TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER

Celalettin Divlekci

TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER

Öz

Tefsirle ilgilenen her düzeyde okurun dikkatini çeken hususlardan birisi de tefsirler arasındaki yorum farklılıklarıdır. Bu çerçevede yorum farklılığına yol açan sebepleri, müfessirden kaynaklanan sebepler ve Kur’an metninden kaynaklanan sebepler şeklinde iki ana başlık altında ele alıp inceledik. Müfessirden kaynaklanan sebeplerin bir kısmını, müfessirin “Kur’an metni tasavvurundan kaynaklanan sebepler” başlığı altında ele aldık. Sebepleri temsil gücü olan misallerden hareketle tespit ettik. Müfessirlerin ayetin anlamına dair bütün ihtimalleri dikkatlere sunmak adına yer verdikleri görüş ve vecihler, okurda metnin ucu açık bir yorum öznesi olduğu izlenimi uyandırsa da çoğu zaman, müfessirin râcih görüşü tercih ettiği bir vâkıadır. Çalışmamız esnasında dikkatimizi çeken hususlardan birisi, tespit etmiş olduğumuz tefsirde yorum farklılığına yol açan sebeplerin –tahmin edilenin aksine- hemen hemen pek çoğuna dair verilebilecek örneklerin son derece sınırlı olduğudur. Bu da Kur’an metninin yoruma açıklığı noktasında önemli bir fikir vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yorum farklılığı, müfessir, Kur’an, metin tasavvuru, metot.

Kaynakça

Bâzemûl, M. (1996). el-Kırâât ve eseruhâ fî’t-tefsîr ve’l-ahkâm, Suudi Arabistan: Dâru’l- Hicra.
el-Batalyûsî, İ. (1981). et-Tenbîh ala’l-esbâb elleti evcebeti’l-ihtilaf beyne’l-müslimîn, (1. Basım). Tah: Ahmed Kühayl, Dâru’l-İtisâm.
el-Begavî, H. (t.y.). Meâlimü’t-tenzîl, tah: Muhammed Abdullah en-Nemr, Riyad: Dâru’t- Taybe.
Beydâvî, N. (2001). Envâru’t-tenzîl, (1. Basım). Beyrut: Dâr Sâdr.
el-Cessâs, A. (1992). Ahkâmu’l-Kur’an, tah: M. es-Sadık el-Kamhâvî, Lübnan: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
Çetin, A. (2001). Kırâatlerin tefsire etkisi. İstanbul: Marife Yayınları.
Demirci, M. (2012). Tefsir tarihi, (13. Basım). İstanbul: İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
Ebu’s-Su‘ûd, M. (1999). Tefsîru ebi’s-su‘ûd, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
el-Ehdel, A. (1986). İhtilâfü’t-tenevvu ve ihtilâfü’t-tezâd fî tefsîri’s-selef, Yayınlanmamış doktora tezi, Riyad: Usûlüddin Fakültesi.
Elmalılı, M. H. (1979). Hak dini Kur’ân dili, Eser Neşriyât.

