SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ SOSYO-BİLİMSEL BİR KONUDA AKIL YÜRÜTME TARZLARININ VE ARGÜMAN SEVİYELERİNİN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının sosyo-bilimsel bir konu üzerinde yürüttükleri yazılı argümanların, Toulmin’in argümantasyon modeli doğrultusunda argümantasyon seviyeleri, karar verme modları ve akıl yürütme tarzları açısından incelenmesidir. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum incelemesi deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 yılının bahar döneminde bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesi, Sınıf Öğretmenliği bölümü 3. sınıfta öğrenim gören 56 sınıf öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Öğretmen adaylarının oluşturdukları argümanların belirlenmesi amacı ile yürütülen bu araştırmada, veriler nitel bir veri toplama aracı ile yazılı olarak toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak, “Gölü Nasıl Kurtaralım?” adlı bir senaryo metni tasarlanmıştır. Bu senaryo metni, günlük hayatta karşılaşabileceğimiz gerçek yaşam problemlerine dayanarak hazırlanmıştır. Senaryo metninin ardından öğretmen adaylarına 4 tane açık uçlu soru yönlendirilmiştir. Birinci soru ile öğretmen adaylarının karar verme modları, ikinci soru ile, öğretmen adaylarının fikirlerini savunmaları için kullanacakları destekleyiciler, üçüncü soru ile, öğretmen adaylarının oluşturdukları argümanlara karşı fikirde olan tarafın ne tür karşıt pozisyon oluşturacakları, dördüncü soru ile ise öğretmen adaylarının karşıt argümanları nasıl çürütecekleri belirlenmek istenmiştir. Öğretmen adaylarının oluşturdukları yazılı argümanlar, karar verme modlarına göre; “sezgiye dayalı ve kanıta dayalı” olmak üzere iki kısımda incelenmiştir. Öğretmen adaylarının oluşturdukları yazılı argümanlar, akıl yürütme tarzlarına göre; “sosyal odaklı, ekonomik odaklı, ekolojik odaklı ve bilim ve teknoloji odaklı” olmak üzere dört kategoride incelenmiştir. Öğretmen adaylarının oluşturdukları argümanların analizi için, Erduran ve diğerleri (2004) tarafından Toulmin’in argümantasyon modeli doğrultusunda geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları, öğretmen adaylarının karşılaştıkları bir problem durumunda karar verirken, çoğunlukla sezgilerine dayalı olarak hareket ettiklerini göstermektedir. Öğretmen adaylarının, çevresel bir problem hakkında argüman oluştururken, ağırlıklı olarak ekolojik odaklı akıl yürütme tarzını kullandıkları belirlenmiştir. Sosyal, ekonomik ve teknolojik akıl yürütme tarzlarını kullanan öğretmen adaylarının sayısının az olması, öğretmen adaylarının problemlere çoklu bakış açısıyla yaklaşmadıklarının göstergesidir. Ayrıca öğretmen adaylarının argümantasyon seviyeleri incelendiğinde, en fazla Düzey 2 seviyesinde argüman oluşturdukları görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Toulmin Argümantasyon Modeli, Karar Verme Modu, Akıl Yürütme Tarzı, Çevresel Problem, Sınıf Öğretmeni Adayları, Sosyo-Bilimsel Konu.
Kaynakça
- Albe, V. (2008). When scientific knowledge, daily life experience, epistemological and social considerations intersect: Students’ argumentation in group discussion on a socio-scientific issue. Research in ScienceEducation, 38, 67-90.
- Atasoy, Ş. (2018). Öğretmen adaylarının yaşam alanlarına göre yerel sosyobilimsel konularla ilgili informal muhakemeleri. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 6(1), 60-72.
- Berland, L. K. and Reisier, B. J. (2009). Making sense of argumentation and explanation. Science Education, 93(1), 26-55.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri, (2. Baskı), Pegem Yayınları, Ankara.
- Çavuş, R. (2013). Farklı epistemolojik inanışlara sahip 8. Sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konulara bakış açıları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya: Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Çınar, D. (2013). Argümantasyon temelli fen öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinin öğrenme ürünlerine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Çorbacı, N. (2017). 7. sınıf Fen ve Teknoloji dersi öğrencilerinin duyu organları konusunda argüman oluşturabilme becerileri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
- Dadlı, G. (2017). Otantik probleme dayalı öğrenme etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinde yansıtıcı düşünme becerisi, akademik başarı, çevre tutum ve farkındalıkları üzerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş:. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Dawson, V.and Venville, G. J. (2009). High-school students’ informal reasoning and argumentation about biotechnology: An indicator of scientific literacy. International Journal of Science Education, 31(11), 1421-1445.
- Demircioğlu, T. veUçar, S. (2014). Akkuyu nükleer santrali konusunda üretilen yazılı argümanların incelenmesi. Elementary Education Online, 13(4), 1373-1386.