ARAPÇA DİL YAPISI AÇISINDAN ÜRETİCİ DÖNÜŞÜMSEL DİLBİLGİSİ
Öz
Makalede, dil edinimi açısından önemli açılımlar sağlayan üretimci dönüşümsel dil bilgisinin temel kavramları açıklanır. Noam Chomsky tarafından geliştirilen teoriye göre
her cümlenin derin ve yüzey yapı olmak üzere iki yönü vardır. Cümlenin derin yapıdan yüzeysel yapıya dönüşmesini sağlayan dönüşüm unsurlarıyla, insanlar arasında iletişim
ve tanışma aracı olan her, dil sınırlı derin yapılarından çok sayıda yüzeysel yapı üretilir. Dillerin üretken yapıları üzerinde duran Chomksy, bunu sistematize eder. Basit cümle düzeyinde dillerin yakınlığını savunan Chomsky’nin görüşleri kısa sürede Doğu ve Batı’da yayılma imkânı bulur. Araştırmada, tertib, hazif, ziyade, derin yapı, yüzeysel yapı gibi
teorinin üzerinde durduğu dilin cümle yapısıyla ilgili konular Arapça açısından örnek cümlelerle açıklanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ‘Abd Muhammed, en-Nass ve’l-Hitâb ve’l-İttisâl, el-Akademiyyetu’l-Hadîse li’l-Kitâbi’l- Câmi‘iyyi, Kahire, 2014
- Abdullatif, Muhammed Hamase, en-Nahvu ve’d-Delâle Medhal li Dirâseti’l-Ma‘nâ en- Nahvî ed-Delâlî, Dâru’ş-Şurûk Beyrut, 1968.
- Ahfeş, Saîd b. Mes‘ade, Meâni’l-Kur’ân (thk. A. Muhammed Emîru’l-Verd), ‘Âlemu’l- Kutub, Kahire, 1985.
- Amâyira, Halil Ahmed, fi’n-Nahvi ve Terâkîbihâ Menhec ve Tatbîk, ‘Alemu’l-Ma‘rife li’n-Neşr ve’t-Tevzi‘, Cidde, 1984.
- Amîyira Halil Ahmed, el-Mesafe beyne’n-Tanzîri’n-Nahvî ve’t-Tatbîki’l-Lugavî, Dâru Vâil li’n-Neşr ve’t-Tevzi‘, Amman, 2004.
- Aziz, Gülizar, el-Karine fil’l-Lugati’l-‘Arabiyye, Dâru Dicle, Amman, 2009.
- Baykent, Ufuk Özen, Chomsky’nin Bilişsel Dil Yaklaşımının Yabancı Dil Eğitiminde Uygulanabilirliğine İlişkin Bir Soruşturma (Basılmamış Doktora Tezi), Bursa, 2015.
- Bedevi, Tabâne, min Belâgati’l-Kur’ân, Nahdatu Mısr li’t-Tıba‘a ve’n-Neşr ve’t-Tevzi‘, Kahire, 2005.
- Behensâvî,Hüsam,Ehemmiyetu’r-Rabt beyne’t-Tefkîri’l-Lugavî ‘inde’l-‘Arab ve Nazarâtu’l- Bahsi’l-Lugavî’l-Hadîs, Mektebetu’s-Sekâti’d-Dîniyye, Kahire, 1984.
- Buhayrî, Sa‘îd Huseyn, ‘İlmu Lugati’n-Nas el-Mefâhîm ve’l-İtticâhât, Mektebetu Lubnan Nâşirûn, Beyrut, 1997.