el-Endelüsî, M. (1993). el-Bahru’l-muhît, (1. Basım). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
el-Füneysân, S. (1997). Ihtilafu’l-müfessirîn esbâbuhu ve âsâruhu, Riyad: Dâru İşbiliyye. Güngör, M. (1996). Fıkhî tefsir hareketi, (1. Basım). İstanbul: Kur’an.
Abbâs, H. (2005). et-Tefsîr esâsiyyâtühü ve itticâhâtühü, (1. Basım). Amman: Mektebetü Dendîs.
…………, Nevfel, el-Hâlidî, Şükrî, Ebû Hassân, (2006). et-Tefsîru’l-menhecî, (1. Basım).
Fatiha’dan Nisa sonuna kadar Fadl Abbâs, Amman: Daru’l-Menhel.
…………. , (2007), Muhâdarât fî ulûmi’l-Kur’an, (1. Basım). Amman: Dâru’n-Nefâis.
…………. , (1992). Abbâs, H. el-Kasasu’l-Kur’ânî. (2. Basım). Amman: Dâru’l-Furkan.
el-Hâlidî, S. (2007). Tarîfü’d-dârisîn bi-menâhici’l-müfessirîn, (3. Basım). Dimeşk: Dâru’l-Kalem.
el-Halebî, S. ed-Dürru’l-masûn, tah: Ahmed Muhammed el-Harrât, Dimeşk: Dâru’l-Kalem.
el-Herrâsî, İ. (1983). Ahkâmu’l-Kur’an, (1. Basım). Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Hengirmen, M. (1999). Dilbilgisi ve dilbilim terimleri sözlüğü, Ankara: Engin Yayınları.
el-Hûrî, A. (2001). Esbâbü ihtilâfi’l-müfessirîn, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Kahire: Câmiatü’l-Kâhire Külliyetü Dâri’l-Ulûm.
el-Isfahânî, R. (1974). Mukaddimetü câmi‘i’t-tefâsîr, tah: Ahmed Hasen Ferhat, el-Kuveyt: Dâru’d-Da‘ve.
Semerkandî, E. (1993). Bahru’l-ulûm, (1. Basım). tah: Ali Muhammed Meavvad, vd. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
et-Tûfî, S. el-İksîr fî kavâidi’-tefsîr, (2. Basım). tah: Abdülkadir Huseyn, Kahire: Mektebetü’l-Âdâb, t.y.
İbn Acîbe, A. (1999). el-Bahru’l-medîd fî tefsîri’l-Kur’âni’l-mecîd, tah: Ahmet A. el-Kureşî Raslân,
İbn Âşûr, T. (1984). et-Tahrîr ve’t-tenvîr, Tunus: ed-Dâru’t-Tûnusiyye li’n-Neşr.
İbn Atıyye, (2001). el-Muharraru’l-vecîz fî tefsîri’l-kitâbi’l-azîm, (1. Basım). tah: Abdüsselam Abdüşşâfî, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
İbnü’l-Cezerî, M. (1980). Müncidü’l-mukriîn ve mürşidü’t-tâlibîn, Beyrut: Dâru’l Kütübi’l-İlmiyye.
İbn Cüzey, M. (1995). et-Teshîl li-ulûmi’t-tenzîl, (1. Basım). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’lİlmiyye, İbn Kesir, İ. (2000). Tefsîru’l-Kur’ani’l-azîm, (1. Basım). tah: Mustafa es-Seyyid Muhammed v.d, Kahire: Mektebetü Evladi’ş-Şeyh li’t-Türas.
İbnü Teymiye, T. (1981). Mukaddime fî usûli’t-tefsir, tah: Adnan Zarzur, Mekke: Dâru’- Risâle.
Karaman, H., Çağrıcı, M., Dönmez, İ.K., Gümüş, S. (2007). Kur’an yolu, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Mahallî ve Suyûtî.(t.y.). Celâleyn, (Lübâbü’n-Nükûlle birlikte) Dâru İbni Kesîr, yy. Mâverdî, A. (t.y.). en-Nüket ve’l-uyûn, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
el-Mervezî, M. (2002). Kitabü’s-sünne, tah: Ahmed Ebu’l-Mecd, Kahire: Dâru’l-Akide.
Mukrinî, Â. (2012). İhtilâfü’l-müfessirîn, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Batne: Câmiatü’l-Hâc Lahkna Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi.
el-Mutınî, A. (1986). el-Mecâz fî’l-lüğa ve fî’l-Kur’an’i’l-Kerim, Kahire.
el-Müneccid, N. (1997). et-Terâdüf fi’l-Kur’ani’l-Kerim beyne’nazariyyeti ve’t-tatbîk, Dimeşk.
en-Nesefî, A. (1995). Medârikü’t-tenzîl, (1. Basım). thrc. Zekeriyya Umeyrât, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
es-Sebt, H. (1997). Kavâidü’t-tefsîr, (1. Basım). Riyad: Dâr İbni Affân.
Suyûtî, (1993). el-İtkân fî ulûmi’l-Kur’an, (2. Basım). nşr: Mustafa Dîb el-Büğa, Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
Süleyman, M. (2009). İhtilâfü’s-selef beyne’t-tanzîr ve’t-tatbîk, (1. Basım). Riyad: Dâr İbni’l-Cevzî.
Şâtıbî, İ. (1997). el-Muvâfakât fî usûli’ş-şerîa, Lübnan: Dâru’l-Marife.
eş-Şâyi, M. (1995). Esbâbü ihtilâfi’l-müfessirîn, (1. Basım). Riyad: Mektebetü’l-Ubeykân.
eş-Şâyi, A. (1994). el-Furûku’l-lügaviyye ve eseruha fî tefsiri’l-Kur’âni’l-Kerîm, Riyad. Şarkâvî, A. (2004). İhtilâfü’l-müfessirîn esbâbühü ve davâbütühü, Ezher Üniversitesi Usûlüddin Fakültesi Yıllık Dergisi, 17, Kahire.
et-Taberî, M. (2001). Câmiu’l-beyân an tefsîri’l-âyi’l-Kur’an, tah: Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Kahire.
Tiyek, F. (2008). Zamirlerin mercii ile ilgili ihtilafların tefsire etkisi, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ünal, M. (2005). Kur’an’ın anlaşılmasında kıraat farklılıklarının rolü, Ankara: Fecr Yayınları.
Vardar, B., Güz, N., Huber, Senemoğlu, O., Öztokat, E. (1998). Açıklamalı dilbilim ve dilbilgisi terimleri sözlüğü, İstanbul.
ez-Zehebî, M. (1986). el-İtticâhâtü’l-münharife, (2. Basım). Kahire: Mektebetü Vehbe.
…..……, (1990). el-İsrâiliyât fî’t-tefsir ve’l-hadis, (1. Basım). Kahire: Mektebetü Vehbe.
………... (t.y.). et-Tefsir ve’l-müfessirûn, (1. Basım). Lübnan: Dâru’l-Kalem.
ez-Zerkeşî, M. (1972). el-Burhan fî ulûmi’l-Kur’an, tah: M. Ebu’l-Fadl İbrahim.
ez-Zemahşerî, M. (1997). el-Keşşâf, (1. Basım). tah: Âdil Abdülmevcut vd. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykân.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Celalettin Divlekci Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Mart 2014

