Teysir Halef’in “Darwin’in Serçeleri” Romanındaki Deyimlerin Çevirilerinin Mona Baker’in Çeviri Stratejilerine Göre İncelenmesi
Öz
Deyimler kısa, öz ve etkili biçimde bir durum tespiti veya özeti yapan veciz sözlerdir. Bir dile hâkimiyetin sağlanması için kuşkusuz dilin en önemli zenginliklerinden olan deyimlerin iyi bilinmesi elzemdir. Kültürün yansımasının en yoğun biçimde görüldüğü deyimler dilin yaşam alanından beslenirler. Benzer yaşam alanlarından beslenen dillerin benzer deyimlere sahip olması doğal bir durumdur. Mecazlı söyleyişler içeren deyimlerin tercümesi kaynak ve hedef dile hâkim olmayı gerektirmektedir. Diller arasında yapılan tercümeler bu iki dil ve kültürü birbirine yakınlaştıran köprü görevi üstlenmektedir. Edebi eserler barındırdıkları deyimler bakımından zengin kaynaklardır. Bu çalışmada Teysir Halef’in “Darwin'in Serçeleri” adlı romanının Türkçe çevirisinden seçilen deyimler yapı ve anlam bakımından incelenmiştir. Çalışmanın yöntemi romanın Türkçe çevirisinde tespit edilen 20 adet deyimin romanın çevirmeni tarafından eleştirel bir yaklaşım benimsenerek Mona Baker’in deyim çeviri stratejileri bağlamında biçimsel ve anlamsal olarak incelenmesidir. İncelenen deyimlerin çeviri stratejilerine göre sırasıyla “benzer anlam ve benzer biçimle çeviri” stratejisi, “benzer anlam farklı biçimle çeviri” stratejisi ardından “açımlama yoluyla çeviri” stratejisi ve son olarak “çıkarma yoluyla çeviri” stratejisi şeklinde dağılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Arapça deyim, deyim çevirisi, roman çevirisi, Teysir Halef, çeviri stratejileri
Kaynakça
- Aksan, Doğan (1988). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim III. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Aksoy, Nüzhet Berrin (2002). Geçmişten Günümüze Yazın Çevirisi. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
- Aksoy, Ömer Asım (1988). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü II. İstanbul: Inkılap Kitabevi.
- Baker, Mona (2011). In Other Words A Coursebook On Translation. New York: Routledge.
- Dağbaşı, Gürkan (2017). Arapçadan Türkçeye Yapılan Şiir Çevirilerinde Nitelik Sorunu. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(16), 177-195.
- Davud, Muhammed Muhammed ve Vd. (2014). el-Mu’cemu’l-Mevsûî li’t-Ta’bîri’l-Istılâhî fi’l-Luğati’l-Ârabiyye. Kahire.
- Doğru, Erdinç (2011). Dilin Derin Devleti Deyimler. Ankara: Fecr Yayınları.
- Gürçağlar, Şehnaz Tahir (2016). Çevirinin ABC’si (3. baskı). İstanbul: Say Yayınları.
- Halef, Teysir (2022). Darwin'in Serçeleri. Çev. Ökkeş Hengil. Konya: Loras Kitap.
- Hengil, Ökkeş (2022). İçinde “El” Uzvu Geçen Türkçe ve Arapça Deyimlerin Karşıtsal Analizi, Ahbv Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi, 4(1), 137-159.
