AKİ KAURİSMÄKİ SİNEMASININ AUTEUR KURAM ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

Öz

ÖZ Bu çalışma, Aki Kaurismäki sinemasını Andrew Sarris'in Auteur Kuramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, yönetmenin sinema dilini oluşturan estetik ve tematik unsurlar; teknik ustalık (Technical Competence), kişisel üslup (Personal Style) ve içsel anlam (Interior Meaning) ölçütleri doğrultusunda ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman analizi ve betimsel analiz yöntemlerinden yararlanılarak Kaurismäki'nin Hamlet İş Dünyasında (1987), Kibritçi Kız (1990), Kiralık Katil (1990), Geçmişi Olmayan Adam (2002) ve Sararmış Yapraklar (2023) filmleri incelenmiştir. Araştırma kapsamında yönetmenin kişisel üslubu; ironi, minimalizm ve tekrar eden estetik tercihleri üzerinden değerlendirilirken, teknik ustalık boyutu Aki-Land olarak tanımlanan kendine özgü sinematik evren, mizansen kullanımı ve görsel tasarım unsurları bağlamında analiz edilmiştir. İçsel anlam boyutunda ise yalnızlık temasının, Kaurismäki'nin toplumsal eleştirisini ve karakterlerine yönelik hümanist yaklaşımını yansıtan temel anlatısal unsurlardan biri olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular sonucunda, Kaurismäki'nin filmlerinde tutarlı bir estetik anlayış, özgün bir sinema dili ve bütünlüklü bir düşünsel yapı oluşturduğu; bu özelliklerin Sarris'in auteur yönetmen tanımında ortaya koyduğu ölçütlerle örtüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Aki Kaurismäki
• Auteur Kuram
• Sinema

AN ANALYSİS OF AKİ KAURİSMÄKİ'S CİNEMA WİTHİN THE FRAMEWORK OF AUTEUR THEORY

Öz

This study aims to examine the cinema of Aki Kaurismäki within the framework of Andrew Sarris's Auteur Theory. The aesthetic and thematic elements that constitute the director's cinematic language are analyzed according to Sarris's three criteria: Technical Competence, Personal Style, and Interior Meaning. Employing a qualitative research design, the study utilizes document analysis and descriptive analysis to examine Kaurismäki's Hamlet Goes Business (1987), The Match Factory Girl (1990), I Hired a Contract Killer (1990), The Man Without a Past (2002), and Fallen Leaves (2023). The director's personal style is evaluated through his use of irony, minimalism, and recurring aesthetic preferences, while the dimension of technical competence is analyzed in relation to his distinctive cinematic universe, referred to as Aki-Land, as well as his use of mise-en-scène and visual design. In terms of interior meaning, the theme of loneliness is identified as one of the central narrative elements reflecting Kaurismäki's social critique and his humanistic approach toward his characters. The findings indicate that Kaurismäki has developed a coherent aesthetic vision, a distinctive cinematic language, and an integrated intellectual framework throughout his films. These characteristics closely correspond to the criteria proposed by Sarris in defining the auteur director.

Anahtar Kelimeler

• Aki Kaurismäki
• Auteur Theory
• Cinema

Kaynakça

1. Armağan Benek, S. (2021). Hazır nesne ve buluntu nesne kavramlarının Marcel Broodthaers ve Fernandez Arman’ın eserlerinde irdelenmesi. Uluslararası Müzik ve Güzel Sanatlar Eğitimi Sempozyumu Bildiri Kitabı, 108-118. Aydın, D. (2023). Auteur teori bağlamında Reha Erdem sineması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul. Aytekin, H. (2021). “Film Eleştirisi mi? Yorumu mu? Tanıtımı mı? Ahlat Ağacı Filmi Hakkında Yazılanlar Üzerinden Bir İnceleme”, Türkiye Film Araştırmaları Dergisi, 1(1), 14-31.