Gönderilme Tarihi

2 Mart 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Sayı: 58

IZ

https://izlik.org/JA57FY43EU

APA

Divlekci, C. (2014). TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER. EKEV Akademi Dergisi, 58, 1-20. https://izlik.org/JA57FY43EU

AMA

1.Divlekci C. TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER. EKEV Akademi Dergisi. 2014;(58):1-20. https://izlik.org/JA57FY43EU

Chicago

Divlekci, Celalettin. 2014. “TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER”. EKEV Akademi Dergisi, sy 58: 1-20. https://izlik.org/JA57FY43EU.

EndNote

Divlekci C (01 Mart 2014) TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER. EKEV Akademi Dergisi 58 1–20.

IEEE

[1]C. Divlekci, “TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER”, EKEV Akademi Dergisi, sy 58, ss. 1–20, Mar. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57FY43EU

ISNAD

Divlekci, Celalettin. “TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER”. EKEV Akademi Dergisi. 58 (01 Mart 2014): 1-20. https://izlik.org/JA57FY43EU.

JAMA

1.Divlekci C. TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER. EKEV Akademi Dergisi. 2014;:1–20.

MLA

Divlekci, Celalettin. “TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER”. EKEV Akademi Dergisi, sy 58, Mart 2014, ss. 1-20, https://izlik.org/JA57FY43EU.

Vancouver

1.Celalettin Divlekci. TEFSİRDE YORUM FARKLILIĞINA YOL AÇAN SEBEPLER. EKEV Akademi Dergisi [Internet]. 01 Mart 2014;(58):1-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57FY43EU