CARAVAGGIO’NUN ‘JUDITH HOLOFERNES’İN KAFASINI KESERKEN’ TABLOSUNUN İKONOGRAFİK ve İKONOLOJİK ELEŞTİRİ YÖNTEMİYLE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Öz
Bu araştırmada İtalyan ressam Michelangelo Merisi da Caravaggio’nun “Judith, Holofenernes’in Kafasını Keserken” isimli tablosu Erwin Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile analiz edilmiştir. Eserin ana konusu Yahudilerin Asurlular tarafından istila edilmesinden sonra Yahudi bir kadın olan Judith’in Asurlular’a karşı cesaretini göstermektir. Eserde Judith, halkını Asurlulardan kurtarmak için, Asur generali Holofernes’i baştan çıkarıp, sarhoş ettikten sonra onun kafasını keserken tasvir edilmiştir. Eser, İtalyan Barok Dönemi’nde Caravaggio tarafından 1598-1599 yıllarında yapılmış olup ebatları 145x195 cm’dir ve şu anda Roma Ulusal Antik Sanat Galerisi - Barberini Sarayı’nda sergilenmektedir. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden betimsel tarama modeli kullanılmış, veriler yazılı ve görsel malzeme taraması yapılarak toplanmış, Panofsky’nin “İkonografik ve İkonolojik Sanat Eleştirisi” yöntemi ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu yönteme göre eser; saf biçim ve nesnelerin saptandığı doğal anlam (olgusal, ifadesel anlam), sanatsal motif ve kompozisyonların tema ve kavramlarla birleştirildiği anlaşmalı/uzlaşmalı (ikincil anlam) ve son olarak ikincil anlam ve motiflerden içeriğe doğrudan geçişin yer aldığı içsel anlam (içerik) olmak üzere üç bölümde analiz edilmiştir. Eserin doğal anlam bölümünde mekân-figür-nesne tasvirleri incelenmiş, anlaşmalı anlam bölümünde esere konu olan hikâye ve bu hikâyenin ele alınışı yorumlanmış ve son olarak eserin içsel anlamı ile aynı dönemlerde aynı konuyu ele alan Artemisia Gentileschi, Peter Paul Rubens, Valentine de Boulogne ve Adam Elsheimer’in eserleri ile karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Judith'in Holofernes'in kafasını kesme hikâyesi sosyolojik açıdan bir toplumda kadın algısını değerlendirmek için önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Birçok hikâye, erkeklerin milletleri için kahramanlıklarını anlatırken milleti için kahramanlık gösteren bir kadının hikâyesini resme konu etmek dönemin kalıplaşmış katı geleneğinden kurtulmak isteyen sanatçılara yeni imkânlar sunmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyürek, E. (1995). Erwin Panofsky ve “ikonografi ve ikonoloji üzerine”- Bilime adanmış bir yaşam. Afa.
- Artut, K. (2004). Sanat eğitimi kuramları ve yöntemleri. Anı.
- Balcı, A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma, yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem A.
- Berg, K. (2009) Caravaggio and a neuroarthistory of engagement [Unpublished doctoral dissertation]. University of East Anglia.
- Bozkurt, N. (2004). Sanat ve estetik kuramları. Asa.
- Brown, B. L. (2001). The genius of Rome 1592-1623. Royal Academy of Arts. https://www.gettydocents.org/wp-content/uploads/Beverly-Louise-Brown-Birth-of-the-Baroque.pdf adresinden 25.12.2023 tarihinde erişilmiştir.
- Colom, M. B. (2021). Visions de la Judit D'Artemisia Gentileschi a Judit i Holofernes: Protofeminisme, catarsi o producte del seu temps? Estudis d'Humanitats - Especialitat d'Arts, Treball Final de Grau, Universitat Oberta de Catalunya.
- Cömert, B. (2008). Mitoloji ve ikonografi. De Ki.
- Delis, T. M. (2016). “The lord struck him down by the hand of a female!” Baroque artists depicting Judith in the renaissance. Journal of Mason Graduate Research 3(3), 143-163. https://doi.org/10.13021/G8jmgr.v3i3.566
- Düz, N. (2021). Erwin Panofsky’nin ikonografik ve ikonolojik eleştiri yöntemine göre Hugo Van Der Goes’un “İlk Günah” adlı eserinin “karşılaştırmalı” analizi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(123), 60-71. https://dx.doi.org/10.29228/ASOS.54190