The Image of Arab in Abdulhak Hamid’s Plays

Öz

Abdulhak Hamid, born 1852, occupied an important position during the Tanzimat period due to his literary proliferation. Hamid, who lived almost 90 years and wrote almost 40 literary works, gave importance to the Arab protagonists in his plays. The writer's family, the idea he adopts and the Romantic stream played an important role in the writer's tendency to embody the Arab characters in his works.

This article deals with the topic of the Arab characters in Hamid’s plays. Most of them were portrayed in a positive way, adhering to religious and patriotic values. The period in which the author lived and his devotion to Pan-Islamic ideas played an important role in his depiction of Arab protagonists. Abdulhak Hamid did not look at the Arabs as “strangers”, but as “one of us”.

Anahtar Kelimeler

• image,imagology,Abdulhak Hamid,Arab image,Andalusia,theatre

ABDÜLHAK HÂMİD’İN PİYESLERİNDE ARAP İMAJI

Öz

1852 yılında dünyaya gelen Abdülhak Hâmid Tarhan, Tanzimat devrinde edebî faaliyetleri ile önemli bir yer tutmuştur. Doksan seneye yaklaşan bir ömür boyunca kırka yakın eser yazmış olan Hâmid, piyeslerinde Arap karakterlere geniş bir yer vermiştir.

Bu makalede Abdülhak Hâmid’in piyeslerinde canlandırdığı Arap karakterler ele alınmıştır. Karakterlerin çoğu olumlu olup millî ve dinî değerlere sımsıkı bağlı kişiler olarak çizilmiştir. Hâmid’in yaşadığı dönem ile o zamanda benimsediği İttihad-ı İslam düşüncesi Arap karakterlerin olumlu bir şekilde çizmesinde önemli bir rol oynamıştır. Hâmid, Arapları “öteki” değil, “bizden birisi” olarak sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• imaj,Abdülhak Hâmid,Arap imajı,Endülüs,Tiyatro

Kaynakça

1. - A. M. Rousseau Cl. Pichois, Karşılaştırmalı Edebiyat, çev. Mehmet Yazgan, Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara, 1994.
2. - Abdülhak Hâmid, Abdülhak Hâmid Tarhan Tiyatroları 5, Târık yahut Endülüs’ün fethi, İbn Musa yahut Zatü’l-Cemal, Tezer yahut Melik Abdurrahmanü’s-Salis, Nazife, Abdullahü’s-Sagir. Haz İnci Enginün. İstanbul, Dergâh Yayınları, 2002. - Abdülhak Hâmid, İbn Musa yahut Zatü’l Cemal, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1335/1917.
3. - Abdülhak Hâmid, Külliyât-ı Âsâr; Abdullahü’s-Sagîr, Âsâr-ı Müfide Kütüphanesi, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1335.
4. - Abdülhak Hâmid, Târık yahut Endülüs Fethi, Âsâr-ı Müfîde Kütüphânesi, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1335,
5. - Abdülhak Hâmid, Târık yahut Endülüs Fethi, Âsâr-ı Müfîde Kütüphânesi, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1335,
6. - Ahmet Hamdi Tanpınar, XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, (Haz: Prof. Dr. Abdullah Uçman), YKY, 7. b. İstanbul, 2010,
7. - Belkıs Gürsoy, "Türk Edebiyatı’nda Endülüs", Kubbealtı Akademi Mecmuası, s.1 (1995), S. 9-22.
8. - Belkıs Gürsoy, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Tiyatro Eserlerinde Kadın. Yayımlanmamış doktora tezi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Erzurum, 1981.

9. - Gündüz Akıncı. Abdülhak Hâmid Tarhan: Hayatı, Eserleri ve Sanatı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Ankara 1954.
10. - Herkül Milas, Türk Romanı ve “Öteki”: Ulusal Kimlikte Yunan İmajı. Sabancı Üniversitesi, İstanbul, 2000.
11. - İdris Nasr Mahgoob, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Konusunu İslam Tarihinden Alan Piyesleri. (yayınlamamış Doktora tezi ) İstanbul 1977.
12. - İnci Enginün, İnci Enginün, “Edebiyatımızda Endülüs”, Araştırmalar ve Belgeler, Dergâh Yay, İstanbul 2000, s. 32-41
13. - Mesut Tekşan. Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi, Kriter Yayınları, İstanbul, 2011
14. - Mümtaz Sarıçiçek, “Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Tiyatrolarında Endülüs” Zeitschrift für die Welt der = Türken Journal of World of Turks. Vol. 7, No. 2 (2015) S. 73-85.
15. - Rene Wellek, Austin Warren, Edebiyat Teorisi. trc. Ömer Faruk Huyugüzel, Akademi Kitabevi, İzmir, 1993.
16. - Sema Uğurcan, Abdülhak Hâmid Tarhan’ın Eserlerinde Tarih, İzmir, Akademi Kitabevi, 2002.
17. - William Shakespeare Temaşa: Othello, trc. Hasan Bedreddin, Mehmed Rıfat, Kırk Ambar Matbaası, İstanbul, 1293.