MÂTURÎDÎ’YE GÖRE İŞKÂLİN ÇÖZÜM YOLLARINDAN BİRİ OLARAK CEM‘ VE TEVFİK
Öz
Kur’ân âyetleri arasında herhangi bir işkâl / çelişki olmadığı gerçeğini ortaya koymak ve bu konudaki iddialara cevaplar vermek için Müslüman bilginler pek çok çalışma
yapmışlardır. Bu konuyu çeşitli bilimsel yaklaşımlarla ele almışlardır. Bu bağlamda işkâli çözümleye yönelik metotlardan biri olarak da cem‘ ve tevfîk yöntemini kullanmışlardır. Ebû Mansur Muhammed el-Mâturîdî (ö.333/944) de bu konuda zengin bir materyal bırakmış ve kendinden sonra gelenleri etkileyici çözümler sunmuştur. Ana prensipte o, âyetlerdeki çelişkilerin bir algı yanılgısı olduğunu vurgulamak için Kur’ân-ı Kerim’i anlamada ortaya çıkan çelişkili durumları farklı metotlar kullanarak çözümlemiştir. Bu makalede, onun Te’vîlâtu’l-Kur’ân adlı eserinde çelişki iddialarını ele alışı incelenmiş, kullandığı metotlardan biri olan cem‘ ve tevfîk metodu sistematize edilmiş ve her bir metot örneklendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel, er-Redd ‘ale’l-Cehmiyye ve’z-Zenâdıka, Thk. Sabri b. Selame Şahin, Riyâd: Dâru’s-Subât, 1. bs., 2003.
- Albayrak, Hâlis, Kur’ân’ın Bütünlüğü Üzerine, İstanbul: Şule Yay. 6. bs., 2011.
- Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuki İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhıyye Kamusu, İstanbul: Bil- men Basım Yayınevi, trs.
- Buharî, Abdulaziz, Keşfu’l-Esrâr an Usûli Fahri’l-İslâm Pezdevî, Beyrut: Dâru’l- Kütübi’l-Arabi, 3. bs., 1997.
- Cessâs, Ebû Bekr Ahmed, el-Fusûl fi’l-Usul, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. bs., trs.
- Çakan, İsmail Lütfi, Hadislerde Görülen İhtilâflar ve Çözüm Yolları, İstanbul: İFAV, 3. bs., 2000.
- Debûsî, Ebû Zeyd Ubeydullah b. Ömer b. İsa el-Hanefî, Takvimu’l-Edille fi Usûli’l-Fıkh, Thk. Halil Muhyiddin el-Meys, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
- Ebû Hayyân, Muhammed b. Yusuf, Bahru’l-Muhît, Thk. Sıdkı Muhammed Cemil, Bey- rut: Dâru’l-Fikr, 1420.
- Ferra, Ebû Zekeriyya Yahya b. Ziyâd, Me‘âni’l-Kur’ân, Beyrut: ‘Âlemu’l-Kütüb, 3. bs., 1983.
- Firuzâbâdî, Mecduddin Ebû Tahir Muhammed b. Ya‘kub, el-Kâmusu’l-Muhît, Thk. Mek- tebetu Tahkiki’t-Turas, Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 2005.