TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ YAZMA ETKİNLİKLERİNİN SÜREÇ ODAKLI YAKLAŞIM AÇISINDAN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışmanın amacı Türkçe ders kitaplarında yer alan yazma etkinliklerini süreç odaklı yazma yaklaşımı açısından incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan çalışma materyalinin belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Bu doğrultuda altı Türkçe ders kitabı ve 198 yazma etkinliği çalışmanın materyalini oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda genel olarak bakıldığında incelenen ders kitaplarındaki etkinliklerin büyük bir bölümünde (% 41,92) yazma sürecinin hazırlık aşamasına yer verilmediği bulunmuştur. Hazırlık aşamasına yer verilen etkinliklerde daha çok örnek metinden hareketle fikir üretimi, metnin diğer bölümlerinden hareketle fikir üretimi, görselden hareketle fikir üretimi, örnek metin inceleme ve araştırma yapma çalışmalarına yer verildiği görülmüştür. Konu belirleme, ana fikir belirleme, grafik düzenleyicinden faydalanma, soru-cevap, sınıf içi tartışma, beyin fırtınası, kavram haritası/kelime ağı çalışmalarından çok sınırlı ölçüde yararlanıldığı görülmüştür. Bunun yanı sıra etkinliklerin çok büyük bir oranında taslak oluşturma (% 89,90), taslağı gözden geçirme (% 99,5) tashih/ düzeltme (% 83,84), paylaşım (% 79,80) aşamalarına yer verilmediği belirlenmiştir. Yazma sürecinde en çok önem verilen aşamaların hazırlık ve paylaşım, en az yer verilen aşamaların taslağı gözden geçirme ve taslak oluşturma olduğu ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda etkinliklerin çoğunda yazmanın tek seferde uygulanan bir eylem olarak yer aldığı ve daha çok ürün odaklı bir yazma yaklaşımının benimsendiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Yazma Öğretimi, Süreç Odaklı Yazma, Ders Kitabı, Etkinlik, Hazırlık.
Kaynakça
- Akyol, H. (2016). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
- Anılan, H. ve Gültekin, M. (2006). Yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesinde kelime ağı oluşturma yönteminin etkililiği. Eskişehir Osmangazi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 1-23.
- Başar, T. ve Yavaşlı, M. (2020). Yazarlık ve yazma becerileri dersi öğretim programının öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 270-291.
- Batur, Z. ve Ceylan, S. (2019). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 6 ders kitabı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Can, B. (2016). Öz düzenlemeli strateji geliştirmeye dayalı öğretim modelinin hikâye yazma becerilerini geliştirmeye etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Ceyhan, E. ve Yiğit, B. (2005). Konu alanı ders kitabı incelemesi. Ankara: Anı Yayıncılık.
- Coşkun, E., Balcı, A., ve Özçakmak, H. (2013). Trends in writing education: An analysis of postgraduate theses written in Turkey. Procedia Social and Behavioral Sciences, 93, 1526-1530.
- Çapraz Baran, Ş. ve Diren, E. (2019). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 5. sınıf ders kitabı. Ankara: Anıttepe Yayıncılık.
- Çevik, A. ve Güneş, F. (2017). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(2), 272-286.
- Demir Atalay, T. (2015). Yazma becerisi açısından örnek bir kitap incelemesi. AÜ Türki- yat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED], 54, 727-777.