RÛM SURESİ BAĞLAMINDA VII. YÜZYIL DOĞU ROMA-İRAN SAVAŞLARININ İNCELENMESİ
Öz
Rûm suresi adını ikinci ayetinde geçen “Rûm” kelimesinden almaktadır. Çalışmamızın konusunu teşkil eden ayetler, Rumlar ile İranlılar arasındaki yüzyıllar boyunca süren savaşların son dönemiyle alakalıdır. İlgili ayetlerde Rumların İranlılar karşısında yenilgiye uğradıkları fakat yakın bir zaman sonra bu durumun tersine dönerek galibiyet elde edecekleri beyan edilmektedir. Gayba dair verilen bu haber tarihte aynen gerçekleşmiştir. Çalışmamızda ilgili ayetler; Kur’an’ın Allah’tan gönderilmiş olduğunun delili ve Hz. Muhammed’in peygamberliğinin açık ispatlarından olması yönüyle ele alınmış ve müfessirlerin konuyla ilgili görüşleri aktarılmıştır. Bu savaşların farklı coğrafyalarda yaşanıyor olmasına rağmen Müslümanların ve müşriklerin gündemini meşgul etmesi ise kayda değer bulunmuştur. Onlar dönemin iki büyük gücü olan Rum ve İran imparatorlukları arasındaki savaşları ilgiyle takip etmekle kalmayarak taraftarlıklarını da açıkça belli etmişlerdir. Çalışmamızda savaşın tarihsel seyri incelenerek Müslümanların ve müşriklerin bu savaşta taraftar oluşlarındaki temel sebepler tespit edilmeye çalışılmıştır. Rum suresi örnekliğinde inanç faktörünün toplumların birbirlerini desteklemesindeki etkisi tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ateş, Süleyman, Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsîri, İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1991.
- Avcı, Casim, “Rûm” TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: TDV, 2008.
- _____, İslam-Bizans İlişkileri (610-847), Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2015.
- Beydâvî, Kâdî Nâsırüddîn Ebû Saîd Abdullāh b. Ömer b. Muhammed el-Şîrâzî (ö.685/1286), Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t Te’vîl, Thk. Muhammed Ali es-Sâbûnî, Dımaşk: Dâru’r-Raşîd, 1421/2000.
- Bilmen, Ömer Nasûhî, Kur’an’ı Kerim’in Türkçe Meâli Âlisi ve Tefsiri, İstanbul: Bilmen, 1965.
- Bursevî, İsmail Hakkı, Rûhu’l-Beyân Tefsîri, İstanbul: Damla,1995.
- Demirkent, Işın, “Bizans”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV, 1992.
- _____, “Herakleios”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV, 1998.
- Derveze, M. İzzet. et-Tefsîr’ul-Hadîs. Çev. Muharrem Önder. İstanbul: Ekin, 1997.
- Ebu’s-suûd Efendi. İrşâdü’l-akli’s-selîm. Çev. Ali Akın. İstanbul: Boğaziçi, 2007.