ÜNİTER DEVLET BİÇİMİNİN KRONİK DEĞİŞİMİ VE TANIMDA ZORLUKLAR: ANAYASA HUKUKU ÇERÇEVESİNDE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
Öz
Günümüzde, bir ülkenin yönetim yapısının üniter devlet biçimi olarak tespiti bağlamında, birçok ülkenin anayasasında “devletin tekliği”, “ülkenin bölünmezliği” ya da 1982 Türk Anayasasında yer aldığı üzere “devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü” gibi ilkeler yer almaktadır. Fakat anayasalar her ne kadar devletin tekliği ve bölünmezliği ilkesini onaylasa da; çeşitli olguların devlet yönetiminde varlığından dolayı devlet yapısındaki sürekli bir değişimden ve aynı zamanda devlet biçimlerinin “üniter” olarak tanımlanmasının sanıldığı kadar kolay olmadığından bahsetmek mümkündür. Bu noktadaki temel sorun, ülkelerin anayasalarının kabul ettiği ilkeler ile yönetim teşkilatlanması bağlamında çelişkili bazı durumların söz konusu olmasıdır. Özetle, anayasalar ile teşkilat modeli arasında bir tutarsızlığın varlığına dikkat edilmelidir. Esasen, yapılacak detaylı bir hukuki analiz neticesinde, bazı devletlerin anayasalarının kendi hükümleri arasında da bir çelişkinin varlığı gözlemlenebilir. Hem anayasal düzlemdeki karmaşa hem de üniter devlete örnek çeşitli devlet modellerinin idari teşkilatlanma noktasında incelenmesi neticesinde, “üniter devlet” olarak kısaca adlandırılan ve öğretide kendisine ilişkin çok basit tanımlar verilen bu modelin tanımlanmasının aslında bir hayli zor olduğu anlaşılacaktır. Çeşitli modeller örnek alınarak yapılacak bu karşılaştırmalı anayasa hukuku incelemesinde, ortaya daha farklı sonuçlar da çıkacak ve üniter devlet yapısından başka modellere sapma eğilimine rastlanılacaktır. Çalışmanın neticesinde, bahsedilen bu olgularla birlikte, üniter devlet yapısındaki kronik bir değişimin varlığı daha iyi kavranacaktır.
Anahtar Kelimeler
Üniter Devlet, Anayasa, Yerinden Yönetim, Egemenlik, Bölgeselleşme.
Kaynakça
- Clergerie, J. L. (1997). L’Union Européenne et Les Régions. Petites affiches, 8, 4-9.
- D’arcy, F. ve Baena Del Alcazar, M. (1986). Décentralisation en France et en Espagne. Paris: Économica.
- Daups, T. (2002). Le compromis constitutionnel entre la langue de la République et les langues régionales ou les limites et les potentialités de l'unicité. Petites affiches, 146, 18-23.
- Eren, A. (2020). Anayasa Hukuku Dersleri. (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Eryılmaz, B. (1997). Yerel yönetimlerin yeniden yapılanması. İstanbul: Birleşik Yayıncılık.
- Favoreu, L., Gaïa, P., Ghevontian, R., Mestre, J. L., Pfersmann, O., Roux, A. ve Scoffoni, G. (2009). Droit constitutionnel. Paris: Dalloz.
- Fougerouse, J. (2008). L'État régional: Une nouvelle forme d'État ? J. Fougerouse (Ed.), L'État régional, une nouvelle forme d'État ? Bruxelles: Bruylant, s. 1-47’deki makale.
- Gohin, O. (2002). Le projet de loi constitutionnelle relatif à la décentralisation. Petites affiches, 223, 5-13
- Gohin, O. (2006). Les lois du pays: Contribution au désordre normatif français. RDP, 1, 85-112.
- Gohin, O. (2007). Les formes de l'État français depuis 1958. Politeia, 12, 215-231.