ALT KÜLTÜRDEN POPÜLER KÜLTÜRE TÜRK ROMANINDA ARABESK: AĞIR ROMAN

Öz

Yeraltı edebiyatının özneleri, sosyolojik ve psikolojik boyutlarıyla altkültürden beslenmiştir. Karakterizasyon boyutunda özne yaratımı, kültür çatışmasıyla birlikte genç nesli edebi sahaya sürüklemiş, gençlerin altkültür içindeki konumlarını belirlemiştir. Türk Yeraltı edebiyatının başlangıcı sayılan ve Metin Kaçan tarafından kaleme alınan Ağır Roman, altkültürün gölgesinde kalan gençlerin yaşadığı Kolera sokağından hareketle dönemin gençlik portresini gözler önüne sermiştir. Kolera’nın gençleri; psikolojik travmaları olan, suça karışan, eşcinselliğini topluma kabul ettirmeye çalışan kişilerdir. Kurgusal alanda gençliği ötekileştirilmiş olarak yansıtılan roman kahramanları, aslında 1990’lı yılların gençliğinin bir prototipidir. Yazarın postmodernizmin ele geçirdiği edebiyat sahasında yeraltı unsurlarını gençlik üzerinden nitelemesi de bu nedenle görülmüştür. Bu çalışmada, Ağır Roman’da altkültür olarak gençliğe yön veren argo kullanımı, madde kullanım bozukluğu, cinsel kimliği reddetme, cinayet, intihar, devlet kurumuna başkaldırma, kapitalizm eleştirisi ve fuhuş üzerinde durularak toplumcu bakışla arabesk kültürün alt kültürden popüler kültüre uzanan yolculuğu üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ağır Roman
• Metin Kaçan
• alt kültür
• popüler kültür
• karakterizasyon

Arabesque in Turkish Novels from Subculture to Popular Culture: Ağır Roman

Öz

The subjects of underground literature are nourished by subculture in its sociological and psychological dimensions. In terms of characterization, the creation of subjects, together with cultural conflict, has drawn the younger generation into the literary arena and determined their position within subculture. Ağır Roman, written by Metin Kaçan and considered the beginning of Turkish underground literature, reveals the portrait of the youth of the period, starting from Kolera Street, where young people living in the shadow of subculture reside. The youth of Kolera are individuals with psychological traumas, involved in crime, and trying to get their homosexuality accepted by society. The characters in the novel, who are portrayed as marginalized youth in the fictional realm, are actually prototypes of the youth of the 1990s. This is why the author's characterization of underground elements through youth in the literary field, which has been taken over by postmodernism, is evident. In this study, the use of slang that shapes youth as a subculture in Ağır Roman, substance use disorders, rejection of sexual identity, murder, suicide, rebellion against religious values, rebellion against state institutions, criticism of capitalism, and prostitution are examined through a sociological lens to analyze the typology of characters.

Anahtar Kelimeler

• Ağır Roman
• Metin Kaçan
• subculture
• popular culture
• characterization

Kaynakça

1. Alban, K. (2018). Alkol-madde bağımlısı bireylerde içselleştirilmiş damgalama ve benlik saygısı: Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Amatem örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Algül, A. (2019). Popüler kültür ve popüler edebiyat. European Journal of Educational & Social Sciences, 4(2), 142-153.
3. Aslan, R. (2003). Ağır Roman’dan Fındık Sekiz’e Metin Kaçan’da ritüel ve hayat. F. Tükel (Ed.), Metin Kaçan Cervantes’in Yeğeni içinde (79-90. ss.), Can Yayınları.
4. Bataille, G. (2004). Edebiyat ve kötülük. (Çev: A. Sönmezay), Ayrıntı Yayınları.
5. Belge, M. (1982). Popüler kültür politikalarına giriş. Yazko Çeviri.
6. Bolat, T. (2013). Türk edebiyatında yeraltı romanı üzerine bir araştırma (1990-2000). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale: On Sekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. Demir, O. (2010). Arabesk kültürün seçkinci kültüre uyarlanma çabalarının medyadaki örnekleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Doğan, M. N. (2021). Küçük İskender’in “Berlin” adlı şiirinde iğrençlik ekseninde postmodern gotik ve grotesk estetiği. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(41), 1273-1307.

9. Doğan, M. N. (2022). Türk şiirinde psikolojik travmanın izleri (1860-2020). (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Dostoyevski, F. M. (2019). Yeraltından notlar. (Çev: N. Yalaza Taluy), İş Bankası Yayınları.
11. Erdoğan, İ. (2004). Popüler kültürün ne olduğu üzerine. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 5(57), 7-19.
12. Ergeç, Z. (2021). Metin Kaçan’ın Ağır Roman adlı eserinde “kötü”lük algısı. Akra Kültür ve Sanat Edebiyat Dergisi, 9(25), 243-255.
13. Ergin, M. (1992). Üniversiteler için Türk dili. Bayrak Yayımı.
14. Ersoy, İ. (2017). Üslup kavramına analitik bir bakış: Türkiye’de geleneksel müziklerde performans normları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(49), 302-314.
15. Gökalp Alpaslan, G. G. (2009), 1980 sonrası Türk romanında yeraltından yükselen sesler. H. Argunşah (Haz.), 1980 Sonrası Türk Romanı Sempozyumu Bildirileri içinde (17-26. ss.), Erciyes Üniversitesi Matbaası.
16. Güngör, N. (1993). Sosyokültürel açıdan arabesk müzik. Bilgi Yayınevi.
17. Kaçan, M. (2025). Ağır roman. Metis Yayınları.
18. Karabacak Kündem, E. (2020). Yeraltından yükselen bir çığlık: Günah kitabı. G. Öksüz (Ed.), XXI. Yüzyıl Rus Edebiyatından Okumalar içinde (79-108. ss.), Nobel Yayınları.
19. Ögel, K. (2010). Bağımlılık yapan maddeler. Sigara, Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları: Tanı, Tedavi ve Önleme içinde, Yeniden Yayınları.
20. Şahin, V. (2016). Sosyolojik açıdan ağır hayatın “Ağır Roman”ı ve Metin Kaçan”. Mecmua Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 11-28.
21. Tezcan, M. (2011). Sosyolojiye giriş. Anı Yayıncılık.
22. Ünlü, S., Ünügür, N. A., Kır, B. (2018). Popülerleşme sürecindeki altkültür temsilcilerinin yaşadığı çatışmalar: Joker örneği. Selçuk İletişim, 11(2), 5-20.
23. Yazan, Ü. (1993). Kırsaldan kentsel yaşama geçiş sürecinde aile. Kadın Araştırmaları Dergisi, (1), 69-76.
24. Yula, Ö. (1995). Underground’u tanımlama denemesi (sözcük’ten yazın’a). Birikim, (74), 66-70.