Siyasi Sözbilimsel İlişkinin Merkezindeki Çekirdek Olarak Deyimler

ÖZ Deyimlerin gerçek anlamından farklı bir anlam taşıyan, anlatıma çekicilik katan ve genellikle birden çok sözcük içeren dilsel anlatımlar olarak tanımlanmasının yanı sıra, sözün gücünü ve ikna ediciliğini artırması dolayısıyla siyasî sözbilim türünde sıklıkla kullanıldığı bilinmektedir. Deyimlere alanyazında her ne kadar çeşitli çalışmalarda yer verilse de metinlerde bağdaşıklık ilişkilerini çözümlemeye yönelik kuramlar arasında yer alan ve edimbilimsel yaklaşımı temel alan, Mann ve Thompson (1987, 1988) tarafından geliştirilmiş olan Sözbilimsel Yapı Kuramı (SYK) çerçevesinde incelenmemiştir. SYK kapsamında yapılan bu çalışmada deyimlerin ön plana çıkan ikna ve güdüleme işlevlerinin sözü edilen kuram kapsamında ele alınması amaçlanmaktadır. SYK’da tümcelerle aktarılan önermeler Sunum Temelli ve Konu Temelli İlişkiler olarak iki grupta sınıflandırılır. Dinleyiciyi bir şey yapmaya ikna etme, inandırma amacını taşıyan Sunum Temelli İlişkilerin tersine Konu Temelli İlişkilerde ise daha çok bilgi aktarımı söz konusudur. Sözü geçen kuram kapsamında ilişkisel önermeyi oluşturan ve önermedeki en önemli unsur olan Çekirdek (Ç) sözbilimsel ilişkinin odağında yer alır ve metin üreticisinin amacını taşırken Eklenti (E) ise Ç’de belirtilen amaca hizmet eden iletişimsel işlevi değerlendirir. Çalışmada 2018’de CHP tarafından düzenlenen 8 adet miting ve 401 dakikalık miting konuşması içinde yer alan deyimler SYK çerçevesinde incelenmiş, sözü edilen kuram çerçevesinde değerlendirilmiş ve çözümlenmiştir. Sözü edilen mitinglerde 64 adet deyim % 66,37 ile Sunum Temelli İlişkiler kapsamında, diğer bir deyişle, ikna ve güdüleme işleviyle kullanılmıştır. Çalışmamızda siyasî sözbilimsel ilişkinin merkezindeki deyimlerin sıklıkla ikna ve güdüleme işlevini temsil eden Sunum Temelli İlişkilerde kodlandığı ve çoğunlukla Ç’de sunulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Deyim, Sözbilimsel Yapı Kuramı (SYK), Siyasî Sözbilim, Sunum Temelli İlişkiler, Konu Temelli İlişkiler, Çekirdek, Eklenti, İkna ve Güdüleme İşlevi

Abstract It is known that idioms are frequently used in political rhetoric because they increase the power and persuasiveness of language, as well as being defined as linguistic expressions which carry a meaning different from its literal meaning, add charm to the expression and generally contain more than one word. Although idioms are included in various studies in the literature, idioms have not been analysed within the framework of the Rhetorical Structure Theory (RST), developed by Mann and Thompson (1987, 1988), which is among the theories for analysing coherence relations in texts and is based on the pragmatic approach. In this study conducted within the scope of RST, it is aimed to examine the prominent persuasive and motivational functions of idioms within the scope of the above mentioned theory. In RST, propositions conveyed by sentences are categorised into two groups as Presentational Relatşons and Subject-Matter Relations. In contrast to the Presentational Relations, which aim to persuade and convince the listener to do something, the Subject-Matter Relations convey more information. Within the scope of the above mentioned theory, the Nucleus (N), which constitutes the relational proposition and is the most important element in the proposition, is at the centre of the rhetorical relations and carries the purpose of the text producer, while the Satellite (S) serves the communicative function that fulfills the purpose specified in the Nucleus. In this study, the idioms in 8 political meetings and 401-minute long speeches organised by the CHP in 2018 are analysed within the framework of RST, evaluated and analysed within the framework of the above mentioned theory. In thementioned meetings, 64 idioms are used with 66,37 % within the scope of Presentational Relations, in other words, with persuasive and motivational functions. In our study, it is concluded that the idioms as the nucleus at the focus of poltical rhetoric are frequently encoded in Presentational Relations representing the function of persuasion and motivation and are frequently presented in N. Keywords: Idiom, Rhetorical Structure Theory (RST), Political Rhetoric, Presentational Relations, Subject-Matter Relations, Nucleus, Satellite, Persuasive and Motivational Functions