YESEVÎLİK’TE TOPLU ZİKİRLERE KADINLARIN İŞTİRAKİ İDDİALARI ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER
Öz
Bu makalede, Yesevîyye Tarikatı’nın zikir usulü olan “zikr-i erre” uygulamalarına kadın ve erkeklerin birlikte iştirak ettiklerine dair ileri sürülen bazı suçlamalara ve “zikr-i erre”nin paganist bir kalıntı olduğu iddiasına yer verilmiş, Ahmed-i Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet’i ve diğer kaynaklardan hareketle söz konusu iddialar değerlendirilmiştir. Orta Asya’da Türklerin İslâm’ı anlayıp yaşayabilmesinde etkin bir role sahip olan Yesevîyye’nin manevi eğitim yöntemlerinden “zikr-i erre” hakkındaki bu iddiaların değerlendirilmesi Yesevîlik araştırmalarının, tarihi gerçekliğe yaklaştırılmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed-i Yesevî. Dîvân-ı Hikmet. Ed. Mustafa Tatcı. Ankara: Hoca Ahmet Yesevi Ulusla- rarası Türk-Kazak Üniversitesi, 2016.
- ______. Dîvân-ı Hikmet. Haz. Hayati Bice, Ankara: TDV, 2018.
- ______. Mirâtu’l-kulûb, Haz. Necdet Tosun, Yesevîliğin İlk Dönemine Ait Bir Risâle: Mirâtu’l-kulûb, İLAM Araştırma Dergisi, II/2, Temmuz-Aralık 1997, s. 41-86.
- ______. Fakrnâme. Haz. Kemal Eraslan. Yesevî’nin Fakrnâmesi. Ankara: Hoca Ahmed Yesevî Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi, 2016.
- Bayat, Fuzuli. Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı. İstanbul: Ötüken, 2006.
- Eliade Mircea. Şamanizm, Çev. İsmet Birkan, Ankara: İmge, 1999.
- Gömeç, Saadettin Yağmur. Şamanizm ve Eski Türk Dini, Ankara: Berikan, 2016.
- Gündoğdu, Cengiz. “Türkistan’dan Anadolu’ya Taşınan Hikmet Süreği: Yolcu, Yol ve Yurt Hikâyesi”. Dîvânı-ı Hikmet Sohbetleri, Ed. Zülfikar Güngör, Ankara: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak, 2018, s. 225-241.
- _______Hacı Bektâş-ı Velî, Öğretisi ve Takipçileri Hakkında Metodik Yeni Bir Yaklaşım, Ankara: Aktif Yayınevi, 2007.
- Hazînî, Ahmed b. Mahmud Cevâhirü’l-Ebrâr min Emvâc-ı Bihâr, Haz. Cihan Okuyucu- Mücahit Kaçar. İstanbul: Büyüyen Ay, 2014.