TÜRKİYE’DE GIDA ENFLASYONUNUN BELİRLEYİCİLERİ: SVAR MODELİNDEN KANITLAR
Öz
Türkiye ekonomisinde gıda fiyatları son yıllarda tüketici fiyat endeksine göre daha
hızlı bir şekilde artmaktadır. Bu nedenle gıda enflasyonu Türkiye ekonomisinde yükselen bir sorun
olarak ortaya çıkmaktadır. Gıda enflasyonunun sosyal ve ekonomik etkileri
de dikkate alındığında gıda enflasyonuna yol açan makroekonomik faktörlerin ortaya
konulması büyük önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde
gıda enflasyonuna yol açan makroekonomik faktörlerin ortaya konulmasıdır. Bu
amaç doğrultusunda, dünya gıda fiyat endeksi, döviz kuru, sanayi üretim endeksi ve gıda
ürünleri ihracatının yurtiçi gıda fiyat endeksi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmada
ampirik analiz yöntemi olarak SVAR modeli tercih edilmiştir. Analiz 2008:8-2020:8 dönemini
kapsamakta ve analizde aylık veri seti kullanılmaktadır. Ampirik analiz sonuçları,
dünya gıda fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi ve gıda ürünleri ihracatının gıda fiyatları
üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkisi olmadığını ortaya koymaktadır. Gıda fiyat
endeksinin modele dâhil edilen değişkenlerden yalnızca döviz kuruna tepkisinin istatistiki
olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak gıda fiyatlarında istikrarın sağlana-
bilmesi için gıda fiyatları ile döviz kuru arasındaki ilişkiyi yapısal olarak zayıflatacak önlemlerin
alınması ve döviz kuru politikasının etkin bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Türkiye, Enflasyon, Fiyat İstikrarı, Gıda Fiyatları, Yapısal VAR.
Kaynakça
- Abdullah, M. ve Kalim, R. (2012). Empirical analysis food price inflation in Pakistan. World Applied Sciences Journal, 16(7), 933-939.
- Alderman, H. (2005). Linkages between poverty reduction strategies and child nutrition: an asian perspective. Economic and Political Weekly, 40(46), 4837-4842.
- Awan, A. G. ve Imran, M. (2015). Factors Affecting food price ınflation in Pakistan. ABC Journal of Advanced Research, 4, 74-88.
- Baek, J. ve Koo, W.W. (2009). analyzing factors affecting U.S. food price inflation. Agribusiness & Applied Economics, 653, 1-18.
- Barbaros, M., Kalaycı, S. ve Bakır, D. (2019). Türkiye’de gıda ihracatı, gıda fiyatları ve enflasyon arasındaki nedenselliğin analizi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(18), 537-548.
- Başkaya, Y. S., Gürgür, T. ve Öğünç, F. (2008). İşlenmiş gıda fiyatlarını belirleyen faktörler. TCMB Çalışma Tebliği, 08(09), 1-49.
- Bayramoğlu, A. T. ve Yurtkur, A. K. (2015). Türkiye’de gıda ve tarımsal ürün fiyatlarını uluslararası belirleyicileri. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 63-73.
- Bernanke, B. S. (1986). Alternative explanations of the money–ıncome correlation. Carnegie Rochester Conference Series on Public Policy, Issue 25, 49–99.
- Cengiz, V. ve İlhan, E. (2016). 2008 dünya gıda krizi ve Türkiye’de etkisi. Ziraat Mühendisliği, 363,12-16.
- Çıplak, U. ve Yücel, M. E. (2004). İthalatta koruma önlemleri ile tarım ve gıda fiyatları. TCMB Çalışma Tebliği, 04(01), 1-24.