Dolaylı Çeviriyi Yeniden Çeviri Olarak Yorumlamak: Berman'ın Çeviri Eleştirisi Modeli Çerçevesinde Hermeneutik Bir Uygulama Olarak Çeviri
Öz
Bu çalışma, dolaylı çevirilerin yeniden çevirinin kapsamı dışında tutulmasını sorunsallaştırmayı amaçlamaktadır. Doğrudan olsun ara dilden olsun, belirli bir eserin (yeniden) çevirileri, onun bir kültürden diğerine taşınmasını ve uzun vadede hayatta kalmasını amaçlar. Bu çerçevede, yeniden çeviri hipotezi(1990) ile tanınan Antoine Berman, öngördüğü çeviri döngülerinde, yeniden çevirileri doğrudan ya da dolaylı olarak ayırmamaktadır (2009). Bu çalışma, Berman'ın bir çeviri döngüsünün doğrudan ya da dolaylı çevirilerden oluşabileceği fikrini destekler. Berman'ın çevirileri ait oldukları tarihsel dönemin ruhu ve koşullarına göre eleştirme çabasıyla iki terimi yöntemsel araç olarak kullanır; "kairos" (1990) - bir çevirinin gerçekleştirilmesi için koşulların uygun olduğu zaman - ve "çevirmenin ufku" (2009) - çevirmenin hissetme, eyleme ve düşünme biçimlerini belirleyen dilsel, edebi, kültürel ve tarihsel parametreler bütünü. Buna ek olarak, çevirmenin sosyo-kültürel parametrelerle sınırlandırılmak yerine, kendi kendini sınırlandırma yetisine sahip bir özne olduğuna dikkat çekerek, çevirmeni bir hermeneutik uygulayıcısı olarak özerkleştirir ve yüceltir. Ayrıca, eleştirinin, tıpkı yeniden çevirilerin önceki çevirilere yaptığı gibi, çeviriyi daha görünür kılarak onurlandırdığına işaret eder. Benzer şekilde bu çalışma, çevirinin tarihsel bir bağlama oturtulmasının ve çevirmenin etkin bir özne kabul edilmesinin, eleştirmenin çevirmenle empati kurmasına ve çeviri kararlarının ardındaki sistematiği ve bir eylem olarak çeviriyi bütünsel biçimde kavramasına yardımcı olacak tarzda bir çeviri eleştirisi anlayışının temel taşları olduğunu savunmaktadır. Özetle, yeniden çeviri ve dolaylı çeviri arasında yapılan, çeviri kuramı açısından verimsiz ve gerçekçilikten uzak bir tanımsal homojenliğe neden olan yapay ayrım, Berman’ın önerdiği gibi bir bütünsel bir çeviri eleştirisi yoluyla yöntemsel olarak aşılabilir.
Anahtar Kelimeler
dolaylı çeviri, yeniden çeviri, çeviri eleştirisi, hermeneutik
Kaynakça
- Berman, A. (1990). La retraduction comme espace de la traduction, Palimpsestes 4: 1-7.
- Berman, A. (1992). The experience of the foreign: Culture and translation in romantic Germany (S. Heyvaert çev..) Albany, NY: State University of New York Press. (Kaynak eser ilk basım 1884).
- Berman, A. (2000). Translations and the trials of the foreign. L. Venuti (Ed.). M. Baker (advisory Ed.). (L. Venuti, çev.). Translation studies reader (s. 284- 297). London and New York: Routledge. (Kaynak eser ilk basım 1985).
- Berman, A. (2009). Towards a translation criticism: John Donne. F. Massardier-Kenney (çev. & yay. haz.). Kent, OH: The Kent State University Press. (Kaynak eser ilk basım 1995).
