kökenli kelimeler sözlüğü üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 5(1), 534-544.

9. Britannica. (2024, Aralık 17). Drones should the U.S. military continue to conduct drone strikes?. https://www.britannica.com/procon/drones-debate
10. Çoban, İ. (2020). Türkiye Türkçesinde alıntı sözcükler. Eğiten Kitap Yayıncılık.
11. Çoban, İ. & Alyılmaz, C. (2019). Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükler hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 40-68.
12. Durmuş, O. (2004). Alıntı kelimeler bakımından Türkçe sözlük. Journal of Turkish Research Institute, 11(26), 1-21.
13. Düzenli, M. B. & Bulak, Ş. (2018). Aruz vezninin Türk şiirine tatbikinde başvurulan imlâ/telaffuz tasarrufları ve mahiyetleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (43), 145-171.
14. Gülsevin, G. (2015). Dil kirliliği sorunu. E. Boz, G. Gülsevin (Ed.), Türkçenin Çağdaş Sorunları içinde (135-164. ss.), Gazi Kitabevi.
15. Günaydın, S. (2013). Türkiye Türkçesinde Batı kökenli sözcükler: TDK Türkçe Sözlük’e göre. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
16. Ishihara, A. (2005). Yazı dilindeki alıntı kelimelerin Türkçeleşme süreçleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
17. İrtifa Havacılık. (2025, 5 Mart). Drone nedir? https://irtifahavacilik.com/drone-nedir/#elementor-tocheading-anchor-3
18. Karaağaç, C. (2018). Drone kelimesi odağında Türkçe terminoloji tartışması. STM Teknolojik Düşünce Merkezi.
19. Karaağaç, G. (1997). Alıntı kelimeler üzerine düşünceler. Türk Dili, (552), 499-510.
20. Karaca, V. İ. (2012). Türkiye Türkçesindeki alıntı sözcüklerde görülen ses olayları üzerine bir inceleme. Journal of Turkish Studies, 7(4), 2059-2090.
21. Öner, M. (2020). XIX. asırda yeni dil ve çok anlamlılık. Kültür Araştırmaları Dergisi, (5), 170-183.
22. Özdemir, M. (2017). 14-17. yüzyıllar arasında Anadolu’ya gelen Türk göçleri ve Anadolu’nun doğusunda meydana gelen demografik değişmeler. Akra Uluslararası Kültür Sanat Edebiyat ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(12), 51-76.
23. Özdemir, O. (2025). Teknoloji dili olarak Türkçe. Journal of Turkology, 34(2), 755-785.
24. Parlak, B. (2000). Dil değişimi ve Türkçe kullanımı tartışmaları. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2), 8-23.
25. Şahin, H. (2006). Terimlerin genel dile yansımasına dair bazı gözlemler. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 123-129.
26. Şahin, H. (2018). Eski Anadolu Türkçesi. Akçağ Yayınları.
27. Şensoy, F. (2006). Medya ve iletişim yolu ile Türkçeye girmiş yabancı sözcükler. (Yayımlanmamış doktora tezi). Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
28. Şirin, H. (2021). Türkçenin köken bilgisi sözlüğünde alıntı sözcüklerin yazımına dair notlar. Türkbilig, (42), 57-68.
29. TÜİK. (2021, Aralık 22). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2021-41132 Türk Dil Kurumu. (2019, Şubat 15). Alıntı kelimelerin yazılışı. https://tdk.gov.tr/icerik/yazim-kurallari/alinti-kelimelerin-yazilisi/
30. Uçak, G. (2020). Drone gazeteciliğinin Türk eğitim sistemindeki yeri. Yeni Medya, (8), 66-76.
31. Uysal, İ. N. (2017). Türkiye Türkçesindeki alıntı sözcüklerin yazım ve karşılığı üzerine bir araştırma. Millî Eğitim Dergisi, 46(215), 87-110.
32. Yazıcı, H. (2023, Kasım 11). Drone nedir? Tarihi, gelişimi ve kullanım alanları. https://hknfpv.com/drone-nedir-tarihi-gelisimi-ve-kullanim-alanlari/
33. Yılmaz, A. (2017, Ekim 4). Drone’un Türkçe karşılığı ‘uçangöz’. https://www.haberturk.com/droneun-turkce-karsiligi-ucangoz-1658781
34. Yurdakul, A. (2023). Günümüz Türkçesinin yazı sistemi. Türk Dili, (861), 76-86.