LEHCETÜ’L-LÜGAT’TE TIBBİ İSİMLER III (P-Z)
Öz
Lehcetü'l-Lügat şeyhülislam, musikişinas, besteci, müzik tarihçisi, âlim bir yazar ve şairdir. Müderrislik ve kadılıktan başlayarak, murahhaslık ve şeyhülislamlığa kadar çeşitli devlet görevlerinde bulunan Ebu İshakzade Esad Mehmed Efendi'nin önemli eserlerinden biridir. Eserde 3703 madde başı kelime mevcuttur. Bazı maddeler birkaç satırla anlatılırken bazıları sayfalarla devam etmektedir. Lehcetü'l-Lügat Türkçeden Arapça, Farsçaya hatta Türkçeden Türkçeye bir lügat özelliği de gösterir. Esad Efendinin bu bilinçli Türkçülük ve Türkçeciliği ona dil bilimi alanında da mümtaz bir yer ayırır. Çalışmada Lehcetü'l-Lügat'te tıp ilmine ait kelimeler olduğu gibi alınmış, madde başlığının ardından günümüzdeki tıbbi izahı ve maddenin Latince adı verilmiştir. Bunu takiben Lehcetü'l-Lügat'teki madde içeriği, maddenin günümüzde bilinen faydaları ve maddeye dair bir resim de maddeye dâhil edilmiştir. Çalışmada içerikte yer alan yalnızca tıbbi yararlar madde içinde bırakılmıştır. Alternatif tıbbın gündemde olduğu bir dönemde geçmişte yapılan tecrübeler doğrultusunda eserde yer alan bitki, hayvan, taş veya maddenin tıbbi yararlarının konuyla ilgilenenler açısından önem arz edeceği, dil çalışması yapanların, biyoloji, zooloji, kimyayla ilgilenenlerin de eserden faydalanacağı şüphesizdir.
Anahtar Kelimeler
Lehcetü, Esad Mehmed Efendi, Tıp, Şifalı Bitkiler, Alternatif Tıp.
Kaynakça
- Ahterî Mustafa Muslihuddin el-Karahisari, (2017).
- Ahterî-i kebir, (Haz. Kırkkılıç, H. Ahmet, Sancak, Y.), (Gözden geçirilmiş 2. Baskı), Ankara: TDK Yayınları.
- Aksoy, H., (1979). Esad Mehmed Efendi, (Ebu İshakzâde), Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, (C 3, s. 86-87) içinde, İstanbul: Dergâh Yayınları.
- Amîd, H. (1363), Ferheng-i Âmid, Tahran: Çâp-hâne-i Sipihr.
- Asım, A. (1305), Tercemetü'l- kâmus (Okyanus) 4. Cilt, İstanbul: Matba'a-i Bahriyye.
- Beyreli, L.,(1988). Lehcetü'l-lugat, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Devellioğlu, F. (1978). Osmanlica Türkçe ansiklopedik lûgat, (3. Baskı), Ankara: Doğuş Ltd. Şti. Matbaası.
- Dilçin, C., (1983). Yeni tarama sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Doğan, M. N., (1987). Şeyhülislâm İshak Efendi, hayati, eserleri ve Divanı'nın edisyon kritiği, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İÜ Edebiyat Fakültesi, İstanbul.
- Doğan, M. N., (1993), Lehcetü'l-luga ve Atrabü'l- âsâr Müellifi Şeyhülislam Esad Efendi, hayati, eserleri ve Divanı'nın tenkidli metni, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İÜ Edebiyat Fakültesi, İstanbul.