TR
EN
DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI
Öz
Dünya’da tarım ürünlerinin üretimi içinde 4. sırada yer alan muzun, üretimi, tüketimi, dış ticareti ve piyasasında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. 1990-2019 dönemi dikkate alındığında, muzun üretim miktarı 2,34 kat artarak 116,78 milyon tona, ihracat değeri ise 4,22 kat artışla 13,53 milyar dolara ulaşmıştır. Dünya muz üretimi Asya, Afrika ve Latin Amerika ülkelerinde yoğunlaşmış olup, Hindistan (%26,08), Çin (%10.27), Endonezya (%6,23) ve Brezilya (%5,83) ilk sıralarda yer almaktadır. Muz dış ticaretinde başlıca tedarikçi ülkeler Ekvator (%23,55), Filipinler (%14,44), Kosta Rika (%7,38) ve Kolombiya (%6,44)’dır. Muz ithalatında ABD %20.34’lük payı ile ilk sırada yer almaktadır. Dünya muz ticaretini geleneksel olarak 4 çokuluslu firma (Dole Food, Chiquita, Fresh DelMonte ve Fyffes) domine etmekle birlikte son dönemlerde bu firmaların pazar paylarında önemli azalışlar gerçekleşmiştir. 2002 yılında bu firmaların pazar payları toplamı (CR4) %62 düzeyinde iken, 2017 yılında %45’e düşmüştür. Çalışma bu değişimin nedenlerini araştırmayı amaçlamakta olup, çalışma sonucunda en önemli nedenler olarak muz taşımacılığındaki teknolojik ilerleme sonucu piyasadaki firma sayısının artması, özellikle zincir marketlerin muz ithalatını doğrudan kendilerinin veya diğer firmalardan gerçekleştirmeleri tespit edilmiştir. Bu gelişmeler kapsamında günümüzde, dünya muz dış ticaret piyasa yapısı son 20 yıllık dönemde güçlü bir oligopol piyasasından orta düzeyde bir oligopol piyasasına değişim gösterdiği belirtilebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akçaöz, H. (2011), “Analysis of Energy Use for Banana Production: A Case Study from Turkey”, African Journal of Agricultural Research, 6 (25), 5618-5624.
- Anania, G. (2009), “How would a WTO Agreement on Bananas Affect Exporting and Importing Countries?”, ICTSD Programme on Agricultural Trade and Sustainable Development, ICTSD Project on Tropical Products, http://www.ecostat.unical.it/Anania/PUE&PIEC/pubblicazioni/Anania,%20Ictds,%20IP%20no%2021%202009.pdf, (Erişim tarihi: 21.05.2021).
- Anania, G. (2015), “The Role of Trade Policies, Multinationals, Shipping Modes and Product Differentiation in Global Value Chains for Bananas: The Case of Cameroon”, African Journal of Agricultural and Resource Economics, 10 (3), 174-191.
- Arias, P. (2003), “The World Banana Economy, 1985-2002”, Food & Agriculture Org. FAO Commodity Studies 1, Rome.
- Bananalink. (2021), “All about Bananas and Why Bananas Matter?”, https://www.bananalink.org.uk/all-about-bananas/#:~:text=Most%20bananas%20exported%20are%20grown,and%20ground%20and%20good%20drainage (Erişim tarihi: 22.05.2021).
- Bellamy, A. S. (2013), “Banana Production Systems: Identification of Alternative Systems for More Sustainable Production”, AMBIO, 42, 334-343.
- Chiquita. (2021), Official web site, https://www.chiquita.com/the-chiquita-story/ (Erişim tarihi: 28.05.2021).
- Coltro, L., ve Kasarki, T. U. (2019), “Environmental Indicators of Banana Production in Brazil: Cavendish and Prata Varieties”, Journal of Cleaner Production, 207, 10 January, 363-378.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ekonomi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2022
Gönderilme Tarihi
9 Haziran 2022
Kabul Tarihi
31 Ağustos 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 9
APA
Demirel, O., & Hatırlı, S. A. (2022). DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, 4(9), 73-83. https://izlik.org/JA54ER63UJ
AMA
1.Demirel O, Hatırlı SA. DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI. SOSGÜZ. 2022;4(9):73-83. https://izlik.org/JA54ER63UJ
Chicago
Demirel, Onur, ve Selim Adem Hatırlı. 2022. “DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 4 (9): 73-83. https://izlik.org/JA54ER63UJ.
EndNote
Demirel O, Hatırlı SA (01 Eylül 2022) DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 4 9 73–83.
IEEE
[1]O. Demirel ve S. A. Hatırlı, “DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI”, SOSGÜZ, c. 4, sy 9, ss. 73–83, Eyl. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54ER63UJ
ISNAD
Demirel, Onur - Hatırlı, Selim Adem. “DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 4/9 (01 Eylül 2022): 73-83. https://izlik.org/JA54ER63UJ.
JAMA
1.Demirel O, Hatırlı SA. DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI. SOSGÜZ. 2022;4:73–83.
MLA
Demirel, Onur, ve Selim Adem Hatırlı. “DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, c. 4, sy 9, Eylül 2022, ss. 73-83, https://izlik.org/JA54ER63UJ.
Vancouver
1.Onur Demirel, Selim Adem Hatırlı. DÜNYA MUZ PİYASA YAPISI. SOSGÜZ [Internet]. 01 Eylül 2022;4(9):73-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54ER63UJ