ALMANYA’DA TOPLUM BİLİMLERİ (GESELLSCHAFTSWISSENSCHAFTEN) DERSİNDE ÇOCUK HAKLARI EĞİTİMİ
Öz
Çocukların doğrudan kendilerini ilgilendiren çocuk haklarına dair farkındalık kazanmaları gerekmektedir. Çocuklarda hak farkındalığının sağlanmasında ilk adım, çocuk hakları eğitimidir. Böylece “çocuk hakları kültürü” oluşturmasına yönelik bütünsel bir yaklaşım geliştirilebilir. Toplum bilimleri (Gesellschaftswissenschaften) dersi Almanya’da çocuk hakları eğitiminin verildiği derslerdendir. Toplu öğretim dersi olan toplum bilimleri, ülkemizdeki sosyal bilgiler dersine benzer yaklaşımla oluşturulmuştur ve Almanya’nın Berlin eyaletinde ilköğretimde (Grundschule) blok sınıflar olan 5/6. sınıflarda okutulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, toplum bilimleri dersinde çocuk hakları eğitimine dair temel yaklaşımın özelliklerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Berlin’de toplum bilimleri dersinde okutulan Projekt G ismini taşıyan ders kitabı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı durum çalışmasına uygun olarak doküman incelemesidir. Verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, toplum bilimleri ders kitabının Çocuk dünyaları- mükemmel dünyalar? konu alanında çocuk hakları eğitimi, tarihsel ve tematik bağlamlarda ele alınmış, eğitim hakkı temel kategoriyi oluşturmuş ve gerek sunuş yoluyla, kaynaklar aracılığıyla, örnek olay aracılığıyla sunulan metinleriyle, gerekse çeşitli ve öğrencilerin fikir inşa etmelerinde yardımcı olacak görselleriyle yapılandırmacı öğrenme yaklaşıma uygun şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca çocuk haklarının ilkesel olarak öğretiminin yanı sıra hak ihlallerine dikkat çekilmiş ve bu bağlamda dezavantajlı çocuklar temelinde bir çerçeve çizilmiştir
Anahtar Kelimeler
Çocuk Hakları Eğitimi, Çocuk Hakları, Toplum Bilimleri, Gesellschaftswissenschaften, Sosyal Bilgiler, Ders Kitabı.
Kaynakça
- Aktepe, E. ve Atay, İ. M. (2017). Çocuk evlilikleri ve psikososyal sonuçları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(4), 410-420.
- Akturan, U. (2008). Doküman incelemesi. T. Baş ve U. Akturan (Editörler). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, s.117-126’daki bölüm.
- Akyüz, E. (2001). Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin temel ilkeleri ışığında çocuğun eğitim hakkı. Milli Eğitim Dergisi, 151, 3-24.
- Akyüz, E. (2018). Çocuk hukuku. Çocukların hakları ve korunması. Ankara: Pegem Akademi.
- Avşar- Kurnaz, Ş. (2007). Çocuk yoksulluğu. Aile ve Toplum, 9(3), 47-55.
- Balbağ, N. L., Gürdoğan-Bayır, Ö. ve Ersoy, A. F. (2017). İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Dersini Öğretmenler ve Öğrenciler Nasıl Algılıyor?. Sakarya University Journal of Education, 7(1), 223-241.
- Darlington, B. O. ve Scott, A. H. (2002). Qualitative research in practice. Stories from the field. Crows Nest: Allen & Unwin.
- Diarra, E., Glowczewski, R., Klinge, H., Melster, M., Neumann, H.-M., Pauli, L., Pinter, G. ve Werner, S. (2017). Projekt G. Gesellschaftswissenschaften 5/6. Stuttgart: Ernst Klett Verlag.
- Doğan, Y., Torun, F. ve Akgün, H. (2014). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 503-516.
- Dinç, E. (2012). Tarih öğretiminde yazılı kaynakların kullanımı. İ. H. Demircioğlu ve İ. Turan (Editörler), Tarih öğretiminde öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı. Ankara: Pegem Akademi, s.75-116’daki bölüm.