OSMANLI HUKÛK-I ÂİLE KARARNÂMESİ (1917) VE SADREDDİN EFENDİ’NİN ELEŞTİRİLERİ
Öz
Osmanlı-İslam aile hukukunun ilk kanunlaştırılmış metni 1917 tarihli Hukûk-ı Âile
Kararnâmesi (HAK)'dir. Müslümanların aile hukuklarının yanında, Yahudi ve Hıristiyan
aile ahkâmını da ihtiva etmektedir. Kısa bir süre yürürlükte kalmasına rağmen birçok
devletin aile hukukunun kanunlaştırılmasına öncülük etmiştir. Aynı zamanda getirdiği
düzenlemeler, başta gayrimüslim cemaatler olmak üzere ulemanın bir kısmı özellikle de
Sadreddin Efendi tarafından özellikle de fıkhî yönden büyük eleştiriye maruz kalmıştır.
Bu çalışmada 1917 tarihli Hukûk-ı Âile Kararnâmesi (HAK)’nin tanıtımıyla Sadreddin
Efendi’nin kararnâmeye yönelttiği tenkitlerin de ele alınması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Hukûk-ı Âile Kararnamesi, Osmanlı Hukuku, İslam Hukuku, Sadreddin Efendi
Kaynakça
- Alhalalsheh, İ. (2009). Ürdün Ahvâl-i Şahsiyye Kanununun Osmanlı Hukûk-ı Âile Kararnâmesi ile mukayesesi. Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Aydın, M. Â. (1985). İslâm-Osmanlı âile hukuku. İstanbul: MÜİF Yayınları. Aydın, M. Â. (1998). Hukûk-ı Âile Kararnâmesi. DİA. XVIII, 314-318. Berkes, N. (1973). Türkiye’de çağdaşlaşma. Ankara.
- Bozkurt, G. (1996). Batı hukukunun Türkiye’de benimsenmesi, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
- Cin, H. (1974). İslam ve Osmanlı hukukunda evlenme ve boşanma, Ankara: AÜ Yayınevi Çeker, O. (1999). Osmanlı Hukûk-ı Âile Kararnâmesi, Konya: Mehir Vakfı Yayınları.
- Düstûr: Tertîb-i Sânî. (1928). İstanbul: Evkaf Matbaası, IX, 762-782.
- Günay, H. M. (2001). Bulgaristan Başmüftülüğü’nce hazırlanan 1924 tarihli Münâkehât ve Müfârekât Tâlimnâmesi ve Bulgar Şer’iye mahkemelerinde uygulanışı. SÜİF Dergisi. 3, 163-196.
- Günya, H. M. (1999). Hukûk-ı Âile Kararnâmesi: Giriş ve Tarihçesi. Mehir. 3, 19-21.
- Kahraman, A. (2001). Mansûrizâde Said’in klasik fıkıhçılara yönelttiği bazı eleştiriler. CÜİF Dergisi. V, (1), 223-262.
- Kahraman, A. (2010). Dârülfünûn hocalarından Mansûrizâde Mehmed Said ve klasik fıkhın sınırlarını zorlayan bazı görüşleri. Dârülfünun İlahiyat Sempozyumu 18-19 Kasım 2009 Tebliğleri. 405 -414.
- Kayabaş, E. (2009). Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Dönemi itibarıyla aile hukukunun gelişimi: Hukuk-ı Aile Kararnamesi. İstanbul: Filiz Kitabevi.