PERFORMANSIN EVRELERİ, İÇERİKLERİ VE MÜZİK BAĞLAMI BAKIMINDAN TÜRKİYE’DE NEO-ŞAMANİK RİTÜELLER

Performans, çok sayıda faaliyet ve davranışı kapsayan geniş bir eylem yelpazesi olarak ifade edilmektedir. Türkiye’de gerçekleştirilen şaman ritüellerine bakıldığında performatif tutumların varlığı dikkat çekmektedir. Günümüzde gerçekleşen Neo-Şamanik ritüeller, etkileşimli ve yüz yüze olmalarının yanı sıra her yere uyarlanabilmelerine olanak tanıyan esneklikleriyle de öne çıkmaktadır. Neo-Şamanik ritüellerin performans evreleri, içeriği ve müzik perspektifi Türkiye’de bu ritüelleri gerçekleştiren ritüel uygulayıcılarının görüşlerine dayanarak analiz edilmiştir. Performans odaklı araştırmaların, müzik de dahil olmak üzere ifade sistemlerinin performans bağlamlarına uygun olarak nasıl oluşturulduğunu tespit etmek için kullanıldığı kabul edilmektedir. Bu doğrultuda Neo-Şamanik ritüellerin performans analizi, kültürel bağlam ve sosyal etkinin yanında performansa eşlik eden müzik icrasının da belirgin bir etkiye sahip olduğu fikri dikkate alınarak bütüncül bir temelde ele alınmıştır. Sonuç olarak performatif tutum ışığında, Neo-Şamanik ritüellerde tercih edilen performansın ve teatral anlatıların ritüel uygulayıcılarının isteğine veya algılanan gerekliliğe göre kullanıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Neo-Şamanik ritüellerde kullanılan unsurların ve bu bağlamda uygulanan anlatı yapısının kadim geleneği yansıtmaktan ziyade modernize edilmiş bir yapıyı yansıttığı ifade edilebilir. Öte yandan, bu iddiaya karşı çıkan eleştirel bakış açıları da mevcuttur. Buradan hareketle Neo-Şamanik ritüel performansları saha araştırmaları çerçevesinde ele alınıp; kültürel etkileşim ekseninde değerlendirilecektir.

Performance is defined as a wide range of actions covering a large number of activities and behaviours. When we look at the shamanic rituals performed in Turkey, the presence of performative attitudes draws attention. Today's Neo-Shamanic rituals are characterised by their interactive and face-to-face nature, as well as their flexibility that allows them to be adapted to any location. The performance phases, content and music perspective of Neo-Shamanic rituals are analysed based on the views of ritual practitioners in Turkey. It is recognised that performance-oriented research is used to identify how expressive systems, including music, are constructed in accordance with performance contexts. Accordingly, the performance analysis of Neo-Shamanic rituals is considered on a holistic basis, taking into account the cultural context and social influence, as well as the idea that the musical performance accompanying the performance has a significant influence. As a result, in the light of the performative attitude, it is understood that the performative attitudes and theatrical narratives preferred in Neo-Shamanic rituals are used according to the desire or perceived necessity of ritual practitioners. In addition, it can be stated that the elements used in Neo-Shamanic rituals and the narrative structure applied in this context reflect a modernised structure rather than reflecting the ancient tradition. On the other hand, there are also critical perspectives that oppose this claim. From this point of view, Neo-Shamanic ritual performances will be handled within the framework of field research and evaluated on the axis of cultural interaction.